Strzelectwo od podstaw, cz. 5 – Jak wybrać pierwszą broń?

Dla wielu strzelców pierwsza własna broń stanowi klucz do nowego etapu przygody. Przekraczamy bowiem wyraźną granicę między byciem w tym środowisku „gościem” – kursem, egzaminem, strzelaniem z klubowych egzemplarzy – a światem, w którym broń zaczyna być częścią codzienności. Do czasu uzyskania pozwolenia wszystko dzieje się na pożyczonym sprzęcie. Na strzelnicy przewijają się przez dłonie różne pistolety, karabiny i strzelby, po czym cały ten arsenał wraca do szafy instruktora. W domu zostają wspomnienia, zdjęcia i zabłąkana łuska w kieszeni. W momencie, gdy przychodzi decyzja administracyjna, a w szufladzie lądują pierwsze promesy, perspektywa szybko się zmienia. Od tej chwili każda rozmowa w klubowej kuchni, każda uwaga instruktora na osi, każda recenzja przeczytana wieczorem zaczyna mieć realny ciężar.

Moment ten rzadko przychodzi w idealnym porządku. Zwykle towarzyszy mu mieszanka ekscytacji, pośpiechu i natłoku sprzecznych rad. Ktoś mówi, że pierwsza broń musi być tania i prosta, ktoś inny – że od razu trzeba kupić coś docelowego, jeszcze ktoś przekonuje, że prawdziwe strzelectwo zaczyna się od karabinu, a kolejny – że na dobrą sprawę powinniśmy zacząć od nowa, kupić pistolet bocznego zapłonu i tylko trenować, trenować, trenować. Kogo posłuchać? Do tego dochodzi nasza własna lista strzeleckich zainteresowań i „zachcianek”, która potrafi rosnąć z każdym kolejnym filmem na YouTubie. Aby w tym wszystkim nie zgubić zdrowego rozsądku, warto spojrzeć na wybór pierwszej broni jak na dłuższą opowieść, a nie strzał w ciemno.

Poniższy tekst nie jest próbą odpowiedzi na pytanie „jaki pistolet jest najlepszy na początek?”. Nie będzie tu rankingu modeli ani prób wskazania jedynej słusznej ścieżki. Zamiast tego przeanalizujemy kolejne etapy, które i tak musi przerobić każdy świeżo upieczony posiadacz pozwolenia – od bardzo przyziemnego pytania „gdzie to będzie leżeć” przez uporządkowanie motywacji, oswojenie rynku, warunki i ograniczenia, dopasowanie broni do naszych oczekiwań aż po pułapki, możliwości rozwoju i pogodzenie się z faktem, że pierwsza decyzja prawie nigdy nie jest idealna. Warto się nad tym zastanowić, aby pierwsza broń była początkiem sensownej historii, a nie tylko przekładanym z miejsca na miejsce gratem i przypadkowym wpisem w książeczce, za każdym razem przypominającym nam o tym, jak daliśmy się ponieść emocjom.

Zdjęcia (o ile nie wskazano inaczej): Tomasz Karasińki, MILMAG

Choć w wyobraźni wielu osób pierwsza broń ot tak pewnego dnia pojawia się na kuchennym stole, w praktyce wszystko powinno zacząć się od czegoś znacznie mniej efektownego. Zanim przywieziemy do domu pierwszą jednostkę broni, powinniśmy przygotować miejsce, w którym będziemy mogli ją przechowywać. Szafa, sejf – zwał jak zwał. W teorii szafa musi po prostu spełniać wymagania opisane w przepisach. W praktyce bardzo szybko staje się centrum naszej strzeleckiej infrastruktury. Dziś myślimy o pierwszej broni, ale ta zabawa rzadko kończy się na jednej sztuce. Z czasem obok pojawiają się kolejne jednostki – karabin, strzelba, pistolet, rewolwer, sztucer, może nawet jakaś konstrukcja kolekcjonerska. Do tego dochodzi amunicja, a często także akcesoria, które będziemy trzymać w szafie nie z uwagi na przepisy, dla własnej wygody.

Kto myśli, że broni będzie używać na strzelnicy, a miejsce do przechowywania jej w domu to właściwie „zło konieczne”, jest w błędzie. Czyszczenie, przymiarki, wprowadzanie modyfikacji, montaż i wstępne ustawianie przyrządów celowniczych, treningi bezstrzałowe, porządkowanie i uzupełnianie amunicji – prawdopodobnie wszystko to będziemy robić w domu. Szafa szybko przestaje być tylko „pudłem do odhaczenia wymogów” – staje się domową zbrojownią. Jeśli będzie nie tylko bezpieczna, ale także pojemna, funkcjonalna i estetyczna, obcowanie z bronią będzie przyjemne. Jeśli zaś będzie za ciasna, brzydka, tandetnie wykonana i źle ustawiona, w najlepszym wypadku szybko zaczniemy myśleć o jej wymianie, a w nieco gorszym – pewnego dnia usłyszymy dziwny hałas, otworzymy drzwi i zobaczymy, jak grawitacja postanowiła poukładać naszą broń po swojemu.

Zakup szafy to temat na osobny artykuł, ale zanim przejdziemy dalej, musiałem zaznaczyć, że ważny jest nie tylko sam fakt, abyśmy przed zakupem pierwszej jednostki mieli przygotowane na nią miejsce, ale i to, jaką szafę wybierzemy. Popularny strzelecki slogan mówi, że powinniśmy kupić szafę większą, niż nam się wydaje albo po prostu największą, jaka zmieści się w naszym mieszkaniu. Zawiera on ziarno prawdy, ale jest pewnym uproszczeniem. Z jednej strony trudno zliczyć historie osób, które po dwóch latach patrzą na swój sejf jak na zbyt ciasny garnitur. Z drugiej nie brakuje opowieści o ogromnych szafach stojących w salonie jak pancerne pomniki niespełnionych planów. W środku oprócz dwóch pistoletów i czterech paczek amunicji lądują teczki z ważnymi dokumentami i puszki z karmą dla psa. Jeśli więc przesadzać, to z umiarem, bo wielka szafa też swoje kosztuje, więc automatycznie zostaje nam mniej środków na zakup broni.

Wybór szafy można potraktować jak pierwszy test zdrowego rozsądku. Najpierw powinno się przemyśleć swoje strzeleckie plany i świadomie policzyć, co realnie może się w niej znaleźć w ciągu najbliższych lat. Następnie spojrzeć na plan mieszkania i zastanowić się, gdzie możemy ją postawić bez wywracania życia domowego do góry nogami. Mieć na uwadze nie tylko potencjalną liczbę jednostek broni, ale też półki, wieszaki, miejsce na amunicję czy akcesoria. Do kwestii pojemności dochodzi ergonomia. Trzeba pomyśleć o tym, czy drzwi będą otwierały się na tyle szeroko, żeby swobodnie wyjąć długi karabin, czy nie będziemy wykonywać akrobacji między wersalką a regałem, czy lufa nie będzie ocierała się o zawias. Takie detale decydują o tym, czy każdy kontakt z szafą będzie naturalnym rytuałem, czy hamulcem dla dalszych planów i źródłem irytacji.

Kiedy temat szafy jest opanowany, przychodzi czas na pytanie trudniejsze, ale kluczowe – po co nam ta konkretna pierwsza broń. Na poziomie formalnym odpowiedź już padła i została wpisana we wniosku. W rubrykach pojawiły się takie słowa jak „sport” i „kolekcja”, więc cel posiadania broni jest jasny. Teraz trzeba jednak spojrzeć na sprawę mniej urzędowo, a bardziej życiowo. Warto zamienić te ogólne deklaracje na konkretne obrazy i scenariusze. Jeżeli mówimy „sport”, to jaki? Czy chodzi o jedną czy dwie konkurencje, w których wystartujemy raz na jakiś czas, czy o wejście w środowisko zawodów, ze śledzeniem kalendarza, wyjazdami, treningami pod konkretne klasy, timerem w uchu i numerem startowym na pasku? „Strzelanie rekreacyjne” też może oznaczać różne rzeczy. Dla jednych to spokojne dwie godziny na osi w weekend, kilka serii do tarczy, a potem kawa i rozmowy w klubowej kuchni. Dla innych – strzelba na osi do rzutków, gdzie wynik jest mniej istotny niż sam rytm rozbijania talerzyków. Jeszcze inni traktują strzelnicę jako pretekst do wyjścia z domu i oczyszczenia głowy, ale chcą, aby sprzęt dawał im możliwość startowania w zawodach.

Jeszcze inaczej sprawa prezentuje się z perspektywy kolekcjonera. Jeden strzelec może marzyć o szafie pełnej pistoletów używanych przez policję z różnych krajów i epok, ktoś inny – o karabinach z konkretnej armii czy kalibru, kolejny – o broni związanej z jedną szkołą konstrukcyjną, a jeszcze inny – o jednostkach, które „występowały” w filmach i grach komputerowych. Taka broń nie musi być narzędziem treningowym, ale dobrze, jeśli od czasu do czasu da się z nią wyjść na oś i przypomnieć sobie, że obok historii stoi też mechanika i realna wartość użytkowa. Kolekcja nie musi być budowana według konkretnego klucza. Żaden urzędnik ani kurator nie będzie sprawdzał, czy trzymamy się planu. Równie dobrze możemy rejestrować kolejne jednostki z kategorii „zawsze o tym marzyłem”.

Im lepiej uporządkowana zostanie odpowiedź na pytanie „po co”, tym mniej chaosu pojawi się przy pytaniu „co”. Broń wybierana pod konkretny rytm życia – ilość czasu, jaką możemy poświęcić na trening, realny budżet na amunicję, dostęp do strzelnic – ma znacznie większą szansę stać się narzędziem, z którego będziemy korzystać, a nie tylko obiektem do podziwiania w szafie. Broń, która świetnie sprawdzi się jako narzędzie do spokojnych, rekreacyjnych wyjazdów na strzelnicę, niekoniecznie będzie idealną bazą do wejścia w konkretną klasę sportową, gdzie liczą się detale konstrukcji i zgodność z regulaminem. Z kolei egzemplarz, który świetnie wygląda w gablotce kolekcjonera, może być mało praktyczny jako codzienne narzędzie do treningu.

Na tym etapie dobrze jest zejść z poziomu haseł „do tarczy” i „do dynamiki” na poziom scenariuszy. Jak wyglądałby pierwszy miesiąc albo rok z konkretnym modelem broni? Czy widzimy dla niego konkretne zastosowanie? Czy będziemy wykorzystywać go do startu w zawodach? Czy będzie elementem jakiegoś większego „systemu” – z kaburą, kolimatorem, latarką, tłumikiem? Czy będzie zabierany na strzelnicę regularnie, czy dwa razy w roku? Czy zależy nam na celności, możliwości rozbudowy, czy może jak najtańszej amunicji? To właśnie te obrazy powinny kierować wyborem, bardziej niż abstrakcyjne „początkujący strzelec powinien mieć to i tamto”.

Kiedy nasze potrzeby nabierają konkretnych kształtów, przychodzi czas na spojrzenie na rynek. Dobrym nawykiem jest wprowadzenie „okresu obserwacji”, w którym zamiast gorączkowo szukać pierwszej broni, po prostu spokojnie patrzymy, jak wygląda rzeczywistość sklepów, komisów i ogłoszeń. Najlepiej jest przymierzyć się do tego jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia, na przykład na etapie kursu lub nauki do egzaminu. Pewnych mechanizmów nie da się bowiem zaobserwować w ciągu tygodnia. Regularne przeglądanie ofert pozwala zobaczyć, jakie typy broni pojawiają się najczęściej, co znika z półek szybko, a co potrafi wisieć miesiącami. Przykładowo, można zauważyć, że pewne modele niemal nie pojawiają się w komisach, inne zaś wracają na rynek wtórny regularnie. Po kilku tygodniach takiego „czytania rynku” łatwiej odróżnić prawdziwą okazję od promocji, która wcale tak atrakcyjna nie jest. Przekreślona cena katalogowa przestaje robić wrażenie, jeśli wiemy, że trzy miesiące temu daną broń można było kupić jeszcze taniej.

Obok tego działa warstwa testów, recenzji i materiałów wideo. To one często pozwalają po raz pierwszy zobaczyć, jak konkretna broń pracuje w rękach doświadczonego strzelca – jak eksperci oceniają odrzut, niezawodność, pracę spustu i tak dalej. To cenne źródło wiedzy, o ile pamięta się o tym, że są to spostrzeżenia konkretnych osób, a ich wrażenia wcale nie muszą pokrywać się z naszymi. Broń to nie cukierki, których spróbować może każdy. Nie ma ludzi, którzy testowali absolutnie każdy dostępny na rynku model. Dlatego równie ważny jest „głos z osi” – relacje użytkowników z forów, grup dyskusyjnych i rozmów na strzelnicy. To tam pojawiają się historie o tym, jak broń znosi intensywne treningi, co się psuje po kilku tysiącach strzałów, jak reaguje serwis i jak wygląda dostępność części. Wymaga to jednak pewnego filtrowania. Bez tego można dać wiarę strasznym historiom o tym, jak dany model broni rdzewieje, wybucha i rozpada się w rękach, a potem okazuje się, że była to pojedyncza awaria egzemplarza demonstracyjnego. Za to powtarzające się opisy tych samych problemów powinny już zapalić lampkę ostrzegawczą. Takie oswojenie rynku nie da nam gwarancji idealnego wyboru, ale znacząco zmniejszy ryzyko nadepnięcia na minę.

Po rozpoznaniu rynku pojawia się pytanie, które wraca w niemal każdej klubowej rozmowie – czy lepiej zacząć od pistoletu, karabinu, strzelby, a może czegoś zupełnie innego? Od taniego kalibru do nauki podstaw, czy od „docelowego” rozwiązania, które ma wystarczyć na lata? Wielu początkujących strzelców zaczyna już na tym etapie wymieniać konkretne modele, analizując wady i zalety każdego z nich oraz wypytując innych o ich doświadczenia. Widać, że rozpoczynają etap śledzenia rynku i przystępują do przymiarek, jednak bardzo często ich typy wydają się losowe, a nawet chaotyczne. Często są to jednostki z zupełnie innych parafii. W pytaniu o najlepszy wybór na pierwszą broń wymieniane są na przykład Beretta APX A1, CZ Shadow 2 i Smith & Wesson Victory Target. Pierwszy to „plastikowy” binikowiec, drugi – cięższy pistolet skrojony pod dynamikę, a trzeci – pistolet bocznego zapłonu do strzelania tarczowego. Różne marki, kalibry, konstrukcje, przedziały cenowe – pomieszanie z poplątaniem. Dlatego zanim w ogóle zaczniemy przyglądać się wybranym modelom, warto zastanowić się, jaka ma być nasza pierwsza broń – na jaką platformę stawiamy.

Opcja numer jeden – pistolet bocznego zapłonu

Jedną z popularnych i dość oczywistych opcji jest pistolet bocznego zapłonu. Niewielki odrzut, niski koszt amunicji i duża powtarzalność odczuć sprzyjają spokojnemu budowaniu fundamentów – chwytu, pracy na spuście, kontroli przyrządów. Taki pistolet jest narzędziem do trenowania, a nie popisywania się. Pozwala dużo strzelać, analizować błędy i poprawiać technikę bez szybkiego pustoszenia portfela. Ograniczenia tego kalibru są jednak jasne – węższy wybór dostępnych modeli i praktycznie brak sensu w zastosowaniach obronnych (choć niektórzy będą się upierać, że boczny zapłon też może się nadać i nie jest to bezpodstawne). Drugi minus jest taki, że o ile broń bocznego zapłonu nauczy nas prawidłowego zgrywania przyrządów celowniczych, pracy na spuście, a nawet innych „drobiazgów”, które mają wpływ na celność (takich jak postawa, oddech czy opanowanie naturalnych ograniczeń własnego wzroku), o tyle nie dowiemy się na przykład, jak radzić sobie z odrzutem i podrzutem – jak może zmieniać się ułożenie dłoni, gdy po każdym strzale pistolet próbuje wyrwać nam się z rąk. Dla świeżo upieczonego strzelca kupno „dwudziestki dwójki” jest średnio ekscytujące, dlatego wiele osób chce od razu wejść w „normalny” kaliber.

Czytaj także:

• Ruger Mk IV: Droga do patentu strzeleckiego

Opcja numer dwa – pistolet centralnego zapłonu

Drugim oczywistym wyborem jest pistolet centralnego zapłonu, najczęściej w popularnej amunicji 9 mm x 19 Parabellum. Taka broń może pełnić rolę sprzętu uniwersalnego – nadaje się do rekreacyjnego strzelania, otwiera drogę do wielu konkurencji sportowych, a tam, gdzie prawo na to pozwala, bywa rozważana także w kontekście obronnym, jako broń do skrytego noszenia. Nie bez znaczenia jest także ogromna liczba i zróżnicowanie dostępnych na rynku jednostek. W kategorii pistoletów centralnego zapłonu mieści się całe uniwersum modeli do różnych zastosowań, od niedrogich i lekkich pistoletów „pod bluzę” po ciężkie, pstrokate, sportowe cacka za kilkadziesiąt tysięcy złotych. Wybierając swoją pierwszą broń, wiele osób stara się znaleźć coś uniwersalnego – konstrukcję, która może nie idealnie, ale wystarczająco dobrze sprawdzi się w zupełnie różnych sytuacjach. Ceną tej wszechstronności jest większy odrzut i wyższy koszt treningu.

Opcja numer trzy – karabin

Jeżeli należycie do osób, które broń długa kręci zdecydowanie bardziej niż krótka, znakomitym wyborem na pierwszą jednostkę może być karabin, szczególnie jeśli będzie to przedstawiciel jednej z popularnych platform, takich jak AR czy AK. Strzelanie z takiej broni dostarcza niezapomnianych wrażeń. Mnogość dostępnych na rynku akcesoriów – chwytów, kolb, spustów, dźwigni, latarek, urządzeń wylotowych, optyki, pasów, toreb czy plecaków – sprawia, że zabawa z jednym karabinem może trwać naprawdę długo, a my w tym czasie poznajemy tajniki budowy broni i szlifujemy swoje umiejętności na strzelnicy. Minusy są dość oczywiste. Aby trzymać w domu broń długą, już na starcie potrzebujemy większej szafy. Mały sejf na trzy pistolety nijak nie pomieści typowego AR-a czy AK, nawet takiego z krótką lufą. Wyższy jest także koszt amunicji. Rozwiązaniem tego problemu może być kupno karabinka bocznego zapłonu. Wrażenia nie będą oczywiście takie same, ale dziurkę w papierze zrobi zarówno nabój .22LR, jak i .223 Rem czy 7,62 mm x 39. Jeszcze ciekawszą opcją dla miłośników broni długiej są konkurencje typu PCC, czyli karabinki zasilane amunicją pistoletową (najczęściej 9 mm x 19 Parabellum), które dają feeling karabinu przy kosztach identycznych jak przy strzelaniu z pistoletu.

Czytaj także:

• Savage Revel DLX – gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością
• Rossi 7022 Delta .22LR – Ciekawa i niedroga oferta
• Rossi Gallery okiem taty i córki

Opcja numer cztery – rewolwer

Nieco egzotyczną, ale niepozbawioną sensu opcją jest rewolwer. Wielu strzelców argumentuje, że właśnie w takiej broni najlepiej czują jej charakter i mechanikę – prostą, intuicyjną konstrukcję, brak magazynka, inną pracę na spuście i dynamikę strzału. Rewolwer jest bezpieczny, bo mimo braku klasycznego bezpiecznika, jego mechanizm, widoczny bęben i kurek same w sobie zmniejszają ryzyko przypadkowego strzału. Na pierwszy rzut oka widać, czy komory bębna są załadowane, co buduje zdrowy respekt do broni. System ten jest stary, prosty, sprawdzony i przez to mało awaryjny, a konserwacja sprowadza się do zadbania o lufę, bęben i szkielet. Do wad tej opcji należy zaliczyć mniejszy wybór akcesoriów, węższy katalog dostępnych na rynku konstrukcji i droższą amunicję w typowych kalibrach rewolwerowych. Większość minusów sprowadza się jednak do tego, że rewolwer nie jest bronią uniwersalną. Małe modele nieźle nadają się do noszenia, ale do dynamiki czy startowania w zawodach, na które 95% osób przychodzi z nowoczesnymi, wyczynowymi, podrasowanymi pistoletami, nawet sportowy rewolwer może mieć pod górkę. Temat rewolweru jako propozycji na pierwszą broń szerzej analizowała Anna Mielczarek – zainteresowanych zapraszam do lektury jej artykułu.

Czytaj także:

• Jaka broń dla początkującego strzelca?

Zdjęcie: Colt

Opcja numer pięć – strzelba

Ostatnim, mało oczywistym, ale dla niektórych całkowicie naturalnym wyborem na pierwszą broń, jest strzelba. To opcja przede wszystkim dla tych, którzy na kursie zachłysnęli się trapem, skeetem czy innymi formami strzelectwa śrutowego, takimi jak chociażby konkurencje dynamiczne. Jeśli najwięcej satysfakcji daje nam strzelanie do rzutków, nie ma powodu, by na siłę zaczynać od pistoletu. Drugą grupą osób, które tuż po uzyskaniu pozwolenia kierują swe kroki w stronę stoiska ze strzelbami, są kolekcjonerzy marzący na przykład o Remingtonie 870, Mossbergu 590, Benelli M4 Super 90 albo jednym z jej licznych klonów. Jedną z największych zalet tej drogi jest fakt, że strzelby – wyłączając kosztowne modele dla zaawansowanych sportowców i limitowane edycje kolekcjonerskie – są generalnie dość tanie. Wszystko jedno, czy interesuje nas klasyczna turecka pompka, automat z długą lufą, czy nawet broń z taktycznym zacięciem, osłoną termiczną, szynami, uchwytami i składaną kolbą – każda taka strzelba może kosztować mniej niż podstawowy Glock. Do tego dochodzi amunicja, która jest dostępna i bardzo różnorodna. Do wyboru mamy całe mnóstwo pocisków śrutowych o różnych parametrach, brenekę, amunicję myśliwską, a nawet gumowe kule czy inne, czasami dość egzotyczne wynalazki. Większość popularnych strzelb to konstrukcje proste i łatwe w konserwacji. Rozłożenie typowej pompki to robota na dziesięć sekund. Plusy mają w tym przypadku sporą przewagę nad minusami. O ile więc strzelba zajmuje pierwsze miejsce w czerwonej książeczce tylko u osób, które z całego wachlarza sportów strzeleckich interesuje tylko trap lub strzelba dynamiczna, o tyle jest to świetny pomysł na drugi lub trzeci zakup – tani i dający wiele satysfakcji sposób na powiększenie swojego arsenału i poszerzenie spektrum zabawy na strzelnicy.

Czytaj także:

• Strzelba na początek

Zdjęcie: Benelli

W tym momencie nawet najlepiej przemyślane plany i tabele porównań muszą ustąpić miejsca prostemu pytaniu – jak ta broń leży w ręku konkretnego człowieka. Strzelectwo jest dziedziną, w której teoria spotyka się z anatomią i nawykami ruchowymi. To, co dla jednego strzelca jest idealnie „pod rękę”, dla innego będzie źródłem stałej irytacji. A przecież broń musi pasować przede wszystkim jej właścicielowi – nie prowadzącemu strzelanie, nie ekspertom z facebookowych grup, tylko nam. Dlatego do wytypowanego przez nas modelu warto się wcześniej przymierzyć, najlepiej na strzelnicy albo chociaż w sklepie. Nie zawsze jest to możliwe, ale odkąd temat strzelectwa w Polsce nabrał rozpędu, jest coraz więcej wystaw, pokazów, imprez, różnych spotkań typu demo days i innych okazji, aby wypróbować broń, którą sobie upatrzyliśmy. Czasami trzeba odstać swoje w kolejce, ale zdecydowanie warto, bo dziesięć strzałów potrafi powiedzieć więcej niż kilka godzin czytania testów i oglądania filmików.

Niezależnie od tego, czego wcześniej się naczytaliśmy, nasłuchaliśmy i naoglądaliśmy, warto wziąć do ręki przynajmniej kilka lub kilkanaście modeli – nie tylko ten, który od tygodni chodzi nam po głowie – i sprawdzić kilka prostych rzeczy. Czy chwyt jest naturalny, czy wymusza dziwne ułożenie dłoni? Czy palec sięga spustu bez kombinowania? Czy manipulatory są dla nas wygodne i dostępne? Jak odbieramy masę broni – jako stabilną, dającą poczucie kontroli, czy jako nieprzyjemny ciężar? Ten etap nie pokaże jeszcze, jak broń pracuje przy strzale, ale często pozwala wyeliminować konstrukcje, w których na żywo coś nam nie gra. To nie musi oznaczać, że mamy do czynienia z nieudanym modelem. Po prostu jest on niedopasowany do naszej anatomii. Ktoś inny uzna go za idealny? W porządku. Wysoki, praworęczny chłop o sylwetce kulturysty i rękach wielkich jak grabie do liści nigdy nie zgodzi się w tej kwestii z osobą, która jest leworęczna, sięga mu do piersi, waży 45 kg i ma delikatne dłonie w rozmiarze S. Dojrzały wybór broni polega na tym, aby wykorzystać doświadczenie bardziej zaawansowanych kolegów, ale nie zrezygnować z własnych obserwacji.

Pełniejszy obraz sytuacji daje jednak dopiero strzelnica. Jeżeli istnieje możliwość postrzelania z modelu, który rozważamy, warto z niej skorzystać – czy to w ramach kursu, dnia otwartego, czy pożyczając broń od kolegi z klubu. Podczas testów praktycznych możemy także zauważyć pewne aspekty pracy z daną jednostką, jakich zupełnie się nie spodziewaliśmy. Przykładowo, może się okazać, że mamy problem z odpowiednio mocnym odciągnięciem zamka pistoletu, sięgnięciem do przycisku zrzutu magazynka w karabinie bez odrywania ręki od chwytu albo zgraniem przyrządów celowniczych. Oczywiście może też pojawić się niejedno pozytywne zaskoczenie. Dopiero wtedy okazuje się, że egzemplarz, który na papierze wyglądał jak idealny kompromis, w praktyce wymaga zbyt dużej walki o każde powtórzenie, a ten, który planowaliśmy przetestować „dla formalności” okazał się tak dobry, że wrócimy do domu z całym bagażem przemyśleń.

