W poniedziałek, 23 października, amerykańska Agencja Współpracy Obronnej DSCA (Defense Security Cooperation Agency) opublikowała zgodę Departamentu Stanu USA na ewentualną sprzedaż do Litwy partii pocisków przeciwlotniczych AIM-120C-8 AMRAAM (Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile) na potrzeby zestawów obrony powietrznej NASAMS II (National Advanced Surface to Air Missile System) (Radary AN/TPS-77 dla Litwy).
NASAMS II / Zdjęcie: Ministerstwo Obrony Litwy
Zgodnie z opublikowaną informacją, rząd w Wilnie wnioskował o możliwość zakupu 36 bojowych naprowadzanych radarem pocisków rakietowych klasy powietrze-powietrze średniego zasięgu AIM-120C-8 AMRAAM i jednej sekcji naprowadzania do tych pocisków (Trzecia partia JLTV na Litwie, Litwa dokupiła pociski do ppzr Grom, Litwa chce pozyskać batalion czołgów Leopard 2).
Uwzględniono także wbudowany sprzęt do testowania amunicji (BIT)/sprzęt do przeprogramowania (CMBRE), adaptery do komputerowych zestawów testowych ADU-891/E, zapasowe sekcje sterujące i kontenery do AIM-120, inne części zamienne, materiały eksploatacyjne, akcesoria oraz pomoc w zakresie naprawy/zwrotu, wsparcie amunicyjne i sprzęt pomocniczy, usługi dostawy i wsparcia dotyczące oprogramowania niejawnego. publikacje jawne i niejawne oraz dokumentacja techniczna, wsparcie logistyczne kontrahentów, szkolenie personelu i sprzęt szkoleniowy, badania i ankiety, wsparcie transportowe, usługi wsparcia inżynieryjnego, technicznego i logistycznego dla rządu USA i wykonawcy umowy (Raytheon Missiles and Defense, część korporacji RTX) oraz inne powiązane elementy logistyki i wsparcia programu. Szacunkowa maksymalna wartość pakietu to 100 mln USD (419 mln zł) (Litwa zamówiła 371 ciężarówek Mercedes-Benz, Litwa: Docelowo ponad 211 kbwp Vilkas).
Wariant AIM-120C-8 został opracowany w ramach programu modernizacyjnego wariant AIM-120C-7 o nazwie F3R (Form, Fit, Function Refresh). Obejmował on zastąpienie niektórych komponentów równoważnymi częściami z rynku komercyjnego, przy zachowaniu są identyczne jak w poprzedniku możliwości bojowych. W ramach programu F3R inżynierowie wykorzystali projekty inżynierii systemów opartych na modelach i inne technologie cyfrowe do modernizacji wielu kart obwodów i zaawansowanych procesorów w sekcji naprowadzania rakiety oraz do ponownego hostowania starszego oprogramowania w AIM-120D-3 i AIM-120C -8.
O pierwszym teście pocisku w tej wersji informowano 1 września br. RTX wraz z amerykańskimi wojskami lotniczymi (US Air Force, USAF) przeprowadziły pierwsze odpalenie z samolotu przewagi powietrznej Boeing F-15C Eagle (Pierwszy test pocisku AIM-120C-8 AMRAAM).
Pierwsza próba w locie AIM-120C-8 nastąpiła po zakończeniu prób operacyjnych zmodernizowanego wariantu AIM-120D-3. Próby w locie AIM-120D-3 zakończono zaledwie 11 miesięcy po wstępnych próbach w locie i zakończono prezentacją skutecznego przechwycenia w warunkach zbliżonych do operacyjnych.
W ostatnim czasie, 20 czerwca, USAF przyznały korporacji RTX kontrakt AMRAAM o wartości 1,15 mld USD na produkcję pocisków AIM-120C-8 i AIM-120D-3 dla 19 państw, m.in. Niemiec, Szwecji, Czech, Tajwanu i Arabii Saudyjskiej (C-8) oraz Australii, Kanady i Wielkiej Brytanii (D-3).
Na ponad 12 tys. wyprodukowanych pocisków rodziny AMRAAM, wystrzelono ok. 5000, w większości w ramach testów oraz ćwiczeń. W działaniach bojowych odnotowano zestrzelenie ponad 13 statków powietrznych. Pociski te są też na uzbrojeniu omawianych zestawów obrony powietrznej krótkiego i średniego zasięgu NASAMS.
NASAMS na Litwie
Rząd w Wilnie zdecydował się na zakupu dwóch baterii systemu NASAMS II, 25 września 2016 za równowartość 109 mln EUR. Umowa, podpisana 26 października 2017, obejmowała również wsparcie logistyczne oraz szkolenie operatorów i techników. Z kolei 27 grudnia 2018 Litwa zamówiła dodatkowe szkolne pociski rakietowe klasy ziemia-powietrze naprowadzanych inercyjnie (Więcej NASAMS dla Litwy).
Program szkolenia specjalistów do pracy z nowym systemem, został opracowany zgodnie z metodyką i programami norweskich sił zbrojnych (Forsvaret), wypracowanymi wspólnie ze spółką Kongsberg Defence & Aerospace (KDA), producentem systemu. Kolejne szkolenia były realizowane w koszarach OGB w Radviliškis (Radziwiliszki), w okręgu szawelskim, gdzie norwescy specjaliści kontynuowali pracę z litewskimi partnerami.
Próby odbiorcze na terytorium Norwegii pierwszego litewskie zestawu NASAMS II rozpoczęły się pod koniec września 2019, a przekazanie go do Litwy, do batalionu obrony powietrznej wojsk lądowych (Oro gynybos batalionas, OGB; Lietuvos sausumos pajėgos) nastąpiło 19 czerwca 2020 (NASAMS II na Litwie, Litwa odbiera NASAMS II).
Bateria NASAMS składa się z sześciu wyrzutni, trójwspółrzędnej stacji radiolokacyjnej AN/MPQ-64F1 Improved Sentinel, pojazdu dowodzenia i kierowania ogniem z systemem transmisji danych Link 16 i pojazdu z obserwacyjno-celowniczą głowicą optoelektroniczną. Jedna bateria, działająca w ramach zintegrowanego systemu obrony powietrznej, może zwalczać maksymalnie do 36 celów powietrznych jednocześnie, takich jak samoloty, śmigłowce i pociski manewrujące (Kolejne RBS 70 Mk2 dla Litwy).
28 czerwca 2023 prezydent Litwy Gitanas Nausėda informował w mediach społecznościowych, że rząd zakupił dwie wyrzutnie NASAMS, które następnie zostaną przekazane walczącej Ukrainie. Z kolei Norwegia przekaże opcjonalny sprzęt do tychże wyrzutni.
https://twitter.com/GitanasNauseda/status/1673927715819249664
Krok ten został potwierdzony 24 sierpnia 2023 przez Ministerstwo Obrony Litwy wraz z ogłoszeniem nowego pakietu pomocy wojskowej Ukrainie o wartości 41 mln EUR. Oprócz wyrzutni NASAMS, pakiet zawierał amunicję i broń strzelecką, zestawy morskich radarów dozoru przestrzeni powietrznej, zestawy do zwalczania bezzałogowców i inne.
https://twitter.com/Lithuanian_MoD/status/1694680682142851234