W poniedziałek, 28 kwietnia 2025, w norweskiej bazie lotniczej Ørland w okręgu Trøndelag w środkowej części kraju odbyła się uroczystość związana ze skompletowaniem dostaw wszystkich z 52 samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning II do 332. Eskadry Myśliwskiej (332nd skvadron).
Zdjęcia: Ole Andreasa Vekve, Luftforsvaret
Przypomnijmy, że producent informował o przekazaniu norweskim królewskim wojskom lotniczym (Luftforsvaret, RNoAF) ostatnich dwóch egzemplarzy na początku bieżącego miesiąca (dostawy trwały od 2017), a Norwegia jest pierwszym krajem partnerskim programu F-35, który zrealizował swój program pozyskania samolotów bojowych 5. generacji.
Przy okazji zaprezentowano najnowsze uzbrojenie, które weszło na wyposażenie norweskich samolotów: pocisk przeciwokrętowy JSM (Joint Strike Missile), produkcji rodzimej spółki Kongsberg Defence and Aerospace (KDA). Przypomnijmy, że pierwsze próby po integracji uzbrojenia zrealizowano w marcu 2021. Norweskie F-35A będą też używać m.in. najnowszych pocisków rakietowych średniego zasięgu AIM-120C-8 AMRAAM czy bomb kierowanych GBU-53/B StormBreaker.
JSM powstał w latach 2008-2018 w kooperacji z Raytheon (część korporacji RTX) jako rozwinięcie norweskiego pocisku NSM (Naval Strike Missile), a w 2021 rozpoczęła się produkcja seryjna. Poza Norwegią, jako inicjatorem programu rozwojowego, na ich zakup dotąd zdecydowały się także Japonia, Australia i USA. W przyszłości dołączą do nich Finlandia i Włochy, a tym systemem uzbrojenia jest zainteresowana Polska, która poszukuje pocisku przeciwokrętowego dla F-35A Husarz – brany pod uwagę jest także większy AGM-158C LRASM od Lockheed Martin. W celu zaspokojenie popytu zarówno na pociski JSM, jak i NSM, Kongsberg rozbuduje możliwości produkcyjne w USA i Australii.
JSM to pocisk przeciwokrętowy 5. generacji, zbudowany w technologii zredukowanego przekroju radarowego (stealth) opracowany w celu wypełnienia luk w zdolnościach F-35A do precyzyjnego zwalczania celów powierzchniowych. To jedyny typ pocisku tek klasy, który może być przenoszony w wewnętrznej komorze uzbrojenia F-35A i F-35C (w przypadku F-35B może być przenoszony tylko na węzłach uzbrojenia pod skrzydłami). W najnowszej wersji Block 4 w konfiguracji wyposażenia Technical Refresh 3 (TR3), F-35A będzie zdolny także do atakowania celów naziemnych.
Pocisk ma 3,95 m długości i masę 410 kg. JSM został wcześniej zintegrowany z F-15, F-16 i F/A-18. Pierwszy lot z amerykańskim F-16 miał miejsce w listopadzie 2015, natomiast z norweskim trzy lata później.
Głowica naprowadzania JSM charakteryzuje się autonomicznym systemem rozpoznawania celów na podstawie obrazu zapisanego w pamięci komputera, w połączeniu z czujnikiem podczerwieni, układem nawigacji zliczeniowej (INS) i satelitarnej (GPS) oraz laserowym wysokościomierzem. Dzięki temu w zależności od celu użytkownik ma możliwość zaprogramowania typu ataku, miejsca rażenia, jak i siły detonacji 125-kilogramowej głowicy odłamkowo-burzącej. Operator, dzięki dwukierunkowemu łączu wymiany danych, ma możliwość także przerwania ataku w dowolnym momencie lotu.
Na koniec jako luźną ciekawostkę skierowaną do kinomaniaków można dodać, że w filmie Kapitan Ameryka: Nowy wspaniały świat, który miał polską premierę 14 lutego 2025, można zobaczyć scenę, gdy japońskie F-35A używają pocisków JSM przeciwko okrętom amerykańskiej Marynarki Wojennej (US Navy) podczas starcia zbrojnego na Oceanie Indyjskim. Był to debiut tego uzbrojenia na wielkim ekranie.