Gdyby zebrać historie o pierwszych zakupach opowiadane przy kawie na strzelnicy, szybko okazałoby się, że te same potknięcia wracają jak bumerang. O ile więc nie ma uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, jaką broń kupić na początek, można wystrzegać się najczęściej powtarzanych błędów. Czasami chodzi o specyfikę wybranego modelu, a czasami o nasze podejście do tematu. Dobra wiadomość jest taka, że ktoś już w te dziury wpadł. Nie da się uniknąć każdej pułapki, ale można chociaż wiedzieć, gdzie grunt jest miękki.

1) Brak wiedzy i zakupy bez pomysłu

Największym błędem jest kupowanie broni bez jakiegokolwiek przygotowania wykraczającego poza obowiązkowy program kursu i egzaminu na patent. Jeśli dodamy do tego fakt, że od egzaminu do uzyskania pozwolenia może minąć kilka miesięcy, dochodzimy do sytuacji, która ociera się o absurd – w sklepie, z gotówką i kompletem promes, pojawia się osoba, która ledwo pamięta, jak się strzela, czego nie powinno się robić z bronią, na co zwrócić uwagę i jakie przepisy ją obowiązują.

Słysząc niektóre pytania, trudno powstrzymać śmiech, ale mniej zabawnie robi się, gdy taki delikwent jest święcie przekonany, że z broni bocznego zapłonu może strzelać na własnym podwórku albo że na zarejestrowanie swojej pierwszej jednostki ma 14 dni. W rezultacie sprzedawca, zamiast doradzać w kwestii wyboru konkretnego modelu, musi tłumaczyć oczywistości i grzecznie sugerować klientowi, aby uzupełnił swą wiedzę, wrócił do podstaw i odrobinę lepiej przygotował się do zakupu, a nie wymachiwał promesami, pytając o „najlepszy pistolet do 5 000 zł”.

Brak wiedzy, rozeznania na rynku i planu na pierwszą broń to gotowy przepis na spektakularną porażkę. Pół biedy, jeśli taka osoba kupi niewłaściwy pistolet. Gorzej, gdy za chwilę pojedzie z nim na strzelnicę, przekonana, że skoro „ma papiery”, to potrafi i może już wszystko. Nie chodzi o to, aby przed pierwszą wizytą w sklepie przeczytać wszystkie książki, artykuły i wątki na forum albo korzystać jeszcze pięć lat z broni klubowej, zanim wreszcie kupimy własną. Jeżeli jednak mimo nabytych uprawnień wciąż czujemy się niedoinformowani, trzeba przyjąć to na klatę i odrobić lekcje.

2) Pośpiech

Tuż po uzyskaniu pozwolenia pierwsze promesy potrafią tak parzyć, że człowiek jest gotów kupić cokolwiek, „byle już było”. Oprócz chęci spełnienia własnych marzeń łatwo też ulec presji rynku i otoczenia. W sklepie pojawia się „ostatnia sztuka”, sprzedawca straszy podwyżkami, znajomi dopytują „na co się w końcu zdecydowałeś?”. Do tego dochodzą problemy z dostępnością broni i amunicji, więc łatwo wkręcić sobie, że jak nie dziś, to pierwszej broni nie kupimy już nigdy. Efekt bywa prosty – jednostka kupiona pod presją czasu cieszy nas przez kilka tygodni, a potem uświadamiamy sobie, że mogliśmy wybrać lepiej i zaczyna się szukanie kupca. A co jeśli za miesiąc przyjedzie kolejna dostawa broni, która naprawdę nam pasuje? Nawet jeśli za dwa miesiące dany pistolet będzie odrobinę droższy, lepiej poczekać na broń, która naprawdę nam pasuje, niż kupować coś w ciemno.

3) Kupowanie „po taniości”

Strzelectwo to stosunkowo drogi sport, a jeśli faktycznie z czasem chcemy mieć broń do kilku konkurencji, raczej nie będziemy brać wyłącznie modeli z wysokiej półki, bo cena całej kolekcji drastycznie wzrośnie. Mimo to broń powinna też być wystarczająco dobra, aby działała bezawaryjnie, sprawiała nam przyjemność i dawała wyniki na tarczy. Jeśli sprowadzimy naszą decyzję do „poproszę najtańsze w tym kalibrze”, możemy zawalić wszystkie trzy punkty. W najlepszym wypadku będzie to oznaczało odsprzedaż broni i utratę promesy, a w najgorszym możemy szybko stracić zapał do dalszej zabawy. Jeden porządny pistolet, z którego będziemy chętnie strzelać i który zachęci nas do treningu, to lepsza inwestycja niż trzy przypadkowe graty, których nie chce nam się nawet wyjmować z szafy.

4) Ślepe podążanie za planem

W tym punkcie możemy wrócić do wszystkich omawianych wcześniej zagadnień i uzupełnić je jednym słowem – elastyczność. Zastanowiliśmy się, jaka ma być pierwsza broń i do czego będzie nam służyć? Super. Zdecydowaliśmy się na jakąś platformę albo wypisaliśmy sobie najważniejsze cechy broni, której szukamy? Wspaniale. Przymierzyliśmy się do kilkunastu lub kilkudziesięciu modeli w sklepie i na strzelnicy? Bombowo. Czasami jednak do gry wchodzą ograniczenia, na które nic nie poradzimy, jak na przykład dostępność danej broni w konkretnym momencie. Dotyczy to nie tylko zakupu pierwszej, ale także kolejnych jednostek. Moja historia jest tego doskonałym przykładem – miałem ułożony plan kolejnych zakupów, ale dostępność broni zweryfikowała te plany i ostatecznie kupiłem coś, co znajdowało się dopiero na czwartym miejscu mojej listy. Do dziś tej decyzji nie żałuję. Obecnie wybór broni jest o wiele większy, ale schemat może być podobny. Przegapienie okazji może być takim samym błędem jak kupowanie broni w pośpiechu.

5) Kupowanie broni „nieużywalnej”

Egzotyczne kalibry, jednostki niedopuszczone do wykorzystania podczas zawodów, rewolwery urywające rękę z połową tułowia, karabiny do niszowych konkurencji rozgrywanych w naszym klubie dwa razy w roku – z punktu widzenia kolekcjonera to żaden problem, ale chyba nie chodzi o to, aby broń była wyłącznie do „mania”. Kiedy obsługa strzelnicy krzywi się na huk, amunicja jest trudno dostępna, a każda paczka kosztuje tyle, co obiad dla całej rodziny, to po drugiej czy trzeciej sesji entuzjazm może zacząć topnieć.

Na początek warto upewnić się, czy danej broni możemy używać na najbliższej strzelnicy lub tej, na której najczęściej bywamy. Zdarza się, że jest to utrudnione. Z normalnym pistoletem lub karabinkiem bocznego zapłonu takiego problemu być nie powinno, ale jeśli będzie to rewolwer z lufą od czołgu albo ogromna dzida z ziejącym ogniem kompensatorem, a my wpadniemy z nią na niewielką, zamkniętą strzelnicę, obsługa może nie wyrazić na to zgody. Takim samym hamulcem może być fakt, że w danej broni regularnie zużywa się jakaś trudno dostępna część. Sprężynka, dźwignia, zatrzask, rygiel – cokolwiek. Wiedząc, że prędzej czy później stanie się to ponownie, a my będziemy czekać na ten element miesiącami, łatwo stracić zapał.

Kolejnym arcyważnym aspektem jest dostępność i koszt amunicji. Jeżeli przy zakupie nie widzieliśmy problemu w tym, że jeden nabój kosztuje 6-8 zł, a nie złotówkę z groszami, taka broń szybko zamieni się w drogi eksponat. Do kosztów amunicji dochodzą wyjazdy na strzelnicę, szkolenia, optyka, kabury, ładownice, pasy i cała reszta wyposażenia. Na papierze wygląda to pięknie, a w praktyce brakuje środków na regularne treningi. Nie oznacza to, że najlepiej kupić to, co najtańsze. Warto jednak zadbać o to, aby broń była „używalna”, na co składa się zarówno jej budowa i działanie, jak i koszty amunicji, akcesoriów i utrzymania jej w sprawności.

6) Kupowanie pod wygląd, a nie pod zadanie

„Ale cudowny, i ten kolor!”, „wygląda dokładnie jak w filmie”, „wszyscy na osi się obejrzą” – to słabe kryteria wyboru pierwszej broni. Sprzęt ma pracować, a nie tylko dobrze prezentować na zdjęciu. Jeśli konstrukcja jest ciężka, niewygodna, ma słaby spust, a na rynku brakuje sensownych kabur czy innych akcesoriów, bardzo szybko zrozumiemy, że popełniliśmy błąd. Samym swoim wyglądem żadna broń nie zrobi wyniku na tarczy. Jeśli komuś wydaje się, że dorosłym ludziom, którzy mają za sobą kurs, egzamin i badania lekarskie, nie trzeba tłumaczyć takich oczywistości, pozwolę sobie się z nim nie zgodzić. Nie oszukujmy się – w obszarze „broń musi podobać się strzelcowi” jej wygląd nie jest bez znaczenia. Należy jednak zachować zdrowy rozsądek i pewną dozę ostrożności. Nawet jeśli doświadczeni strzelcy czy operatorzy jednostek specjalnych na pytanie „dlaczego wybrałeś ten produkt”, zupełnie szczerze odpowiadają „bo świetnie wygląda”, używają pewnego skrótu myślowego – dana broń czy jej element świetnie się prezentuje, ale (w domyśle) też robi robotę i w niczym nie przeszkadza. Gdyby kozacki montaż do kolimatora ranił ich dłonie i rozdzierał ubranie, szybciutko zamieniliby go na brzydszy, ale bardziej praktyczny.

