W poniedziałek, 28 października 2024, w zakładach spółki Lockheed Martin Aeronautics w Fort Worth w Teksasie rozpoczęto budowę pierwszego z 64 samolotów wielozadaniowych F-35A Block 4 dla wojsk lotniczych Finlandii (Suomen Ilmavoimat). Symboliczny podpis na wrędze przedniej części kadłubowej złożył płk w st. spocz. Henrik Elo, dyrektor programu F-35 w Ministerstwie Obrony Finlandii.
Zdjęcie: Lockheed Martin
Pierwszy fiński F-35A Lightning II nosi numer fabryczny MF-1 i numer seryjny JF-501. Montaż końcowy i oficjalna prezentacja jest zaplanowana na 2025. W symbolicznej uroczystości rozpoczęcia budowy wzięli udział przedstawiciele fińskich wojsk lotniczych, Dowództwa Logistycznego Sił Obronnych (Puolustusvoimien logistiikkalaitos), Ministerstwa Obrony, fińskiego przemysłu zbrojeniowego, a także rządu i przemysłu amerykańskiego. Ponadto, w tym tygodniu w Fort Worth odbywa się sesja planowania i przeglądu fińskiego programu F-35.
Na razie, przednie części kadłubów fińskich F-35A są produkowane w Stanach Zjednoczonych. Po ukończeniu przedniego kadłuba przechodzi on do właściwej fazy produkcji, w której cztery główne elementy — przednia część kadłuba, centralna część kadłuba, zespoły skrzydeł i tylna część kadłuba — są łączone ze sobą przy użyciu elektronicznego systemu montażu EMAS (Electronic Mate and Alignment System). Ten zaawansowany system, który wykorzystuje lasery i czujniki, dokładnie łączy ze sobą komponenty, które potem przejdą do etapu montażu końcowego na linii produkcyjnej FACO (Final Assembly and Check-Out) w Fort Worth.
Elementy wielozadaniowych myśliwców F-35 dla krajów partnerskich i klientów są produkowane w kilku krajach użytkowników F-35 w ramach międzynarodowego programu F-35 Joint Strike Fighter (JSF). W nadchodzących latach komponenty F-35 będą również produkowane w Finlandii w ramach umowy offsetowej. Spółka Patria Oyj rozpoczyna produkcję 400 przednich struktur kadłubów i drzwi podwozia (głównego i przedniego) dla programu F-35 w swoich zakładach Halli w Jämsä (Patria rozszerza udział w programie F-35).
Jestem bardzo zadowolony, że postępujemy w budowaniu różnych obszarów możliwości naszych F-35 zgodnie z planem. Wydarzenie złożenia podpisu na przedni kadłubie jest niewielkim, ale symbolicznie ważnym kamieniem milowym w procesie produkcyjnym floty samolotów. Będziemy świętować ukończenie tego samego samolotu z linii produkcyjnej tutaj w Fort Worth już w ciągu jednego roku, powiedział płk w st. spocz. Henrik Elo.
Samoloty F-35A dla Finlandii są produkowane w ramach serii od 17. do 22. w najnowszej wersji Block 4 w konfiguracji wyposażenia Technical Refresh 3 (TR3). Produkcja pierwszych komponentów rozpoczęła się w drugiej połowie 2023.
Pierwsze egzemplarze zostaną ukończone jesienią 2025. JF-501 zostanie przekazany podczas ceremonii w Fort Worth późną jesienią 2025, po czym pierwsze osiem samolotów trafi do bazy lotniczej Ebbing Gwardii Narodowej stanu Arkansas w Fort Smith w celu wstępnego szkolenia personelu fińskiego w zakresie obsługi F-35A (tam też w grudniu br. rozpocznie się szkolenie polskiego personelu na F-35A Husarz). Pod koniec 2026 pierwsze samoloty zostaną przeniesione do bazy lotniczej Rovaniemi w Laponii.
11 lutego 2022 Finlandia zamówiła w spółce Lockheed Martin za pośrednictwem rządu amerykańskiego 64 F-35A Lightning II za 8,378 mld EUR, które będą zastępować 62 myśliwce wielozadaniowe Boeing F/A-18C/D Hornet. Oferta została wskazana 10 grudnia 2021, pokonując konkurencję z Boeinga (F/A-18E/F Super Hornet), Dassault Aviation (Rafale), Eurofightera (Typhoon) i Saaba (Gripen E).
W ostatnim czasie zamówiono uzbrojenie na potrzeby nowych samolotów: 150 rakietowych pocisków przeciwradiolokacyjnych o wydłużonym zasięgu AGM-88G AARGM-ER oraz 200 pocisków manewrujących AGM-158B-2 JASSM-ER.
Rząd w Helsinkach otrzymał także zgody na pozyskanie nawet 500 bomb GBU-53/B SDB II, 190 pocisków rakietowych AIM-9X Block II Sidewinder, 148 pocisków szybujących AGM-154C-1 JSOW-C1, 120 bomb ogólnego przeznaczenia BLU-117, 32 bomb ogólnego przeznaczenia BLU-109 czy 150 bomb ogólnego przeznaczenia BLU-111. Planowana jest też integracja z pociskami manewrującymi JSM (Joint Strike Missile) (Zielone światło na uzbrojenie fińskich F-35).
Jeśli chodzi o najnowsze kluczowe sukcesy programu F-35 JSF, to została zawarta umowa produkcyjna na pierwsze z 24 czeskich egzemplarzy, wydana zgoda na sprzedaż 32 (z 48 planowanych) samolotów F-35A do Rumunii, umowa na zakup 20 F-35A (z opcją na 20 kolejnych) przez Grecję czy prezentacja wspomnianego polskiego F-35A Husarz. Z kolei Włochy ogłosiły plan zakupu kolejnych 25 F-35, w tym 15 F-35A i 10 F-35B, Królestwo Niderlandów ogłosiło pełną gotowość operacyjną swoich F-35A, których liczba zostanie zwiększona do 58, a według doniesień medialnych, USA zaproponowały Turcji powrót do programu.