W piątek, 19 lipca 2024, dowództwo NAVAIR (Naval Air Systems) amerykańskiej marynarki wojennej (US Navy), w imieniu Departamentu Obrony USA podpisało umowę o wartości 1 456 019 386 USD (5,72 mld zł) z Northrup Grumman Systems Corp. Aerospace Systems na produkcję i dostawę 9 samolotów wczesnego ostrzegania E-2D Advanced Hawkeye, z których 5 trafi do użytkownika eksportowego – Japonii.
Zdjęcia: Northrop Grumman
Prace będą realizowane w Saint Augustine na Florydzie (25,3%), Liverpool w Nowym Jorku (17,4%), Melbourne na Florydzie (7,6%), Indianapolis w Indianie (5,5%), Menlo Park w Kalifornii (3,8%), Rolling Meadows w Illinois (3,6%), El Segundo w Kalifornii (2,6%), Aire-sur-l’Adour we Francji (2,6%), Woodland Hills w Kalifornii (2%), Edgewood w Nowym Jorku (1,7%), Greenlawn w Nowym Jorku (1,3%) Torrance w Kalifornii (1,3%); Owego w Nowym Jorku (1,3%), Windsor Locks w Connecticut (1%) i w różnych lokalizacjach na terenie kontynentalnych USA (23%) z terminem do marca 2029.
Fundusze pochodzą z budżetu obronnego NDAA na rok fiskalny 2023 dla US Navy na zakup samolotów w wysokości 369 025 770 USD (1,45 mld zł) i z 2023 w wysokości 320 350 102 USD (1,26 mld zł) oraz z programu FMS (Foreign Military Sales) dla Japonii w wysokości 766 643 514 USD (3,013 mld zł) i nie wygasną wraz z końcem bieżącego roku fiskalnego.
Przypomnijmy, że 7 marca 2023 amerykańska Agencja Współpracy Obronnej DSCA (Defense Security Cooperation Agency) opublikowała zgodę Departamentu Stanu USA na ewentualną sprzedaż 5 kolejnych samolotów E-2D Advanced Hawkeye do Japonii za maksymalnie 1,381 mld USD (wówczas 6,12 mld zł). Uzupełnią one 13 wcześniej zakupionych samolotów tego typu.
Pierwsza umowa produkcyjna w tej sprawie o wartości 150 mln USD została zawarta 29 września 2023. Dotyczyła dostawy podzespołów niezbędnych do rozpoczęciu właściwej produkcji. Termin realizacji minie w lutym 2029.
Japonia otrzymała zgodę na zakup pierwszych 4 samolotów E-2D Advanced Hawkeye wraz z pakietem wyposażenia 1 czerwca 2015 za maksymalnie 1,7 mld USD. 10 września 2019 Tokio otrzymało zgodę na zakup 9 kolejnych egzemplarzy za maksymalnie 3,135 mld USD.
31 maja 2019 Northrop Grumman informowała o dostawie japońskim powietrznym siłom samoobrony (Kōkū Jieitai) pierwszego z czterech zamówionych egzemplarzy. Do 1 stycznia 2023 dostarczono również trzy pozostałe z pierwszego zamówienia, a w październiku 2022 pierwsze dwa z drugiego zamówienia.
Zmodernizowane samoloty E-2D Advanced Hawkeye uzupełniają, a z czasem całkowicie zastąpią starsze E-2C Hawkeye, zamówionych pierwotnie w liczbie 13 egzemplarzy w 1981 i 1983, będących w służbie od stycznia 1987. Samoloty są zgrupowane w 601. i 603. Eskadrze w bazach lotniczych Misawa i Naha, a ich uzupełnieniem są większe Boeing E-767, użytkowane począwszy od 2000 i stacjonujące w 602. Eskadrze w bazie lotniczej Hamamatsu. Wszystkie podlegają Grupie Wczesnego Ostrzegania i Rozpoznania (Keikaikoukuutai) powietrznych sił samoobrony (Japonia odbiera pierwszy RC-2).
W porównaniu z E-2C, Advanced Hawkey otrzymały nowe wyposażenie elektroniczne, w tym radar, awionikę, kolorowe wyświetlacze w kabinie oraz ulepszone silniki i skrzydła ze zbiornikami paliwa, dzięki czemu maksymalny czas lotu bez tankowania w powietrzu wzrósł z 5 do 8 godzin. Poza amerykańską marynarką wojenną (US Navy) i omawianą Japonią, użytkownikiem E-2D stanie się także Francja, gdzie 3 samoloty zastąpią w stosunku 1:1 także starsze E-2C. Producent prowadzi obecnie działania marketingowe związane z E-2D, zwłaszcza w Indiach, Egipcie, Tajwanie czy Polsce, która wprawdzie właśnie wdraża do służby dwa używane Saab 340B AEW-300 zakupione w Szwecji, ale jest zainteresowana samolotami fabrycznie nowymi w dłuższej perspektywie (takimi jak konkurencyjny Saab GlobalEye).