W niedzielę, 15 lutego 2026, oficjalną wizytę w Słowacji składał sekretarz stanu USA Marco Rubio – wcześniej odwiedził Niemcy, gdzie brał udział w 62. Międzynarodowej Konferencji Bezpieczeństwa 2026 w Monachium, a dziś odwiedza Budapeszt. Jednak podczas spotkania w Bratysławie z premierem Robertem Fico padły ważne deklaracja dotyczące bezpieczeństwa i współpracy Słowacji z USA.
Zdjęcie: Kancelaria Premiera Republiki Słowackiej
Jednym z głównych tematów była współpraca przy budowie kolejnego bloku elektrowni jądrowej o mocy 1400 MW do roku 2040. Z punktu widzenia militarnego omówiono dwa tematy: budowę szpitala wojskowego w Preszowie (Prešov) we wschodniej części kraju oraz zakup dodatkowych samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-16C/D Block 70 – rząd w Bratysławie jest zainteresowany dokupieniem czterech egzemplarzy. Zawarcie umowy oczekiwane jest na bieżący rok.
Chciałbym prosić o zrozumienie w kwestii tego, że chcemy realizować projekty podwójnego zastosowania w oparciu o budżety wojskowe. Dobrym przykładem jest szpital wojskowy, który powstaje we wschodniej części Słowacji, niedaleko granicy z Ukrainą. Będziemy kontynuować naszą współpracę wojskową. Wiecie, że zakupiliśmy myśliwce F-16 od Stanów Zjednoczonych. Istnieje zainteresowanie zwiększeniem ich liczby do 18 myśliwców, a teraz dyskutujemy o tym, jak dostarczyć naszym siłom zbrojnym kolejne cztery samoloty, ponieważ – to nie jest dobry znak suwerenności – fakt, że naszą przestrzeń powietrzną chronią samoloty Czech, Węgier i Polski. Znajdujemy się w tej smutnej sytuacji, ponieważ nasz sprzęt wojskowy został przekazany Ukrainie w latach 2022-2023 – powiedział premier Robert Fico na wspólnej konferencji prasowej z Marco Rubio.
Przypomnijmy, że Słowacja zamówiła 14 egzemplarzy najnowszych F-16, co ogłoszono 11 lipca 2018, odrzucając szwedzką kontrofertę spółki Saab Defence and Security z JAS 39 Gripen (program zakupowy był prowadzony od 2015). F-16C/D Block 70 zostały wybrane następcami 11 operacyjnych myśliwców MiG-29AS/UBS, wówczas zgrupowanych w 1. Eskadrze Myśliwskiej (1. Bojová letka) Skrzydła Lotnictwa Taktycznego (Taktické krídlo Otta Smika) Sił Powietrznych Republiki Słowacji (Vzdušné sily Ozbrojených síl Slovenskej Republiky), stacjonującej w bazie lotniczej Sliač (28 września 2019 rozbił się dwunasty egzemplarz).
Zdjęcie: Ministerstwo Obrony Republiki Słowackiej
Pakiet dla Słowacji został wyceniony na maksymalnie 2,91 mld USD i obejmował, oprócz samych samolotów, stacje radiolokacyjne AN/APG-83 SABR z aktywnym skanowaniem elektronicznym (AESA), pociski powietrze-powietrze AIM-120C-7 AMRAAM i AIM-9X Sidewinder, bomby GBU-12, GBU-38 i GBU-49 oraz Mk 82. Umowa międzyrządowa o wartości ponad 1,6 mld EUR została zawarta w grudniu 2018 (ostateczna wartość zamówienia została zredukowana na drodze negocjacji).
31 lipca 2019 Departament Obrony USA podpisał z Lockheed Martin umowę o wartości 799 955 939 USD na ich produkcję i dostawy z terminem do 31 stycznia 2024. Co ciekawe, początkowo planowano zakup używanych amerykańskich F-16A/B, zmagazynowanych przez Siły Powietrzne (US Air Force, USAF), lecz koszty remontu i modernizacji, tj. 220 mln EUR okazały się zbyt wysokie.
27 października 2021 ówczesny minister obrony Słowacji Jaroslav Nad’ wziął udział w symbolicznej ceremonii rozpoczęcia produkcji pierwszego egzemplarza F-16, który otrzymał numer fabryczny EY-01. Następnie spotkał z grupą słowackich pilotów, którzy przechodzili początkowe szkolenie na F-16 w międzynarodowym ośrodku szkoleniowym w bazie lotniczej Luke w stanie Arizona. 14 kwietnia 2023 minister Nad’ informował, że rząd przekazał walczącej Ukrainie wszystkie z 13 obiecanych myśliwców MiG-29AS/UBS.
Pierwsze trzy słowackie F-16 trafiły do kraju w dwóch partiach w 2024 roku: 22 lipca i 12 grudnia. Do końca 2025 dostarczono kolejne siedem egzemplarzy, w tym najnowsze pod koniec grudnia. W bieżącym roku do kraju trafią pozostałe cztery, a do połowy roku zostanie ogłoszona wstępna gotowość operacyjna (Initial Operational Capability, IOC) oraz przejęcie dyżurów w ramach zintegrowanego systemu obrony powietrznej NATINADS (NATO Inegrated Air and Missile Defence). Co ciekawe, serwisem samolotów zajmie się lokalny przemysł, spółka Letecké opravovne Trenčín (LOTN) (Słowacki F-16D Block 70 okiem MILMAGu).
Czytaj także: