W poniedziałek, 6 lipca 2026, w godzinach popołudniowych w Międzynarodowym Porcie Lotniczym im. Václava Havla w Pradze wylądował pierwszy z dwóch średnich samolotów transportowych C-390 Millenium, produkcji brazylijskiej spółki Embraer (Empresa Brasileira de Aeronáutica), przeznaczony dla 242. Eskadry Lotnictwa Transportowego i Specjalnego Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Republiki Czeskiej (Vzdušné síly Armády České republiky, ACR) w 24. Bazie Transportu Powietrznego im. Tomáša Garrigue Masaryka na lotnisku Praha-Kbely.
Armády České republiky via X
Samolot z tymczasową rejestracją PT-CNM wystartował z lotniska przyzakładowego Embraera w Gavião Peixoto w stanie São Paulo w dniu 4 lipca, wykonując lot transatlantycki z dwoma międzylądowaniami. Po postoju na lotnisku Václava Havla w Pradze został przebazowany na lotnisko Praha-Kbely.
Samolot został oblatany w połowie maja br., zgodnie z informacją opublikowaną 19 maja. W ramach 242. Eskadry, oba C-390 uzupełnią 6 mniejszych średnich Airbus C295MW i cztery lekkie Turbolet L 410 UVP E-20.
Dodatkowo Republika Czeska, w ramach współpracy w NATO, ma do dyspozycji ciężkie samoloty transportowe Boeing C-17A Globemaster III w eskadrze transportowej, zlokalizowanej w węgierskiej bazie lotniczej Pápa w ramach NATO Airlift Management Programme oraz transportowo-tankującymi Airbus A330-200 MRTT (Multinational Multi-Role Tanker Transport), należącymi do konsorcjum NATO MMF (Multinational Multi-Role Tanker Transport Fleet).
Przypomnijmy, że brazylijska konstrukcja została wskazana przez czeski resort obrony 16 października 2023, ale Praga była zainteresowane nowymi brazylijskimi samolotami transportowymi od dekady, podpisując list intencyjny w kwietniu 2013. Następnie 25 października 2024 podpisano umowę o wartości 11,3 mld CZK (wówczas 1,916 mld zł) na dostawę dwóch egzemplarzy samolotów wraz z kompleksowym pakietem szkoleń i wsparcia w celu sprawnej integracji ich z Siłami Powietrznymi.
Umowa została poprzedzona porozumieniem o współpracy przemysłowej (Industrial Cooperation Agreement, ICA) z czeskim resortem obrony i spółkami AERO Vodochody AEROSPACE i LOM Praha, zawartym 2 października br., o łącznej wartości 1,89 mld CZK (320,56 mln zł). Ta pierwsza w 2025 wysyłała do Brazylii wyprodukowane komponenty służące do montażu czeskich C-390.
Oprócz Czech, od 2014 spółka Embraer uzyskała zamówienia na C-390 Millenium z: Brazylii (zakontraktowano 19 egz., zamiast pierwotnie 27), Portugalii (6 egz. z opcją na 10 kolejnych), Królestwa Niderlandów (5 egz.), Austrii (4 egz.), Republiki Korei (3 egz.), Węgier (2 egz.) Szwecji (4 egz. z opcją na 7 kolejnych), nieujawnionego odbiorcy (2 egz.; początkowo podejrzewano, że Maroko, ale zgodnie z ostatnimi informacjami producenta jest to Uzbekistan – przyp. red.) oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich (10 egz. z opcją na 10 kolejnych). Dodatkowo po 3 samoloty zostaną zamówione Słowację i Litwę – podpisanie umów jeszcze nie nastąpiło (przy czym Wilno w styczniu 2026 przełożyło decyzję na po 2030 i zmodernizuje swoje C-27J Spartan do 2036). Ostatnio decyzję o zakupie trzech samolotów ogłosiła Grecja.
Obecnie są one promowane na rynku saudyjskim, w Indiach wraz z grupą Mahindra w ramach programu MTA szacowanego na 40-80 egzemplarzy i szeroko pojętym azjatyckim, a razem z Northrop Grumman, samolot jest też oferowany w USA jako powietrzny tankowiec ze sztywnym przewodem. Podsumowując z 47 zamówionych seryjnych samolotów dotąd dostarczono 14, a flota wylatała już ponad 20 tys. godzin.
Na koniec warto wspomnieć, że samolot jest oferowany w Polsce w ramach programu Drop, gdzie producent nawiązał współpracę z Wojskowymi Zakładami Lotniczymi Nr 2 w Bydgoszczy. Jednakże Ministerstwo Obrony Narodowej ogłosiło dzisiaj, podczas Szczytu NATO w Ankarze, dołączenie do budowy sojuszniczej floty samolotów transportowych Airbus A400M-180 Atlas.
Vítej doma! 🇨🇿
Do České republiky přiletěl letoun C-390 Millennium. Každý nový stroj znamená větší schopnosti přepravy vojáků, techniky i materiálu tam, kde je potřeba.✈️ pic.twitter.com/gRnle3L35t
— Armáda ČR (@ArmadaCR) July 6, 2026
Czytaj także: