W piątek, 26 stycznia, amerykańska Agencja Współpracy Obronnej DSCA (Defense Security Cooperation Agency) opublikowała zgodę Departamentu Stanu USA na potencjalną sprzedaż do Grecji 40 samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning II w pakiecie za maksymalnie 8,6 mld USD (34,61 mld zł). Wcześniejsze doniesienia lokalnej prasy mówiły o zainteresowaniu tylko 18-24 egzemplarzami tych samolotów.
Zdjęcie: USAF
Zgodnie z opublikowaną informacją, rząd w Atenach wnioskował o możliwość zakupu 40 samolotów F-35 w wersji konwencjonalnego startu i lądowania (CTOL) wraz z 42 silnikami turbowentylatorowymi F135-PW-100.
Pakiet uwzględnia również moduły kryptograficzne AN/PYQ-10, moduły szyfrowanej łączności KGV-135A (COMSEC), wyrzutnie flar i dipoli CAD/PAD, pełne symulatory misji i systemy szkoleniowe, systemy walki radioelektronicznej i wsparcie laboratorium przeprogramowania, systemy zarządzania i wsparcia logistyki, systemy wykrywania, śledzenia i namierzania zagrożeń, wsparcie logistyczne kontrahentów (CLS), oprogramowanie niejawne i jego modyfikacje, usługi dostaw i wsparcia w zakresie integracji, wsparcie w zakresie transportu i tankowania w locie, kontenery transportowe na amunicję, sprzęt pomocniczy do integracji uzbrojenia, wsparcie i sprzęt integracyjny oraz testowy, wsparcie programu modyfikacji silników (CIP), szyfrowana łączność, precyzyjna nawigacja oraz systemy i sprzęt kryptograficzny, systemy identyfikacji swój-obcy (IFF), części zamienne i naprawcze, materiały eksploatacyjne i akcesoria, a także wsparcie w zakresie napraw i zwrotów, drobne modyfikacje, wsparcie eksploatacyjne, Szkolenie personelu i sprzęt szkoleniowy, publikacje jawne i niejawne oraz dokumenty techniczne, gwarancje, usługi, badania i ankiety świadczone przez rząd Stanów Zjednoczonych oraz wsparcie inżynieryjne, techniczne i logistyczne oraz inne powiązane elementy logistyki i wsparcia programu. Głównymi wykonawcami umowy będą Lockheed Martin Aeronautics i Pratt & Whitney Military Engines.
F-35 dla Grecji
Przypomnijmy, że 8 lutego 2023 Komisja Spraw Zagranicznych Senatu USA informowała o wydaniu zgody na ewentualną sprzedaż samolotów F-35A Lightning II do Grecji, jednak do wydania zgody przez Departament Stanu (a jeszcze wymagana jest zgoda Kongresu) minął niemal rok (Greckie plany modernizacyjne zatwierdzone: Leopardy, Lynxy i F-35).
Zaskakująca jest natomiast liczba samolotów, bo według greckiego tygodnika Proto Thema, z 6 listopada 2020 grecki resort obrony miał przesłać do Stanów Zjednoczonych zapytanie ofertowe (Letter of Request) w sprawie możliwości zakupu od 18 do 24 samolotów tego typu (Grecja bliżej zgody na F-35A).
Gdy umowa zostanie sfinalizowana, najnowsze samoloty bojowe produkcji amerykańskiej będą uzupełniać 24 francuskie samoloty wielozadaniowe Dassault Rafale DG/EG (w standardzie F3-R), zamówione w dwóch partiach w styczniu i wrześniu 2021 wraz z pakietem uzbrojenia, których dostawy rozpoczęły się na początku 2022. Jednak trzon lotnictwa bojowego mają stanowić 84 obecnie modernizowane F-16C/D Block 50/52/52+/52+ Advanced do standardu F-16V (równoważnego dla nowo wyprodukowanych F-16C/D Block 70) – pierwszy z nich oblatano w styczniu 2021 (Pierwsze Rafale w Grecji, Oblot pierwszego greckiego F-16V).
Szkolenie pilotów będzie odbywać się na zmodernizowanych samolotach szkolenia podstawowego Beechcraft T-6A NTA Texan II i zaawansowanego Leonardo M-346B Silver Hawks, dla których Międzynarodowe Centrum Szkolenia Lotniczego w bazie lotniczej Kalamata w regionie Peloponez buduje izraelska spółka Elbit Systems (Pierwsze dwa M-346B Silver Hawks w Grecji, Elbit zbuduje ośrodek szkoleniowy w Grecji).
Kolejny sukces eksportowy F-35
Oprócz Grecji, w ostatnich latach na zakup F-35 zdecydowały się również Belgia (34 egz. F-35A), Polska (32 egz. F-35A), Niemcy (35 egz. F-35A), Szwajcaria (36 egz. F-35A), Singapur (12 egz. F-35B), Finlandia (64 egz. F-35A), Kanada (88 egz. F-35A) i Czechy, które 27 września 2023 zakupiły 24 egz. F-35A. Kolejnym państwem, które rozważa ewentualny zakup jest Hiszpania (wg pierwotnych planów 45-50 F-35A i 12-15 F-35B). Swoje zamówienia zwiększają także dotychczasowi użytkownicy eksportowi: Japonia (kolejne 63 egz. F-35A i 42 egz. F-35B) i Korea Południowa (kolejne 20 egz.).
11 kwietnia 2023 decyzję o zakupie F-35A w perspektywie po 2030 podjęła Rumunia (według najnowszych informacji planowany jest zakup nawet 48 egz.), natomiast 23 maja 2023 pojawiła się informacja, że USA odmówiły sprzedaży 8 samolotów do Tajlandii. 2 lipca br. Izrael ogłosił zakup kolejnych 25 F-35A (do 50 wcześniej zamówionych). We wrześniu 2023 do kraju przyleciały pierwsze 4 z 27 duńskich F-35A. 29 listopada 2023 ogłoszono, że F-35A będzie następcą portugalskich F-16AM/BM.
Według najnowszych informacji Lockheed Martin, do 10 państw dostarczono ponad 980 seryjnych samolotów rodziny F-35 (a niedawno miał zjechać z linii montażu końcowego egzemplarz tysięczny), które wylatały ponad 768 tys. godzin. Samoloty operują obecnie z 31 baz lotniczych, przeszkolono na nie ponad 2250 pilotów i 15 125 członków personelu technicznego (Najnowszy raport GAO o eksploatacji F-35).