7) Brak perspektyw i możliwości rozwoju

Jeżeli udało się uniknąć największych pułapek, pierwsza broń często przestaje nam wystarczać. Może pełnić rolę stałego punktu odniesienia, ale bardzo często można wyciągnąć z niej więcej. Część strzelców traktuje ją jako sprzęt, który i tak trzeba będzie wymienić na lepszy, inni – jako platformę, którą można stopniowo dostosowywać do swoich potrzeb. Dlatego już na etapie wyboru konkretnego modelu warto zwrócić uwagę, czy do tej broni jest sensowny wybór akcesoriów i zwykłych części eksploatacyjnych. W pistolecie można zmienić przyrządy celownicze, elementy mechanizmu spustowego czy okładziny chwytu, a nierzadko także dodać kompensator, lejek czy „pedał gazu”. W karabinach i niektórych strzelbach pole do popisu jest jeszcze większe. Wymiana muszki i szczerbinki poprawia komfort celowania. Lżejszy spust sprawia, że wyniki stają się bardziej powtarzalne. Dopasowany chwyt lepiej wypełnia dłoń. Każda taka zmiana może nadać starej, dobrze znanej broni nowe życie, jednocześnie nie zmieniając jej fundamentów. W niektórych platformach wchodzą w grę konwersje, dzięki którym z jednego karabinu można zrobić dwa w jednym, bez kupowania kolejnej kompletnej jednostki. To ciekawy sposób na intensywny trening bez rujnowania budżetu. Grzebanie przy broni to nie tylko frajda sama w sobie, ale też możliwość poznania jej budowy i kolejny powód, by wybrać się na strzelnicę. Nawet samo polowanie na części i czekanie na przesyłkę to jakiś element tego hobby. Aby jednak był możliwy, musimy już na starcie kupić broń, która będzie na to gotowa. Oczywiście nie każda pierwsza broń musi stać się „projektem rozwojowym”, ale świadomość, że w razie potrzeby jest możliwość pójścia krok dalej, często pozwala przedłużyć jej „termin przydatności” w arsenale.

8) Zakup wadliwej broni bez sprawdzenia

Ostatni błąd dotyczy nie tyle wyboru platformy czy modelu, ale czegoś, o czym niektórzy strzelcy zapominają – konieczności sprawdzenia konkretnego egzemplarza. Kupno broni używanej to temat na osobny artykuł, ale nawet decydując się na nową, pachnącą fabrycznym smarem jednostkę, powinniśmy zachować ostrożność i sprawdzić wszystko, co tylko możemy w warunkach sklepowych. Czy w pudełku niczego nie brakuje? Czy wszystkie części ruchome działają jak należy? Czy nic się nie blokuje ani nie odpada? Zdecydowanie warto poświęcić na taką kontrolę kilka minut, bo sprzedawca nie może ot tak wymienić nam wadliwego egzemplarza na nowy. Tak czy inaczej będziemy musieli go zarejestrować, a następnie rozpocząć proces reklamacji. Z taką sytuacją spotkał się ostatnio mój znajomy, który kupił swój pierwszy karabin AR-15. Gdy tylko pojechał z nim na strzelnicę, odkrył, że dźwignia przeładowania nie daje się odciągnąć. Okazało się, że wadliwie wykonany buffer uniemożliwiał ruch zamka do tyłu. Wada była oczywista, ale nikomu – ani jemu, ani obsłudze sklepu – nie przyszło do głowy, by przeładować karabin „na sucho”. Choć nie jest to szczególnie ekscytujące, warto także dokładnie sprawdzić dane w dokumentach – w szczególności nasze dane adresowe, numery broni, dowodu tożsamości i promesy. Zrobione? W takim razie nie pozostaje nam nic innego jak ruszać z nowym nabytkiem do domu, rozkonserwować go, strzelić fotkę i rezerwować stanowisko na osi!

Na końcu tej drogi warto wrócić do początkowych oczekiwań. Wielu świeżych posiadaczy pozwolenia marzy o tym, żeby pierwsza broń była wyborem idealnym – takim, którego nie będzie się nigdy żałować. Rzeczywistość niemal zawsze okazuje się bardziej skomplikowana. Po kilku latach strzelania, kolejnych zakupach i zmianach zainteresowań większość doświadczonych strzelców przyznaje, że dziś podjęłaby nieco inną decyzję. Nie oznacza to automatycznie, że pierwszy wybór był zły. Raczej pokazuje, że w strzelectwie liczy się podążanie własną drogą, a nie osiągnięcie celu.

Rolą pierwszej broni nie jest bycie „ostatecznym rozwiązaniem na wszystko”, tylko stworzenie sensownych warunków startu. Jeśli jest w miarę używalna, dopasowana do realnych planów, daje możliwość rozwoju i nie zniechęca ciągłymi problemami, a amunicja nie kosztuje majątku – nasza pierwsza jednostka spełnia swoje zadanie. Niektórzy po wielu, wielu latach wciąż trzymają swoją pierwszą broń w szafie jako pełnoprawny element arsenału albo ważną pamiątkę. Inni wspominają ją tylko na zdjęciach, z nostalgią i lekkim uśmiechem.

Warto zatem pogodzić się z tym, że pierwsza broń niemal na pewno nie będzie idealna, nie zaspokoi wszystkich naszych potrzeb i planów. Nasz wybór zawsze będzie mieszaniną faktów, emocji, zasłyszanych historii i osobistych marzeń. Im więcej z tych elementów uda się świadomie poukładać przed wizytą w sklepie, tym większa szansa, że za kilka lat, otwierając drzwi szafy albo przeglądając stare zdjęcia ze strzelnicy, nie pomyślimy „ale to było głupie”, tylko „od tego zaczęło się coś naprawdę ważnego”.

Zapraszamy do zapoznania się z poprzednimi częściami cyklu „Strzelectwo od podstaw”:

• Strzelectwo od podstaw, cz. 1 – Początki i perspektywy
• Strzelectwo od podstaw cz.2 – Droga do pozwolenia na broń
• Strzelectwo od podstaw cz. 3 – Od egzaminu po WPA
• Strzelectwo od podstaw, cz. 4 – Wniosek o pozwolenie i plan B