We wtorek, 4 listopada 2025, agencja prasowa Reuters jako pierwsza poinformowała, że według jej dwóch źródeł zaznajomionych z tematem, administracja prezydenta USA Donalda Trumpa rozpatruje wniosek Arabii Saudyjskiej o zakup 48 samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning II, co oznacza potencjalną transakcję wartą wiele miliardów dolarów. Tymczasem we wtorek, 18 listopada br. wizytę w Waszyngtonie ma złożyć książę saudyjski i następca tronu Mohammed bin Salman, co może być okazją do oficjalnego ogłoszenia zgody.
Zdjęcie: Lockheed Martin
Ewentualna sprzedaż do Arabii Saudyjskiej samolotów wielozadaniowych 5. generacji będzie poważnym naruszeniem realizowanej od 2008 amerykańskiej polityki obronnej QME (Qualitative Military Edge), gwarantującej wsparcie Izraelowi w zakresie przewagi technologicznej w regionie Bliskiego Wschodu – w tym wypadku jedynego użytkownika F-35I Adir w regionie (zamówiono łącznie 75 samolotów w dwóch transzach, z których dostarczono już 45). W przeszłości o zakup F-35A, bezskutecznie, zabiegały Zjednoczone Emiraty Arabskie i Katar. Arabii Saudyjskiej po raz pierwszy tych samolotów odmówiono jeszcze w 2012.
Jak poinformowała agencja prasowa Reuters, na początku tego roku Arabia Saudyjska zwróciła się bezpośrednio do administracji prezydenta Donalda Trumpa o możliwość zakupu 48 samolotów F-35A Lightnign II, które miały pozostawać w kręgu zainteresowania władz Rijadu od dawna, ale poprzednia administracja Joe Bidena nie była skłonna pozytywnie odpowiedzieć. Trump, który 13 maja br. złożył wizytę w Arabii Saudyjskiej, gdzie zawarł rekordowe umowy obronne o wartości 142 mld USD (wówczas prawie 540 mld zł), byłby skłonny zaoferować te samoloty, podobnież jak wcześniej Indiom (które ostatecznie zrezygnowały z oferty).
Dwóch urzędników administracji Trumpa, na których powołuje się agencja prasowa Reuters, twierdzą, że choć nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji w sprawie saudyjskiego wniosku o zakup F-35A, to do tej niewiele już brakuje – decyzję musi podjąć prezydent, a następnie Kongres. Według jednego z urzędników, który chciał zachować anonimowość, podsekretariat ds. polityki w Departamencie Obrony pracował nad potencjalną transakcją przez wiele miesięcy, a sprawa została już do skierowana bezpośrednio do sekretarza Pete’a Hegsetha.
Tymczasem władze w Rijadzie rozmawiają również o innych opcjach. W 2023 Arabia Saudyjska miała dyskutować o francuskich Dassault Rafale, a na początku ubiegłego roku pojawiły się doniesienia o odblokowaniu przez Niemcy sprzedaży 40 kolejnych Eurofighter Typhoon (do 71 już posiadanych). Równolegle, Korea Południowa zaoferowała wspólny rozwój samolotu wielozadaniowego 5. lub 6. generacji opartego na projekcie KAI KF-21 Boramae. Z kolei w listopadzie i grudniu 2024 pojawiły się doniesienia o rozmowach w sprawie możliwości dołączenia do programów brytyjsko-włosko-japońskiego samolotu wielozadaniowego 6. generacji o kryptonimie GCAP (Global Combat Air Programme) oraz tureckiego 5. generacji TF Kaan. Pewną alternatywą dla wyżej wymienionych może być też chiński Shenyang J-31, zatwierdzony do eksportu.
Poza wspomnianymi Typhoonami, Saudyjskie Królewskie Siły Powietrzne (Al-Quwwat Al-Jawiyah Al-Malakiyah as-Su’udiyah) dysponują również starszymi F-15C/D Eagle (62 egzemplarze) i nowszymi F-15S (Saudi)/F-15SA (Saudi Advanced; 207 egzemplarzy) oraz starzejącymi się 81 Panavia Tornado IDS.
Arabia Saudyjska pozostaje największym partnerem USA w programie wojskowej sprzedaży zagranicznej FMS (Foreign Military Sales), a wartość aktywnych spraw, zgodnie z informacją z maja br., wynosiła ponad 129 mld USD (wówczas 488,5 mld zł).
Tylko w ostatnich miesiącach Departament Stanu USA wydał zgody na eksport następującego uzbrojenia i wyposażenia wojskowego do Arabii Saudyjskiej:
- 2 maja 2025 na sprzedaż 1000 pocisków rakietowych średniego zasięgu klasy powietrze-powietrze AIM-120C-8 AMRAAM (Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile) za maksymalnie 3,5 mld USD (wówczas 13,21 mld zł).
- 20 marca 2025 na sprzedaż 2000 modułów naprowadzania laserowego WGU-59/B APKWS II (Advanced Precision Kill Weapon System II) za maksymalnie 100 mln USD (wówczas 386,85 mln zł).
- 3 stycznia 2025 na sprzedaż 20 lekkich torped zwalczania okrętów podwodnych Mark 54 MAKO Mod 0 kal. 324 mm za maksymalnie 78,5 mln USD (wówczas 325,2 mln zł).
- 24 października 2024 na sprzedaż 1000 ciężkich przeciwpancernych pocisków kierowanych BGM-71 TOW 2A/2B za maksymalnie 440 mln USD (wówczas 1,765 mld zł).
- 11 października 2024 na sprzedaż 220 pocisków rakietowych krótkiego zasięgu AIM-9X Tactical Sidewinder za maksymalnie 251,8 mln USD (wówczas 987,66 mln zł), 2500 przeciwpancernych pocisków kierowanych AGM-114R3 Hellfire II za 655 mln USD (wówczas 2,569 mld zł) i 10 000 sztuk amunicji przeciwpancernej odłamkowo-burzącej (HEAT) M456 kalibru 105 mm za maksymalnie 139 mln USD (wówczas 545,21 mln zł).
- 22 grudnia 2023 na uruchomienie programu szkoleniowego pilotów wojskowych i innych członków personelu saudyjskich królewskich wojsk lotniczych i innych rodzajów sił zbrojnych o maksymalnej szacowanej wartości 1 mld USD (wówczas 3,93 mld zł).
- 21 września 2023 na sprzedaż pakietu wsparcia i części zamiennych m.in. dla czołgów, bojowych wozów piechoty, pojazdów opancerzonych i uzbrojenia produkcji amerykańskiej za maksymalnie 500 mln USD (wówczas 2,16 mld zł).
Czytaj także: