25 kwietnia br. magazyn branżowy Air & Space Forces Magazine poinformował, że zaprojektowany przez amerykańską spółkę Raytheon Missiles & Defense (część Raytheon Technologies) pocisk manewrujący nowej generacji AGM-181 LRSO (Long-Range Stand-Off) z głowicą jądrową i o zredukowanym przekroju radarowym przeszedł pomyślnie 27 lutego-2 marca br. fazę szczegółowej weryfikacji projektu technicznego (Critical Design Review, CDR) i ma być gotowy do rozpoczęcia produkcji małoseryjnej (Low Rate Initial Production, LRIP) w roku fiskalnym 2027 (decyzja Milestone C ma zostać ogłoszona najpóźniej w trzecim kwartale 2027).
Zdjęcie ilustracyjne: Senior Airman Lillian Miller, USAF
Program LRSO rozpoczęto w lipcu 2016. 20 kwietnia 2019 Raytheon Missiles & Defense informowała, że pomyślnie zakończyła wstępny przegląd projektu (Preliminary Design Review, PDR) nowego pocisku i rozpoczęła szczegółowe negocjacje cenowe z zamawiającym.
Spółka Raytheon Missiles & Defense z ofertą oznaczoną już jako YAGM-181 została wskazana jako wyłączny dostawca pocisków 17 kwietnia 2020, pokonując kontrofertę Lockheed Martin z YAGM-180 (niemniej spółka będzie kontynuować rozwój programu jako poddostawca niektórych niezbędnych technologii).
Według planów USAF z czerwca 2021, Departament Obrony USA zamierza zamówić łącznie 1087 pocisków, w tym 67 prototypów YAGM-181 i 1020 pocisków seryjnych AGM-181, według ceny jednostkowej 13,3 mln USD, zgodnie z raportem Biura Rozliczeń Rządu (Government Accountability Office, GAO). Szacowany koszt programu wynosi 16,2 mld USD.
Na początku lipca 2021 Centrum Uzbrojenia Nuklearnego Sił Powietrznych USA (Air Force Nuclear Weapons Center, AFNWC) podpisało umowę o wartości 2 mld USD z Raytheonem na budowę prototypów pocisków YAGM-181 w ramach etapu badawczo-rozwojowego (Engineering and Manufacturing Development, EMD).
Administracja prezydenta Joe Bidena w przeglądzie polityki w zakresie broni nuklearnej (Nuclear Posture Review, NPR) z 27 października 2022, potwierdziła konieczność wdrożenia nowych pocisków, wbrew wcześniejszym plotkom o ewentualnym anulowaniu programu.
LRSO opracowany przez Raytheona w zakładach w Tucson w Arizonie odegra kluczową rolę w odstraszaniu naszych czterech najpoważniejszych przeciwników, a zdolność do integracji tego pocisku z amerykańskimi bombowcami wyśle potężne przesłanie do naszych przeciwników, ale także do naszych sojuszników, powiedział demokratyczny senator Mark Kelly z Arizony podczas przesłuchania przed senacką komisją sił zbrojnych, 9 marca br.
Kelly zasugerował, że USA muszą zmienić swoją politykę nuklearną wobec Chin, Rosji, Korei Północnej i Iranu, zwłaszcza biorąc pod uwagę zeszłoroczny atak Rosji na Ukrainę, zawieszenie przez Rosję traktatu rozbrojeniowego New START oraz odmowę wpuszczenia przez Rosję inspektorów broni nuklearnej.
13 marca br. Departament USAF przedłożył poprawki do projektu budżetu obronnego NDAA na rok fiskalny 2024, w którym wnioskuje się o 911 mln USD na dalsze prace badawczo-rozwojowe w programie LRSO oraz 67 mln USD na pozyskiwanie – łącznie 978 mln USD. W kolejnych latach przewiduje się przeznaczenie na program: 135,2 mln USD w 2025, 295,1 mln USD w 2026, 1,01 mld USD w 2027, a w 2028 – kolejne 1,7 mld USD z opcją rozszerzenia o 6,5 mld USD.
AGM-181 LRSO zostanie uzbrojony w zmodernizowaną głowicę termonuklearną W80-4, którą opracowuje Lawrence Livermore National Laboratory z Kalifornii. W 2030 pociski wejdą na uzbrojenie zmodernizowanych bombowców strategicznych B-52J Stratofortress oraz nowej generacji B-21A Raider.
AGM-181 LRSO zastąpią użytkowane od 1986 pociski manewrujące Boeing AGM-86B ALCM (Air-Launched Cruise Missile), które mają zostać wycofane do 2030. Wypełnią także zadania wycofanych w 2012 pocisków General Dynamics/Raytheon AGM-129A ACM (Advanced Cruise Missile). Oba typy pocisków wyposażono w głowicę termonuklearną W80-1 o mocy regulowanej od 5 do 200 kT.
Co ciekawe, początkowo planowano też wdrożenie konwencjonalnej wersji LRSO – jako następcy wycofanych 4 grudnia 2019 pocisków dalekiego zasięgu Boeing AGM-86C/D CALCM (Conventional Air-Launched Cruise Missile), ale w 2020 Kongres uchylił ten wymóg. Zadania CALCM przejmą całkowicie pociski AGM-158B JASSM-ER (Joint Air-to-Surface Standoff Missile-Extended Range).