W poniedziałek, 10 sierpnia 2026, litewska spółka Astrolight, rozwijająca rozwiązania laserowej komunikacji dla sektora kosmicznego, naziemnego i morskiego, oraz europejska spółka ATMOS Space Cargo, prowadząca działalność w Niemczech, Francji i Polsce, specjalizująca się w systemach transportu powrotnego z orbity, podpisały porozumienie o współpracy (MoU). Celem porozumienia jest przeprowadzenie w 2027 demonstracji, która – według planów partnerów – będzie pierwszym w historii optycznym połączeniem komunikacyjnym podczas lotu pomiędzy statkiem kosmicznym wchodzącym w atmosferę, a satelitą znajdującym się na orbicie.
Demonstracja laserowego łącza komunikacyjnego pomiędzy satelitą na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO) a statkiem kosmicznym PHOENIX 2 podczas wejścia w atmosferę. Źródło: ATMOS Space Cargo. Elementy tła wygenerowano z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI
Spółki planują zademonstrować transmisję danych systemowych i danych z ładunku w czasie rzeczywistym pomiędzy pojazdem powracającym z orbity a satelitą znajdującym się na orbicie. Projekt ma stanowić krok naprzód w rozwoju szybkiej łączności wspierającej europejskie, niezależne zdolności w zakresie transportu ładunków z przestrzeni kosmicznej na Ziemię.
Podczas misji, terminale laserowej komunikacji ATLAS-X opracowane przez Astrolight mają zostać zainstalowane zarówno na pojeździe powrotnym PHOENIX, jak i na satelicie wykorzystywanym w demonstracji. Celem będzie pokazanie optycznego łącza statek–satelita umożliwiającego przesyłanie danych systemowych i danych z misji w czasie rzeczywistym podczas operacji orbitalnych oraz fazy wejścia w atmosferę z przepustowością do 2,5 Gb/s.
Grafika: Schemat operacyjny wspólnej demonstracji obejmującej satelity na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO), pojazd powrotny PHOENIX 2 oraz naziemne centrum kontroli misji. Źródło: ATMOS Space Cargo
Misje polegające na sprowadzaniu ładunków z orbity otwierają nowe możliwości komercyjne – od transportu próbek naukowych, produktów wytwarzanych w warunkach mikrograwitacji oraz kluczowych komponentów, po wsparcie zastosowań obronnych, obserwacji Ziemi, reagowania kryzysowego i przyszłych systemów logistyki kosmicznej. Wraz ze wzrostem liczby takich misji coraz większego znaczenia nabiera utrzymanie niezawodnej komunikacji w czasie rzeczywistym podczas wejścia w atmosferę, szczególnie w sytuacjach, gdy tradycyjna telemetria oparta na falach radiowych ulega pogorszeniu.
W architekturze systemu PHOENIX możliwość optycznego przesyłu danych została zaprojektowana jako integralny element, mający zapewnić ciągły kanał komunikacyjny podczas fazy deorbitacji i wejścia w atmosferę. Rozwiązanie to ma umożliwić monitorowanie stanu technicznego pojazdu, parametrów naprowadzania, przebiegu deorbitacji oraz danych z ładunku jeszcze przed fizycznym odzyskaniem kapsuły, otwierając drogę do rutynowych i autonomicznych operacji powrotu z orbity.
Laserowa komunikacja jest szczególnie dobrze przystosowana do zapewnienia wymaganej przepustowości i niezawodności. Dzięki wąskim, silnie skupionym wiązkom światła może przesyłać dane z prędkością nawet 100 razy większą niż tradycyjne systemy radiowe, a jednocześnie jest znacznie trudniejsza do zakłócenia, przechwycenia lub wykrycia.
Przetestowanie laserowego łącza pomiędzy PHOENIX-em a satelitą na orbicie będzie ważnym kamieniem milowym w komunikacji z pojazdami powracającymi z orbity. Dotychczas takie możliwości badano jedynie w warunkach laboratoryjnych. Wspólnie z ATMOS Space Cargo przenosimy tę technologię do przestrzeni kosmicznej – powiedział Laurynas Mačiulis, CEO Astrolight. Naszym celem jest umożliwienie pojazdom powrotnym bezpośredniej komunikacji z satelitami, a w przyszłości również z całymi konstelacjami satelitarnymi, aby operatorzy mogli uzyskiwać możliwie największą ilość danych w czasie rzeczywistym i prowadzić misje w sposób bardziej kontrolowany oraz skalowalny. Łącza laserowe są również znacznie trudniejsze do zakłócenia lub przechwycenia, co stanowi istotną zaletę zarówno dla misji komercyjnych, jak i wojskowych.
