W czwartek, 27 marca 2025, amerykański portal branżowy The War Zone, jako pierwszy poinformował, że nowe samoloty rozpoznawcze amerykańskich Wojsk Lądowych (US Army) w programie HADES (High Accuracy Detection and Exploitation System), otrzymały wojskowe oznaczenie alfanumeryczne ME-11B.
Zdjęcie: Sierra Nevada Company, LLC
Seryjne wojskowe oznaczenie projektowe misji ME-11B zostało przypisane przyszłym samolotom wywiadowczym, obserwacyjnym i rozpoznawczym US Army, które będą bazować na platformie Bombardier Global 6500 – poinformował redakcję The War Zone rzecznik prasowy biura PEO Aviation w US Army.
M w oznaczeniu ME-11B oznacza wielozadaniowy (multi-mission).
Program HADES został uruchomiony w 2022 i podzielony na dwie części:
- ATHENA-R (Army’s Theater-Level, High-Altitude Expeditionary Next Airborne ISR-Radar);
- ATHENA-S (Army’s Theater Level High Altitude Expeditionary Next Airborne ISR-Signals Intelligence).
ATHENA-R obejmuje dwa samoloty wyposażone w radiolokatory dalekiego zasięgu i zamówienie w tej sprawie otrzymały 22 sierpnia 2023 spółki MAG Aerospace i L3Harris Technologies. Otrzymają one zmodernizowane radary Raytheon ASARS-2B (Advanced Synthetic Aperture Radar System), które pierwotnie miały zastąpić ASARS-2A na wysokościowych samolotach rozpoznawczych U-2S Dragon Lady (co ciekawe, radary ASARS-2A były także na wyposażeniu już wycofanych z brytyjskich Royal Air Force pięciu samolotach rozpoznawczych Sentinel R.1 na płatowcu Bombardier Global Express).
ASARS-2B pozwoli na prawie dwukrotne zwiększenie zasięgu wykrywania, dzięki zastosowaniu anteny z aktywnym skanowaniem elektronicznym (Active Electronically Scanned Array, AESA), przy zachowaniu tej samej rozdzielczości w porównaniu z ASARS-2A, który wprowadzono na wyposażenie w 2001. Szczegółowe parametry nowego radaru są utajnione, ale wiadomo, że zastosowano nowy układ zasilania (Power Conditioning Unit, PCU) i chłodzenia cieczą LCU (Liquid Cooling System), zastępując jednocześnie sterownik kontrolny REC (Receiver Exciter Controller) oraz oprogramowanie przetwarzania danych radarowych i procesor. Ulepszono również pracę radaru w trybie z aperturą syntetyczną SAR (Synthetic Aperture Radar) i wskazywania celów naziemnych GMTI (Ground Moving Target Indicator) oraz, co jest nowością, wskazywania celów morskich. Ten pakiet modyfikacji wcześniej był oznaczony jako ASARS-2C.
Grafika: US Army
Z kolei ATHENA-S to dwa samoloty zwiadu lotniczego, nadzoru i rozpoznania (Aerial Intelligence, Surveillance and Reconnaissance) w zakresie widma elektromagnetycznego (SIGnals INTelligence, SIGINT), na które umowę zawarto 28 września 2023 ze spółką Sierra Nevada Corporation i miała ona wartość 554 mln USD. Pierwszy z nich, o nazwie zakładowej Rapcon-X, oblatano 22 listopada 2024. Podwykonawcy to Bombardier, ThinKom Solutions, Inc. i Leonardo USA. Zarówno ATHENA-R, jak i ATHENA-S powstają na bazie płatowca najnowszego samolotu klasy bizjet Bombardier Global 6500.
Warto zauważyć, że w ramach programu demonstracyjnego HADES, którego częściami są ATHENA-S i ATHENA-R, wspomniana spółka L3Harris Technologies dostarczyła do US Army dwa samoloty rozpoznawcze i walki radioelektronicznej ARES (Airborne Reconnaissance and Electronic Warfare System), z których co najmniej jeden realizuje zadania na rzecz NATO m.in. nad Polską i państwami bałtyckimi, w rejonie Morza Bałtyckiego i obwodu królewieckiego, w związku z trwającą wojną rosyjsko-ukraińską.
Zarówno ARES, jak i ATHENA-R/S zastąpią docelowo flotę zmodernizowanych, turbośmigłowych Beechcraft RC-12X+ Guardrail (wyspecjalizowana wersja Super King Air, wywodząca się z C-12 Huron). Pierwsze wersje weszły do użytku jeszcze w 1971. Pomimo wielu modernizacji, ich faktyczne zdolności operacyjne spadają, a koszty eksploatacji rosną. US Army jest też zmuszona poszukiwać na rynku coraz trudniej dostępnych części zamiennych.
Warto dodać, że o ile na razie zamówienie łącznie 4 samoloty obu wariantów, to docelowe zapotrzebowanie ma sięgać nawet 10-16 egzemplarzy. Pierwsze samoloty wejdą do służby w 2027.
Jeśli chodzi o oznaczenie ME-11B warto zauważyć podobieństwo do samolotów powietrznego terminalu komunikacyjnego pola walki Northrop Grumman E-11A BACN (Battlefield Airborne Communications Node), należących do wojsk lotniczych (US Air Force, USAF). Pierwszy z sześciu nowych E-11A BACN na płatowcu Bombardier Global 6000 dostarczono w grudniu 2023, a wcześniej dostarczono dwa na płatowcu Bombardier BD-700 Global 5000.
US Army prowadzi też równolegle program demonstracyjny ARTEMIS (Aerial Reconnaissance and Targeting Exploitation Multi-Mission Intelligence System), w ramach którego na mocy umowy z listopada 2020 spółka Leidos dostarczyła samolot rozpoznawczy zabudowany na płatowcu Bombardier Challenger 650.
Sam program HADES to pierwszy etap szerszej inicjatywy MDSS (Multi-Domain Sensing System), obejmującej także inne planowane platformy rozpoznawcze takie jak platformy wysokościowe jak aerostaty radiotechniczne czy bezzałogowe pseudosatelity, jak testowane przez US Army BAE Systems PHASA-35.