W piątek, 25 września 2026, szwedzka spółka Saab Defence and Security poinformowała, że podpisała niewiążące porozumienie w sprawie głównych warunków transakcji (term sheet) z Agencją Inwestycji Obronnych DIA (Defence Investment Agency) Ministerstwa Obrony Narodowej Kanady, określającej zakres i podstawy szczegółowych negocjacji dotyczących pozyskania samolotów wczesnego ostrzegania i dowodzenia GlobalEye klasy AEW&C (Airborne Early Warning and Control) dla Królewskich Kanadyjskich Sił Powietrznych (Royal Canadian Air Force, RCAF).
Zdjęcie: Radosław Niesobski, MILMAG
Porozumienie to stanowi istotny kamień milowy po ogłoszeniu przez premiera Kanady Marka Carney’a w dniu 27 maja 2026, podczas targów CANSEC 2026 w Ottawie, decyzji o wyborze spółki Saab Defence and Security na preferowanego dostawcę przyszłego lotniczego systemu wczesnego ostrzegania i dowodzenia. Choć dokument ten nie stanowi wiążącej umowy ani zobowiązania do zakupu statków powietrznych, odzwierciedla postępy osiągnięte dzięki ścisłej współpracy między Saab, agencją DIA oraz RCAF i wyznacza ramy dla nadchodzących negocjacji.
Porozumienie to odzwierciedla owocną współpracę między spółką Saab a Kanadą i ustanawia jasne ramy dla kolejnego etapu naszych działań. Dzięki precyzyjnie określonemu zakresowi przedsięwzięcia jesteśmy dobrze przygotowani do kontynuowania rozmów i zaprezentowania, w jaki sposób sprawdzone i wysoce zaawansowane rozwiązanie AEW&C firmy Saab może spełnić wymogi Kanady – powiedział Micael Johansson, prezes i dyrektor generalny firmy Saab.
W ramach proponowanego programu Kanada zamierza pozyskać sześć samolotów GlobalEye wraz z powiązanymi systemami, pakietem szkoleniowym i wsparciem eksploatacyjnym. Rozmowy koncentrować się będą na konfiguracji systemu odpowiadającej wymogom operacyjnym Kanady, a także na kwestiach udziału przemysłu, rozwoju zdolności operacyjnych oraz realizacji programu.
Spółka Saab jest zaangażowana we wspieranie celów Kanady w zakresie obronności i bezpieczeństwa, wzmacnianie interoperacyjności z sojusznikami oraz dostarczanie sprawdzonych rozwiązań odpowiadających zmieniającym się potrzebom operacyjnym. Jak informował 14 stycznia br. kanadyjski dziennik CBC News, Szwecja zaoferowała dodatkowo Kanadzie sprzedaż 72 samolotów wielozadaniowych JAS 39E Gripen jako uzupełnienie dla amerykańskich CF-35 Lightning II. Pakiet ten był powiązany z obietnicą stworzenia nawet 12 600 miejsc pracy w Kanadzie (ok. 9000 przy Gripenach i 3600 przy GlobalEye).
Warto przypomnieć, że 8 kwietnia 2024, w kanadyjskiej bazie lotniczej CFB Trenton w Ontario, ówcześni premier Justin Trudeau i minister obrony narodowej Bill Blair ogłosili nowy przegląd planów modernizacyjnych sił zbrojnych pt. Our North, Strong and Free: A Renewed Vision for Canada’s Defence. W planie znalazł się zapis o przeznaczeniu 307 mln CAD (wówczas 890,41 mln zł) na zakup samolotu wczesnego ostrzegania i dowodzenia klasy AEW&C, który będzie użytkowany w kooperacji z stroną amerykańską.
GlobalEye został pierwotnie zaprojektowany dla Zjednoczonych Emiratów Arabskich, które zamówiły łącznie 5 egzemplarzy. Później bezskutecznie był oferowany w Finlandii (jako uzupełnienie dla JAS 39E Gripen) w programie HX i Korei Południowej (gdzie przegrał z L3Harris Phoenix), a także NATO w programie Alliance Future Surveillance and Control (AFSC). Następnie spółka odniosła sukcesy w Szwecji, która zamówiła trzy samoloty z opcją na jeden kolejny oraz we Francji z dwoma samolotami z opcją na dwa kolejne, prawdopodobnie 10 egzemplarzy dla NATO po przeglądzie programu AFSC, a ostatnio dwa dla nieujawnionego klienta z Bliskiego Wschodu oraz jeden dla Królestwa Niderlandów. Obecnie są one także oferowane oddzielnie w Danii, Polsce, Niemczech i Grecji, a pula zamówień (wraz z już dostarczonymi samolotami) to maksymalnie 32 egzemplarze.
GlobalEye został zabudowany na płatowcu odrzutowego cywilnego samolotu biznesowego Bombardier Global 6000 (ale może też być na nowszym 6500), które są produkowane w kanadyjskiej spółce Bombardier Defense (część Bombardier Inc.). Samolot jest zdolny do wykonywania 11-godzinnych lotów non-stop. Przenosi zestaw czujników, w tym nowy radar Erieye ER (Extended Range), pracujący w paśmie X o zwiększonym zasięgu. Radar jest zdolny wykrywać i śledzić naziemne cele ruchome (również o zmniejszonej sygnaturze radarowej), statki powietrzne, rakietowe pociski manewrujące oraz peryskopy okrętów podwodnych w odległości do 450 km. Erieye ER może działać pomimo aktywnego zakłócania.
Pozostałe wyposażenie (w przypadku wersji bazowej dla ZEA) to radar Leonardo/Selex ES Seaspray 7500E do obserwacji powierzchni morza i lądu, wyposażony do tego celu w stację GMTI (Ground Moving Target Indication), głowicę optoelektroniczną FLIR Systems Star Safire 380HD, system identyfikacji swój-obcy, transponder ADS-B, system samoobrony, system automatycznej identyfikacji AIS, łącza danych (w tym satelitarne), urządzenia wsparcia elektronicznego ESM oraz system wykrywania i identyfikacji źródeł promieniowania radiowego ELINT.
Różnice między Global 6000 a 6500 dotyczą głównie silników (odpowiednio: Rolls-Royce BR710A2-20 i Rolls-Royce Pearl 15), zasięgu (11 112 km/6000 mil morskich i 12 223 km/6600 mil morskich), wydajności paliwowej (spalanie na poziomie 470 galonów na godzinę i 430 galonów na godzinę), technologii (inne skrzydła: w Global 6500 Smooth Flĕx Wing od Mitsubishi Heavy Industries) oraz drobnych ulepszeń w kabinie i zastosowaniu innej awioniki.