Zdjęcia: FMV, Wołodymyr Zełenski
Umowa została podpisana przez dyrektora generalnego FMV Mikaela Granholma oraz prezesa i dyrektora generalnego Saab Defence and Security Micaela Johanssona, w obecności prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego oraz ministrów obrony Szwecji Påla Jonsona i Ukrainy Mychajło Fedorowa.
FMV otrzymało zgodę rządu szwedzkiego na zawarcie umowy z Ukrainą. Umowa międzyrządowa obejmuje również usługi wsparcia i kompleksowy pakiet szkoleniowy.
Jest to wynik ogłoszenia między Kijowem a Sztokholmem z 28 maja br., gdy ogłoszono, że Szwecja przekaże nieodpłatnie Ukrainie 16 używanych samolotów wielozadaniowych JAS 39C/D Gripen w ramach 22. pakietu pomocy wojskowej o wartości ok. 2,3 mld EUR oraz sprzeda 20 fabrycznie nowych JAS 39E Gripen ze środków pakietu wsparcia finansowego dla Ukrainy w wysokości 90 mld EUR (381 mld zł), zatwierdzonego 23 kwietnia br. przez Komisję Europejską. Jak widać liczba Gripenów nowej generacji uległa redukcji.
Wspólnie ze Szwecją kontynuujemy wzmacnianie bojowego lotnictwa Ukrainy. Dziś nasze kraje podpisały umowę na zakup 16 myśliwców Gripen E. Co ważne, samoloty będą dostarczone wraz z pakietem powiązanego sprzętu, pomocą techniczną i wsparciem. Ponadto, na mocy naszych wcześniejszych umów z premierem Ulfem Kristerssonem, pierwsze 16 samolotów Gripen C/D zostanie przekazanych naszym Siłom Powietrznym na początku 2027. Podziękowałem szwedzkiemu ministrowi obrony, Pålowi Jonsonowi, za to wsparcie oraz za współpracę podczas naszego spotkania. Szczegółowo omówiliśmy realizację tych kroków, a także szerszą dwustronną współpracę, w tym przygotowania do Drone Deal oraz naszą pracę nad obroną antybalistyczną. Dziękuję Szwecji – wszystkim ludziom i Rządowi – za znaczące partnerstwo i za konsekwentne wsparcie od początku inwazji Rosji. Wspólnie pracujemy na rzecz bezpieczeństwa Ukrainy i całej Europy – powiedział prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.
To duży i ważny krok, który w dłuższej perspektywie wzmocni zdolności obronne Ukrainy – powiedział dyrektor generalny FMV Mikael Granholm. Po zawarciu tej umowy FMV może kontynuować przygotowania, przekazując planowe JAS 39C/D zawarte w 22. Pakiecie Wsparcia Rządowego. Celem jest zawarcie umowy jesienią tego roku, która umożliwi dostawę samolotów na początku 2027. Będzie to ważny krok w kierunku szybkiego wzmocnienia ukraińskich Sił Powietrznych i przygotowania wprowadzenia nowego Gripen E na Ukrainie.
Jestem niezmiernie dumny, że Szwecja i Saab mogą teraz umożliwić Ukrainie dostawę Gripenów E, zapewniając jej światowej klasy myśliwiec, który zrewolucjonizuje potencjał ukraińskich Sił Powietrznych. To znacząco wzmocni obronę powietrzną Ukrainy i pomoże zapewnić, że kraj będzie mógł chronić swoich obywateli i zabezpieczyć swoją przyszłość – dodał Micael Johansson, prezes i dyrektor generalny Saaba.
