We wtorek, 19 maja 2026, Ministerstwo Obrony Republiki Czeskiej poinformowało w mediach społecznościowych, że w ubiegłym tygodniu w Brazylii dokonano oblotu pierwszego z dwóch zamówionych średnich samolotów transportowych C-390 Millenium spółki Embraer (Empresa Brasileira de Aeronáutica) z jej lotniska przyzakładowego w Gavião Peixoto w stanie São Paulo.
Již brzy Česká republika obdrží první ze dvou transportních letounů Embraer C-390 Millennium ✈️
V Brazílii v minulém týdnu proběhl první zálet letounu C-390, který vyrobila společnost @embraer pro Českou republiku. Ten bychom měli obdržet již v polovině letošního roku a bude… pic.twitter.com/w6A2BWBUqA
— Ministerstvo obrany (@ObranaTweetuje) May 19, 2026
Zgodnie z opublikowaną informacją, dostawa do kraju jest spodziewana w połowie bieżącego roku. Samolot zasili 242. Eskadrę Lotnictwa Transportowego i Specjalnego Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Republiki Czeskiej (Vzdušné síly Armády České republiky, ACR) w 24. Bazie Transportu Powietrznego im. Tomáša Garrigue Masaryka na lotnisku Praha-Kbely. Oba C-390 uzupełnią 6 mniejszych średnich Airbus C295MW i cztery lekkie Turbolet L 410 UVP E-20.
Dodatkowo Republika Czeska, w ramach współpracy w NATO, ma do dyspozycji ciężkie samoloty transportowe Boeing C-17A Globemaster III w eskadrze transportowej, zlokalizowanej w węgierskiej bazie lotniczej Pápa w ramach NATO Airlift Management Programme oraz transportowo-tankującymi Airbus A330-200 MRTT (Multinational Multi-Role Tanker Transport), należącymi do konsorcjum NATO MMF (Multinational Multi-Role Tanker Transport Fleet).
Przypomnijmy, że brazylijska konstrukcja została wskazana przez czeski resort obrony 16 października 2023, ale Praga była zainteresowane nowymi brazylijskimi samolotami transportowymi od dekady, podpisując list intencyjny w kwietniu 2013. Następnie 25 października 2024 podpisano umowę o wartości 11,3 mld CZK (wówczas 1,916 mld zł) na dostawę dwóch egzemplarzy samolotów wraz z kompleksowym pakietem szkoleń i wsparcia w celu sprawnej integracji ich z Siłami Powietrznymi.
Umowa została poprzedzona porozumieniem o współpracy przemysłowej (Industrial Cooperation Agreement, ICA) z czeskim resortem obrony i spółkami AERO Vodochody AEROSPACE i LOM Praha, zawartym 2 października br., o łącznej wartości 1,89 mld CZK (320,56 mln zł). Ta pierwsza w 2025 wysyłała do Brazylii wyprodukowane komponenty służące do montażu czeskich C-390.
Zdjęcie: Ministerstwo Obrony Republiki Czeskiej
C-390 Millenium
C-390 Millennium wyróżnia się jako najwydajniejszy samolot w swojej klasie, zaprojektowany do wykonywania złożonych misji w najbardziej wymagających warunkach. Zaprojektowany i zbudowany w XXI wieku, aby sprostać obecnym i przyszłym zagrożeniom, ten średni wielozadaniowy samolot transportowy i tankowiec zapewnia doskonałą wydajność, elastyczność operacyjną i efektywność kosztową. Jego możliwości obejmują tankowanie w powietrzu, Agile Combat Employment i szybkie reagowanie w szerokim zakresie profili misji.
Oprócz Republiki Czeskiej, od 2014 spółka Embraer uzyskała zamówienia na C-390 Millenium z: Brazylii (zakontraktowano 19 egz., zamiast pierwotnie 27), Portugalii (6 egz. z opcją na 10 kolejnych), Węgier (2 egz.), Królestwa Niderlandów (5 egz.), Austrii (4 egz.), Republiki Korei (3 egz.), Szwecji (4 egz. z opcją na 7 kolejnych), nieujawnionego odbiorcy (2 egz.; początkowo podejrzewano, że Maroko, ale zgodnie z ostatnimi informacjami producenta jest to Uzbekistan – przyp. red.) oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich (10 egz. z opcją na 10 kolejnych). Dodatkowo po 3 samoloty zostaną zamówione Słowację i Litwę – podpisanie umów jeszcze nie nastąpiło (przy czym Wilno w styczniu 2026 przełożyło decyzję na po 2030 i zmodernizuje swoje C-27J Spartan do 2036).
Obecnie są one promowane na rynku saudyjskim, w Indiach wraz z grupą Mahindra w ramach programu MTA szacowanego na 40-80 egzemplarzy i szeroko pojętym azjatyckim, a także w Polsce, gdzie zakładowy egzemplarz był dwukrotnie: 2 grudnia 2025 na lotnisku Chopina w Warszawie i 13 marca br. w Wojskowych Zakładach Lotniczych Nr 2 w Bydgoszczy. Razem z Northrop Grumman, samolot jest też oferowany w USA jako powietrzny tankowiec ze sztywnym przewodem. Podsumowując z 47 zamówionych seryjnych samolotów dotąd dostarczono 14, a flota wylatała już ponad 20 tys. godzin.
Samolot ma 33,5 m długości, 33,9 m rozpiętości skrzydeł i 11,4 m wysokości. Maksymalna masa startowa to 87 t, z czego udźwig wynosi 26 t. Wymiary ładowni to 18,5 x 3,0 x 3,4 m. Zasięg przy 23-tonowym ładunku wynosi 2815 km. Napędzany dwoma silnikami turbowentylatorowymi IAE V2500-E5 o ciągu 139,4 kN każdy, rozwija prędkość przelotową 870 km/h i osiąga pułap 11 000 m.
Czytaj także: