19 września br. szwajcarski federalny urząd zakupów obronnych Armasuisse zawarł umowę o wartości 6,035 mld CHF (29,44 mld zł) na zakup 36 samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning w programie nowych samolotów bojowych (Neues Kampfflugzeug, NKF) w ramach modernizacji zdolności powietrznych sił zbrojnych o kryptonimie Bodluv (Bodengestützte-Luft-Verteidigung). Wcześniej, 15 września br. szwajcarskie Zgromadzenie Narodowe (parlament) zatwierdziło wybór, który wskazano pierwotnie 30 czerwca ub. r. (Szwajcaria stawia na F-35A i Patriot).
Szwajcarski federalny urząd zakupów obronnych Armasuisse zawarł umowę na zakup 36 samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning / Zdjęcie: USAF
Dokument Letter of Offer and Acceptance (LOA) podpisali w Bernie dyrektor Armasuisse, Martin Sonderegger i kierownik szwajcarskiego programu F-35, Darko Savic. Dostawy mają zostać zrealizowane w latach 2027-2030. Nowe samoloty zastąpią obecnie eksploatowane Northrop F-5E/F Tiger II (29 bojowych, w tym 6 w zespole demonstracyjnym i 7 szkolnych) i Boeing F/A-18C/D Hornet (25 bojowych i 5 szkolnych) (Niemcy chcą kupić 35 F-35A Lightning II).
Oprócz samolotu koszt programu zakupowego F-35A obejmuje również wyposażenie naziemne, uzbrojenie i amunicję dla określonych misji, pakiet logistyczny, systemy planowania misji, systemy szkoleniowe i szkolenie wstępne personelu latającego i naziemnego. Ponadto uwzględniono również koszt integracji ze szwajcarskim systemem dowodzenia i kontroli, usług wsparcia według gałęzi przemysłu, kwotę ryzyka, inflację w kraju producenta (USA), a także podatek VAT od importu. Zamówienie jest realizowane procedurą FMS (Foreign Military Sales) za pośrednictwem Departamentu Obrony USA (Potencjalni następcy szwajcarskich haubic M109).
Ponadto Szwajcaria i USA wynegocjowały specjalną klauzulę i podpisały odrębne oświadczenie, które ustala stałą cenę i charakter umowy. Szef programu Air2030 Peter Winter i kierownik szwajcarskiego programu F-35, Darko Savic podpisali również umowę offsetową z Lockheed Martin. Stanowi to podstawę dla amerykańskiego producenta do realizacji offsetu z przemysłem szwajcarskim. W ten sposób szwajcarskie spółki mają otrzymać kontrakty o wartości około 2,9 mld CHF (14,15 mld zł) (Przemysłowa oferta Lockheeda dla Szwajcarii).
Amerykańska spółka Lockheed Martin wydała oświadczenie po podpisaniu umowy:
Jesteśmy zaszczyceni, że rząd Szwajcarii jest oficjalnie częścią programu (samolotu wielozadaniowego) 5. generacji F-35 Lightning II. Szwajcaria na tym skorzysta poprzez zaangażowanie Lockheed Martin w autonomię i suwerenność w integrowanie rodzimych rozwiązań. Z niecierpliwością czekamy na rozwój partnerstwa ze szwajcarskimi wojskami powietrznymi i przemysłem w celu dostarczenia i utrzymania samolotów przez dziesięciolecia. Jako najbardziej wydajny, niedrogi i interoperacyjny samolot bojowy na świecie, jesteśmy przekonani, że F-35 jest najkorzystniejszym rozwiązaniem spełniającym szwajcarskie potrzeby.
Growing Global! 🇨🇭
The government of Switzerland is officially a part of the 5th Generation F-35 Lightning II program. @LockheedMartin looks forward to the growing partnership with the Swiss Air Force and industry to deliver and sustain the F-35 for decades to come.
— F-35 Lightning II (@thef35) September 19, 2022
Zakup F-35A przez Szwajcarię budzi jednak kontrowersje w kraju. Z uwagi na charakter ustroju państwa szwajcarskiego (demokracja bezpośrednia), przeciwnicy amerykańskiej konstrukcji zebrali wystarczającą liczbę głosów, aby przeprowadzić kolejne referendum narodowe w tej sprawie. Jednak dzisiejsza uroczystość podpisania dokumentu LOA raczej zamyka możliwość zmiany decyzji politycznej (Projekt Carrera: Współpraca F-35 z bezzałogowcami według Lockheed Martin, Szkolenie polskich pilotów F-35A w Ebbing, Pierwszy F-35A do testowania wersji Block 4, Lockheed Martin z umową produkcyjną na 15. partię F-35).