W środę, 26 września, rumuński portal branżowy Defense Romania, powołując się na źródła rządowe, poinformował, że Ministerstwo Obrony Narodowej Rumunii przesłało do stałego prezydium Parlamentu wniosek o zatwierdzenie zakupu kolejnych 16 samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning II, do 32 wcześniej wnioskowanych. Oznacza to, że w przyszłości 48 F-35A zastąpi w stosunku niemal 1:1 obecnie eksploatowane i wdrażane używane samoloty F-16, których ma być 49 egzemplarzy.
Zdjęcie: Lockheed Martin
Wniosek o zgodę na sfinansowanie pierwszych 32 samolotów za równowartość maksymalnie 6,5 mld USD (26,45 mld zł) przesłano 9 sierpnia. Teraz wraz ze zgodą parlamentu, resort obrony został upoważniony do wysłania do rządu amerykańskiego zapytania ofertowego (Letter of Request, LoR) w tej sprawie, dzięki czemu oczekuje się, że umowa międzyrządowa zostanie podpisana w 2024. Resort oczekuje, że wówczas pierwsze dostawy rozpoczną się w 2032 (Rumunia rozpoczęła proces zakupu 32 F-35A Lightning II).
Teraz okazuje się, że zdecydowano, iż do dwóch wcześniej zatwierdzonych eskadr ma dołączyć trzecia. Program F-35 for Romania został zatem podzielony na dwie fazy. Minister obrony Angel Tîlvăr powiedział w wywiadzie telewizyjnym, że w ostatnich tygodniach wojna faktycznie dotarła do naszych granic, mając na myśli incydent z rosyjskim bezzałogowcem z 4 września, gdy podczas ataku na ukraiński port Izmaił, jeden z samolotów rozbił się na terytorium Rumunii (do faktu odnalezienia szczątków przyznano się dopiero dwa dni później). W związku z powyższym Bukareszt decyduje się na znaczące zwiększenie zdolności swoich wojsk lotniczych.
Jeśli ambitne plany władz rumuńskich zostaną zrealizowane, wojska lotnicze (Forțele Aeriene Române) będą w przyszłości dysponować większą liczbą samolotów F-35A niż znaczący sojusznicy z NATO w Europie: Polska – 32 egzemplarze, Niemcy – 35 egz., Czechy – 24 egz., Dania – 27 egz., Belgia – 34 egz., a nawet neutralna Szwajcaria – 36 egz. (a także więcej niż Grecja, która ma nadal jeszcze negocjować zakup 18-24 egz.).
Do tego czasu, Rumunia ma dysponować 49 samolotami wielozadaniowymi F-16AM/BM, w tym 17 w wersji Block 15 MLU (14 eks-portugalskimi i 3 eks-amerykańskimi) i 32 eks-norweskimi w wersji Block 20 MLU, pozyskanymi odpowiednio, w 2013, 2020 i 2022. Pierwsze 17 już jest zgrupowanych zgrupowanych w Escadrila 53 Aviație Vânătoare (53. eskadrze myśliwskiej) w 86. bazie lotniczej Locotenent Aviator Gheorghe Mociorniţă, a dostawy pozostałych 32 rozpoczną się w 2024.
30 czerwca br., amerykańska Agencja Współpracy Obronnej DSCA (Defense Security Cooperation Agency) opublikowała zgodę Departamentu Stanu USA na ewentualną sprzedaż do Rumunii pakietu modernizacyjnego dla 32 F-16. Tymczasem 15 maja br. wycofano z eksploatacji samoloty myśliwskie MiG-21 LanceR w liczbie 13 egzemplarzy (jeden rozbił się 20 kwietnia ub. r. – pilot przeżył). Służba rodziny samolotów MiG-21 w Rumunii trwała 61 lat (Rumuńskie F-16 po raz pierwszy na misji NATO Baltic Air Policing).
Przypomnijmy, że pierwsza deklaracja ze strony władz rumuńskich o chęci pozyskania F-35A padła z ust prezydenta tego państwa Klausa Iohannisa, 2 lutego 2022, z deklaracją wdrożenia ich po 2030 roku.