Terminal ATLAS-X to kompaktowe urządzenie optycznej komunikacji o niskich wymaganiach dotyczących rozmiaru, masy i zużycia energii (low-SWaP), przeznaczone do szybkiej transmisji danych w misjach, w których zasoby pokładowe są ograniczone. W przypadku pojazdów powrotnych, takich jak PHOENIX, gdzie systemy łączności konkurują o miejsce i energię z ładunkiem oraz kluczowymi systemami misji, niewielkie wymiary terminala mają kluczowe znaczenie dla integracji optycznej komunikacji bez znaczącego zwiększania wymagań wobec platformy.
ATMOS pracuje nad zapewnieniem Europie niezależnego i rutynowego dostępu do komercyjnych usług powrotu z przestrzeni kosmicznej – powiedział Sebastian Klaus, CEO ATMOS Space Cargo. Wraz ze wzrostem autonomii i ilości danych generowanych przez misje transportu powrotnego coraz większego znaczenia nabiera łączność w czasie rzeczywistym obejmująca cały cykl misji. Nasza współpraca z Astrolight stanowi krok w kierunku integracji komunikacji laserowej z systemem PHOENIX tworząc strategiczną warstwę wspierającą monitoring ładunku, autonomiczną deorbitację oraz operacje wejścia w atmosferę.
Obecnie Europa w dużym stopniu korzysta z usług partnerów międzynarodowych w zakresie transportu ładunków na niską orbitę okołoziemską i z powrotem. W miarę postępu komercjalizacji sektora kosmicznego prowadzone są działania mające na celu rozwój własnych zdolności w tym obszarze, m.in. w ramach programu ESA LEO Cargo Return Services Initiative, którego celem jest ograniczenie zależności od zagranicznych partnerów w zakresie sprowadzania ładunków z orbity.
Partnerstwo Astrolight i ATMOS Space Cargo ma stanowić istotny krok w kierunku wdrożenia komunikacji laserowej w przyszłych europejskich misjach transportu powrotnego. Rozwiązanie to ma zapewnić operatorom oraz klientom szybszy dostęp do danych podczas lotu, jednocześnie wspierając rozwój niezależnej, skalowalnej europejskiej infrastruktury logistyki kosmicznej.
O Astrolight
Spółka Astrolight została założona w 2019 przez Laurynasa Mačiulisa, byłego współzałożyciela i dyrektora ds. technologii (CTO) firmy Kongsberg NanoAvionics, wraz z innymi partnerami wywodzącymi się z czołowych europejskich przedsiębiorstw specjalizujących się w technologiach laserowych. Celem firmy jest dostarczanie kompleksowych rozwiązań optycznej komunikacji poprzez projektowanie i produkcję w pełni zintegrowanych systemów dla zastosowań kosmicznych, naziemnych i morskich. Astrolight opracowuje terminale komunikacji optycznej przeznaczone do połączeń kosmos–Ziemia, kosmos–kosmos, statek–statek oraz systemów naziemnych, wykorzystując pełną pionową integrację własnego stosu technologicznego, co ma zapewniać wysoką wydajność, niezawodność oraz krótszy cykl rozwoju produktów.
O ATMOS Space Cargo
ATMOS Space Cargo to europejska spółka zajmująca się logistyką kosmiczną prowadząca działania w Lichtenau (Niemcy), Strasburgu (Francja) oraz Krakowie (Polska). Firma rozwija lekkie, orbitalne pojazdy transportowe wielokrotnego użytku przeznaczone do przewożenia, obsługi i sprowadzania z orbity różnego rodzaju ładunków o zróżnicowanej masie i profilach misji z niskiej orbity okołoziemskiej.Rodzina pojazdów PHOENIX obejmuje orbitalne pojazdy wielokrotnego użytku, zarówno transferowe jak i powrotne (OTRV), przeznaczone do autonomicznych operacji transportowych. Konstrukcja wykorzystuje nadmuchiwany atmosferyczny system hamowania (Inflatable Atmospheric Decelerator – IAD) pełniący jednocześnie funkcję osłony termicznej i aerodynamicznego hamulca. Nieablacyjna konstrukcja ogranicza zużycie materiałów i wpływ na środowisko, jednocześnie zwiększając efektywność transportu ładunku oraz kontrolę podczas wejścia w atmosferę. Dzięki zamknięciu pełnego cyklu logistyki kosmicznej ATMOS wspiera rozwój produkcji na orbicie, badań materiałowych oraz eksperymentów prowadzonych w warunkach mikrograwitacji, przyczyniając się do budowy zrównoważonej i niezawodnej europejskiej infrastruktury kosmicznej, wzmacniającej dostęp do przestrzeni kosmicznej oraz długoterminową suwerenność technologiczną Europy.
Czytaj także: