W czwartek, 27 czerwca 2024, amerykańska spółka GE Aerospace poinformowała, że rodzime wojska lądowe (US Army) zatwierdziły odbiór dwóch kolejnych silników turbowałowych General Electric T901-GE-900 (oznaczenie producenta: GE3000), które w tym przypadku są przeznaczone do testów w locie ze śmigłowcem wielozadaniowym Lockheed Martin/Sikorsky UH-60M Black Hawk.
Zdjęcie: GE Aerospace
Przekazanie jednostek napędowym odbyło się w zakładach Sikorsky Development Flight Center w West Palm Beach na Florydzie. Nowy silnik będzie będzie następcą serii T700-701C w ramach programu ITEP (Improved Turbine Engine Program).
Ta dostawa stanowi początek nowej ery i kluczowy moment w naszej bieżącej pracy z Armią USA – powiedziała Amy Gowder, prezes i dyrektor generalna działu Defense & Systems w GE Aerospace. Silnik T901 zapewni żołnierzom wydajność, moc i niezawodność niezbędne do utrzymania znacznej przewagi na polu walki.
W październiku 2023 GE Aviation przekazała pierwsze dwa silniki w konfiguracji prototypowej. W kwietniu br. jeden z nich został zintegrowany z prototypem śmigłowców rozpoznawczo-uderzeniowego Sikorsky Raider X, opracowanego dla programu FARA (Future Attack Reconnaissance Aircraft), co zakończono rozruchem. Dzięki temu uzyskano niezbędne dane i informacje przed integracją ze wspomnianymi śmigłowcami UH-60M (jak i UH-60V), oraz uderzeniowymi AH-64E Apache Guardian. Przy czym warto mieć na uwadze, że w lutym br. US Army anulowała dalszy rozwój programu FARA.
Nasz zespół z ogromną dumą ogłasza najnowsze dostawy T901 dla Armii Amerykańskiej – powiedział Tom Champion, dyrektor programowy T901 w GE Aerospace. Na każdym etapie silniki te wykazały poziom wydajności, który niewątpliwie pomoże sprostać wymaganiom misji wojskowych w nadchodzących dziesięcioleciach.
Warto mieć na uwadze, że T901 będzie silnikiem uniwersalnym i trafi również, na drodze modernizacji, także w dalszej kolejności do nowych zmiennowirnikowców Bell V-280 Valor, wybranych w programie FLRAA (Future Long Range Assault Aircraft), który jest częścią FVL-M (Future Vertical Lift – Medium), na następcę Black Hawka.
T901-GE-900
Nowy napęd ma gwarantować o 50% więcej mocy wyjściowej (3000 KM), 25% mniejsze zużycie paliwa i 20% wyższą trwałość użytkową, niż dotychczasowy silnik T700. Program ITEP był wcześniej znany pod nazwą Advanced Affordable Turbine Engine (AATE), realizowanym od 2009. Miał na celu zwiększenie promienia działania śmigłowców US Army do 500 km.
W 2016 Dowództwo Zamówień US Army (Army Contracting Command, ACC) przyznało spółce GE Aviation (obecnie Aerospace) kontrakt w wysokości 102 mln USD (403,39 mln zł) na realizację 24-miesięcznej fazy wstępnego przeglądu projektu (Preliminary Design Review, PDR). Silnik testowy zbudowano w 2016. Był testowany do października 2017.
Oferta GE Aviation została wybrana do fazy produkcyjno-inżynieryjnej (Engineering & Manufacturing Development, EMD) 1 lutego 2019 otrzymując 517 mln USD (2,045 mld zł) na budowę silników z terminem do sierpnia 2024, zanim rozpocznie się produkcja seryjna. Pokonała kontrofertę spółki joint venture Advanced Turbine Engine Company (ATEC), którą utworzyły Honeywell Aerospace oraz Pratt & Whitney Military Engines. ATEC oferowała silnik HPW3000, który otrzymał oznaczenie US Army jako T900.
Od 2009 GE zainwestowała w rozwój wszystkich technologii dla nowej jednostki napędowej około 9 mld USD (35,59 mld zł) oraz dodatkowe ponad 300 mln USD (1,186 mld zł) w celu opracowania i przetestowania technologii specyficznych dla wałów turbosprężarek. Ponadto w ciągu ponad dekady spółka zainwestowała w swój łańcuch dostaw ponad 10 mld USD (39,55 mld zł), w tym osiem nowych obiektów, dziesięć działek pod infrastrukturę i 1,5 mln m kw nowej powierzchni produkcyjnej. Produkcja i montaż wszystkich komponentów silników będą odbywać się w zakładach GE Aerospace i jej poddostawców w Lynn (Massachusetts), Auburn i Huntsville (Alabama), Norwich (Connecticut), Newark (Delaware), Loves Park (Illinois), Jacksonville (Floryda) Madisonville (Kentucky), Grand Rapids i Muskegon (Michigan), Hooksett (New Hampshire), Asheville (Karolina Północna) West Chester, Evendale i Dayton (Ohio) oraz Rutland (Vermont).
W projekcie nowego silnika zachowano pojedynczą komorę spalania z T700, wykonaną z kompozytów z matrycą ceramiczną (CMC), znanych z silników turbowentylatorowych CFM International LEAP i GE9X. Komponenty są wytwarzane metodą przyrostową, co redukuje masę i minimalizuje liczbę mocowań, dzięki czemu zachowują one bardziej aerodynamiczne kształty dla wyższej wydajności, niezawodności i trwałości. Elementy CMC wymagają także mniejszego chłodzenia.
https://twitter.com/GE_Aerospace/status/1806447513274118194