W niedzielę, 10 grudnia, amerykańska spółka Lockheed Martin oficjalnie zaprezentowała w swoich zakładach w Fort Worth w Teksasie ukończony pierwszy z 34 belgijskich samolotów wielozadaniowych F-35A Lightning II.
Zdjęcie: Lockheed Martin
Wprowadzenie F-35 do belgijskich sił powietrznych umożliwi nam dalszą realizację wszystkich naszych misji w nadchodzących dziesięcioleciach, we współpracy z naszymi sojusznikami i partnerami w NATO, UE i poza nią – powiedział szef obrony Belgii, admirał Michel Hofman.
Gratulujemy Belgii tego znaczącego osiągnięcia – powiedział generał broni Mike Schmidt, dyrektor programowy, F-35 Joint Program Office. Rozwój (flot) F-35 w Europie wzmacnia międzynarodowe partnerstwa, interoperacyjność i zdolności bojowe oraz podkreśla znaczenie, jakie ten samolot pełni jako środka odstraszającego potencjalnych przeciwników.
Dzięki niezrównanym możliwościom, systemom łączności i interoperacyjności piątej generacji F-35 umożliwi belgijskim siłom powietrznym wyprzedzanie zagrożeń przez nadchodzące dziesięciolecia – powiedział Greg Ulmer, wiceprezes wykonawczy Lockheed Martin Aeronautics. Dzisiejszy kamień milowy nie byłby możliwy bez silnego partnerstwa i kluczowego wkładu naszych bliskich partnerów w belgijskim rządzie i przemyśle.
Zdjęcia: Luchtcomponent
W ceremonii prezentacji samolotu o nr taktycznym FL001 i nr seryjnym AY-01 uczestniczyli wyżsi urzędnicy wojskowi i rządowi Belgii i Stanów Zjednoczonych. Rekordowy program Belgii zakłada zakup 34 samolotów F-35A. Rzeczony samolot zostanie formalnie przekazany w przyszłym roku i tymczasowo będzie stacjonował w bazie lotniczej Luke w Arizonie, gdzie znajduje się międzynarodowy ośrodek szkoleniowy na F-35, zarówno pilotów, jak i członków personelu technicznego.
W ramach współpracy przemysłowej w programie ESI (Essential Security Interest), Lockheed Martin zapewni transfer technologii zdolności i najnowocześniejszych technik produkcyjnych, poszerzając know-how belgijskiego przemysłu oraz zapewniając Belgom nowe miejsca pracy w zakresie zaawansowanych technologii na nadchodzące dziesięciolecia.
O rozpoczęciu prac montażowych pierwszego egzemplarza informowano 7 czerwca br., podczas gdy 2 sierpnia rozpoczął się właściwy montaż. Prace zakończono 10 listopada, po czym został przeniesiony do malarni celem położenia kilku warstw lakierniczych z właściwościami stealth oraz oznaczeń przynależności państwowej.
Program wyboru następcy 44 belgijskich samolotów wielozadaniowych F-16AM/BM Fighting Falcon rozpoczęto 22 grudnia 2015. O wyborze amerykańskich samolotów 5. generacji tego samego producenta media belgijskie informowały 21 października 2018 – wynikało w głównej mierze z chęci ścisłej kompatybilności z niderlandzkimi F-35A, których na początku 2023 w aktywnej służbie było już 18 egzemplarzy (8 stacjonuje nadal w USA w celach szkoleniowych, a 20 kolejnych zamówionych ma trafić do odbiorcy w najbliższych latach).
Wcześniej, bo 18 stycznia 2018 Departament Stanu USA wydał zgodę na eksport do Belgii 34 F-35A za równowartość 6,53 mld USD (28,16 mld zł), przy czym później na drodze negocjacji została ona zredukowana do 4,25 mld USD (16,35 mld zł). Wraz z samolotami zamówiono również dwa pełne symulatory lotów, sprzęt i systemy teleinformatyczne do obsługi operacyjnej i technicznej samolotów. W ramach kontraktu belgijscy piloci dostaną zaawansowane hełmy HMDS Gen III (Helmet-Mounted Display System), opracowane przez joint venture Rockwell Collins i Elbit Systems of America. W ramach tej kwoty przewidziano także modernizację systemów uzbrojenia oraz szkolenie personelu latającego i technicznego w latach 2018-2030.
27 stycznia 2020 belgijski dziennik Le Soir informował, że NATO miało zaproponować Belgii, aby zwiększyło swoje zamówienie na samoloty z 34 do 48 egzemplarzy. Do tego jednak nie doszło. 8 lipca 2021 belgijski dziennik The Brussels Time informował z kolei o planach modernizacji baz lotniczych Florennes w prowincji Namur i Kleine-Brogel w Limburgii na potrzeby wdrożenia samolotów bojowych nowej generacji. Pierwsze F-35A miały trafić do Florennes w 2025, a dwa lata później do Kleine-Brogel (według pierwotnego harmonogramu).
Z belgijskimi F-35A będą współpracować nieuzbrojone bezzałogowe statki latające MQ-9B SkyGuardian klasy MALE (Medium Altitude Long Endurance, średniego pułapu o dużej długotrwałości lotu), produkcji amerykańskiej spółki General Atomics Aeronautical Systems Inc. (GA-ASI).
Oprócz Belgii, w ostatnich latach na zakup F-35 zdecydowały się również Polska (32 egz. F-35A), Niemcy (35 egz. F-35A), Szwajcaria (36 egz. F-35A), Singapur (12 egz. F-35B), Finlandia (64 egz. F-35A), Kanada (88 egz. F-35A) i Czechy, które 27 września br. zakupiły 24 egz. F-35A. Kolejnym państwem, które zdecydowało się na zakup, ale czeka na zgodę jest Grecja (ok. 18-24 egz. F-35A), a ewentualny zakup rozważa Hiszpania (wg pierwotnych planów 45-50 F-35A i 12-15 F-35B). Swoje zamówienia zwiększają także dotychczasowi użytkownicy eksportowi: Japonia (kolejne 63 egz. F-35A i 42 egz. F-35B) i Korea Południowa (20 egz. F-35A i planowane jest kolejne 25 egz.). 11 kwietnia br. decyzję o zakupie F-35A w perspektywie po 2030 podjęła Rumunia (według najnowszych informacji planowany jest zakup nawet 48 egz.), natomiast 23 maja br. pojawiła się informacja, że USA odmówiły sprzedaży 8 samolotów do Tajlandii. 2 lipca br. Izrael ogłosił zakup kolejnych 25 F-35A (do 50 wcześniej zamówionych). We wrześniu do kraju przyleciały pierwsze 4 z 27 duńskich F-35A. 29 listopada ogłoszono, że F-35A będzie następcą portugalskich F-16AM/BM.
Według najnowszych informacji Lockheed Martin, do 10 państw dostarczono ponad 980 seryjnych samolotów rodziny F-35, które wylatały ok. 768 tys. godzin. Samoloty operują obecnie z 31 baz lotniczych, przeszkolono na nie ponad 2250 pilotów i 15 125 członków personelu technicznego.