Today Sweden and Ukraine signed the first Gripen sales contract: 16 Gripen E fighter aircraft, with UK support. A first step towards Ukraine’s ambition to acquire up to 150 Gripen E/F over time. Swedish defence industry delivers for freedom and security. pic.twitter.com/tb1x0ta6hN
— Försvarsdepartementet (@ForsvarsdepSv) June 30, 2026
Pierwsze 16 egzemplarzy starszych Gripenów C/D będą pochodzić ze stanu Sił Powietrznych Szwecji (Svenska flygvapnet), które będą je stopniowo wycofywać (obecnie w służbie pozostaje 71 egzemplarzy z 204 pierwotnie zakupionych). Wcześniej, w maju 2024 rząd Szwecji zadeklarował donację jedynie dwóch samolotów wczesnego ostrzegania i dowodzenia Saab 340B AEW-300 (ASC890) klasy AEW&C – pierwszy egzemplarz zauważono już w kraju w marcu br.
Szkolenie ukraińskich pilotów i techników obsługi naziemnej już się rozpoczęło i zostanie rozszerzone tej jesieni. Gripeny będą uzbrojone w pociski rakietowe klasy powietrze-powietrze krótkiego zasięgu AIM-2000 IRIS-T, średniego zasięgu AIM-120 AMRAAM i dalekiego zasięgu MBDA Meteor.
Przypomnijmy, że 22 października 2025 prezydent Wołodymyr Zełenski odwiedził zakłady Saaba w Linköping, gdzie podczas spotkania z Ulfem Kristerssonem został podpisany list intencyjny (Letter of Intent, LoI) w sprawie pogłębienia współpracy w zakresie sił powietrznych i przemysłu lotniczego w perspektywie 10-15 lat oraz możliwości zakupu przez Ukrainę od 100 do 150 samolotów JAS 39E Gripen. Dodatkowo, Ukraina deklarowała zainteresowanie pozyskaniem 100 francuskich Dassault Rafale.
Przypomnijmy, że 22 września 2024 ówczesny minister obrony Ukrainy Rustem Umierow w wywiadzie dla kanału Jedyni Nowyny powiedział, że rząd w Kijowie negocjuje pozyskanie z Zachodu samolotów bojowych Eurofighter Typhoon i JAS 39 Gripen. We wrześniu 2025 minister obrony Szwecji Pål Jonson powiedział dla BBC News, że rząd jest otwarty na sprzedaż Gripenów, ale po zakończeniu wojny z Rosją. Z kolei 29 września w wywiadzie dla BBC, pierwszy zastępca ministra obrony Ukrainy generał porucznik Iwan Hawryliuk potwierdził, że Kijów oczekuje dostaw ze Szwecji obiecanych samolotów.
Zdjęcia: Saab Defence and Security
Samoloty JAS 39E Gripen zostały wcześniej wybrane przez Szwecję (60 zamówionych JAS 39E + 10 kolejnych w ramach opcji; pierwsze trzy dostarczone), Brazylię (36 zamówionych JAS 39E/F jako F-39E/F z częściową produkcją lokalną, z których dostarczono 8, planowane dokupienie 8 kolejnych w ramach opcji na maksymalnie 72), Tajlandię (zamówiono pierwsze 4 z 12 planowanych) i Kolumbię (17 zamówionych). Obecnie, Gripen E/F jest także faworytem w przetargu na Filipinach (wraz z F-16C/D Block 70/72).
Wcześniej najnowsze Gripeny były bezskutecznie oferowane na innych rynkach zagranicznych, m.in. w Peru, Kanadzie, Finlandii, Indonezji, Danii, Królestwie Niderlandów, Norwegii, Polsce czy Szwajcarii. Ostatnio pojawiły się doniesienia, że Kanada planuje zakup Gripenów E równolegle z F-35A Lightning II.
Together with Sweden, we continue strengthening Ukraine’s combat aviation. Today, our countries signed an agreement for the procurement of 16 Gripen E fighter jets. Importantly, the aircraft will come with a package of related equipment, technical assistance, and support. In… pic.twitter.com/yqynTWOzYM
— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) June 30, 2026
Sweden has signed a sales contract with Ukraine for 16 Gripen E fighter aircraft, and FMV has signed the enabling contract with Saab. This is a major step for Ukraine’s freedom and Europe’s security. Gripen will strengthen Ukraine’s ability to defend its skies. (1/4) pic.twitter.com/nAgh87bJ0B
— Pål Jonson (@PlJonson) June 30, 2026
Czytaj także: