12 maja br. Ministerstwo Obrony Chorwacji poinformowało, że pierwsi piloci wojsk lotniczych i obrony powietrznej (Hrvatsko Ratno Zrakoplovstvo i Protuzračna Odbrana, HRZ) rozpoczęli samodzielne loty na francuskich samolotach wielozadaniowych Dassualt Rafale, których 12 używanych egzemplarzy w wersji F3-R zamówiono w listopadzie 2021 (Chorwacja odbiera dwa UH-60M).
Zdjęcie: Ministerstwo Obrony Chorwacji
Minister obrony Chorwacji Mario Banožić pogratulował pilotom rozpoczęcia pierwszych lotów szkoleniowych, które są realizowane w Republice Francuskiej (Czternaście chorwackich Mi-8 dla Ukrainy).
Dzięki tym lotom potwierdziliśmy, że chorwackie siły powietrzne mają światowej klasy pilotów, od których sojusznicy i partnerzy mogą się wiele nauczyć. Chorwaccy piloci ponownie zrobili wrażenie swoją wiedzą i umiejętnościami i w krótkim czasie z powodzeniem przesiedli się z samolotów MiG-21 na nowoczesne i potężne Rafale – powiedział minister Banožić.
Minister obrony przypomniał również, że rząd Republiki Chorwacji, kierowany przez Andreja Plenkovicia, jako pierwszy wziął odpowiedzialność za dostarczenie myśliwców wielozadaniowych siłom zbrojnym Chorwacji. Jest to dowód na to, jak działa program wdrażania samolotów Rafale zgodnie z planowaną dynamiką, nic nie jest pozostawione przypadkowi i cieszymy się z realizacji historycznej inwestycji w armię chorwacką – dodał.
Pierwsza grupa personelu lotniczego i technicznego z HRZ (z łącznie ok. 90 oficerów i żołnierzy), została skierowana na początku 2023 na szkolenie w 118. bazie lotniczej francuskich wojsk lotniczych i kosmicznych (Armée de l’air et de l’espace) w Mont-de-Marsan Colonel Rozanoff w departamencie Landy na południu kraju. Szkolenie trwa 18 miesięcy i jest prowadzone we współpracy z Armée de l’air et de l’espace oraz producentem samolotów (Dassault Aviation), wyposażenia i uzbrojenia (m.in. Safran, MBDA).
Przypomnijmy, że 25 listopada 2021 Ministerstwo Obrony Chorwacji podpisało umowę międzyrządową o wartości 999 mln EUR (4,5 mld zł) na dostawę 12 używanych samolotów wielozadaniowych Dassault Rafale F3-R, które będą pochodzić z zasobów Armée de l’air et de l’espace. Pakiet obejmował także szkolenie personelu oraz wsparcie logistyczne. Dostawy samolotów mają rozpocząć się jeszcze w 2023, ale samoloty będą początkowo stacjonować we Francji i wspierać szkolenie personelu. Pierwsze doniesienia medialne w tej sprawie pojawiły się jeszcze 20 maja 2021.
Ofertę na używane Rafale F3-R rząd w Zagrzebiu otrzymał 25 września 2020. Wśród kontrofert były nowo wyprodukowane Saab JAS 39C/D Gripen i Lockheed Martin F-16C/D Block 70/72, a także używane F-16 z Grecji, Izraela, Norwegii oraz Eurofighter Typhoon Tranche 1 z Włoch.
Rafale zastąpią w HRZ dwanaście przestarzałych samolotów myśliwskich MiG-21 (osiem jednomiejscowych MiG-21bis-D i cztery dwumiejscowe MiG-21UMD), stacjonujących w 91. i 92. Bazie Lotniczej, odpowiednio, w Zagrzebiu i Pule.
Chorwacja bezskutecznie próbowała zakupić nowe samoloty bojowe od 2016 po fiasku programu modernizacji MiG-21 w Ukrainie. Było to zatem drugie rozstrzygniecie w tej sprawie. Pierwsze, po wyborze używanych izraelskich F-16C/D Barak, zostało zablokowane przez USA. Co ciekawe, z powodu kryzysu związanego z pandemią COVID-19, drugi przetarg był zagrożony cięciami budżetowymi.
Eksport Rafale do Chorwacji to kolejny sukces Dassault Aviation i rządu francuskiego. Spółka sprzedała w ostatnich miesiącach samoloty Rafale do Indonezji (42 egzemplarze), Zjednoczonych Emiratów Arabskich (80 egz.), Grecji (24 egz.) czy Egiptu (kolejne 30 egz. do 24 użytkowanych). Wcześniej, do grona użytkowników tych samolotów dołączyły Indie (36 egz.) oraz Katar (36 egz.). Na początku roku informowano o zainteresowaniu pozyskania 16 egzemplarzy Rafale przez Kolumbię, ale negocjacje przerwano i obecnie jedynym oferentem jest Lockheed Martin z F-16C/D Block 70/72. Z kolei 21 lutego br. prezydent Serbii Aleksandar Vučić oświadczył, że rozpoczęto negocjacje z Francją dotyczące zakupu 12 Rafale.