W poniedziałek, 7 kwietnia 2025, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Litwy poinformowało, że odebrało pierwszy z trzech zamówionych w europejskiej spółce Airbus Helicopters śmigłowców wielozadaniowych H145, przeznaczonych dla tamtejszej Straży Granicznej (Valstybės sienos apsaugos tarnyba, VSAT), zamówionych 29 listopada 2023 podczas targów European Rotors.
Zdjęcia: Lukas Balandis/BNS
Prezentacja nowego nabytku odbyła się w bazie lotniczej VSAT w Paluknys (pol. Połuknia) w rejonie trockim, okręgu wileńskiego. Wzięli w niej udział minister spraw wewnętrznych Litwy Vladislav Kondratovič i Szefowa Dyrekcji Generalnej ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych Komisji Europejskiej, Beate Gminder.
Śmigłowce zakupiono za równowartość 47,2 mln EUR netto (wartość całego pakietu, w tym 11 mln EUR za każdy wiropłat) w ramach Specjalnego Programu Tranzytowego mającego na celu zapewnienie tranzytu lądowego osób między obwodem kaliningradzkim a innymi częściami Federacji Rosyjskiej, a także do eskortowania pociągów i szybkiego reagowania na potencjalne incydenty. Dlatego część środków – 25 mln EUR – pochodziła z funduszy europejskich.
Naszym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa nie tylko Litwie, ale także Unii Europejskiej. Sprawne funkcjonowanie Specjalnego Programu Tranzytowego jest ważnym zobowiązaniem międzynarodowym i podchodzimy do jego realizacji z dużą odpowiedzialnością, zwłaszcza biorąc pod uwagę sytuację geopolityczną i potencjalne zagrożenia bezpieczeństwa. Jesteśmy wdzięczni Komisji Europejskiej za dodatkowe fundusze UE przeznaczone na ten cel. Jest to dla nas okazja do wzmocnienia naszych możliwości, a nowo nabyty śmigłowiec pomoże nam skuteczniej monitorować tranzyt pociągów do i z obwodu kaliningradzkiego oraz reagować na potencjalne incydenty w odpowiednim czasie — powiedział minister Kondratovič.
Dzięki funduszom europejskim Państwowa Straż Graniczna zamówiła śmigłowce i inne pojazdy oraz specjalistyczny sprzęt w celu usprawnienia zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa związanym z wdrożeniem Specjalnego Programu Tranzytowego. Jest on wdrażany na podstawie istniejącego porozumienia Unii Europejskiej i Rosji oraz zobowiązań w nim określonych.
Państwowa Straż Graniczna obecnie wzmacnia swoje zdolności lotnicze. Oprócz omawianego śmigłowca, dwa pozostałe H145 otrzymają inną konfigurację wraz ze specjalistycznym wyposażeniem: systemy monitoringu wideo, zawiesie do przenoszenia ładunków, sprzęt poszukiwawczo-ratowniczy, sprzęt przeciwpożarowy i narzędzia pomocy medycznej, co umożliwi skuteczniejsze operacje bezpieczeństwa i szybką reakcję na sytuacje awaryjne.
Wybór H145 nastąpił procedurą bezprzetargową celem zwiększenia stopnia unifikacji floty VSAT, która obecnie eksploatuje pięć kolejnych śmigłowców Airbus Helicopters, w tym dwa Eurocopter EC120 Colibri zakupione w latach 2002-2003, dwa śmigłowce EC135 (H135) i jeden Eurocopter EC145 (H145), zakupione w 2006.
Równolegle z wizytą w bazie Paluknys, minister Kondratovič i przedstawiciele Komisji Europejskiej odwiedzili również granicę litewsko-białoruską, gdzie omówili wyzwania i środki mające na celu wzmocnienie bezpieczeństwa granicy państwowej Litwy i zapewnienie bezpieczeństwa zarówno krajowej, jak i zewnętrznej granicy Unii Europejskiej.
Planujemy kontynuować zwiększanie gotowości Straży Granicznej i inwestować w nowoczesne technologie, aby zapewnić funkcjonariuszom VSAT niezbędne narzędzia do monitorowania granic i zapewnienia bezpieczeństwa. Jesteśmy wdzięczni Komisji Europejskiej za dotychczasowe wsparcie udzielone Litwie w odpowiedzi na hybrydowe ataki reżimu białoruskiego. Bierzemy pełną odpowiedzialność za ochronę nie tylko naszych, ale także całej zewnętrznej granicy UE i liczymy na dalszą współpracę z Komisją Europejską w celu utrzymania wysokiego poziomu bezpieczeństwa — podkreślił minister Kondratovič.
Minister spraw wewnętrznych Litwy podkreślił również znaczenie współpracy międzynarodowej w zapewnianiu ochrony granic zewnętrznych i zapobieganiu zagrożeniom, a także rozwiązywaniu pojawiających się wyzwań związanych z nielegalną migracją, przemytem i innymi kwestiami bezpieczeństwa granic.
Airbus H145
Najnowsza wersja bestsellerowego Airbusa H145 wykorzystuje innowacyjny pięciołopatowy wirnik, zwiększający obciążenie użyteczne helikoptera o 150 kg. Prostota nowej konstrukcji bezprzegubowego wirnika nośnego ułatwia czynności konserwacyjne, poprawia łatwość serwisowania i niezawodność statku powietrznego, a także zwiększa komfort lotu zarówno dla pasażerów, jak i załogi.
Napędzany dwoma silnikami Safran Arriel 2E, H145 jest wyposażony w cyfrowy system sterowania silnikiem (FADEC) oraz cyfrową awionikę Helionix. Posiada wydajnego czteroosiowego autopilota, zwiększającego bezpieczeństwo i redukującego obciążenie pilota. Szczególnie niski ślad akustyczny sprawia, że H145 jest najcichszym śmigłowcem w swojej klasie, a jego emisja CO2 jest najniższa wśród konkurencji.
W ostatnim czasie spółka Airbus Helicopers dostarczyła dwa z 6 H145M dla Gwardii Narodowej Republiki Cypryjskiej, a wcześniej: pierwszy z 42 H145 dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Terytoriów Zamorskich Francji oraz pierwsze dwa z czterech H145D3 dla Ministerstwa Obrony Hondurasu. We wrześniu ub. r. cztery H145 zamówiły wojska lotnicze Indonezji, a w grudniu Bahrajn zamówił dziewięć. Wcześniej zamówienia złożyła m.in. Wielka Brytania.
6 grudnia 2024 informowano o dostawie 2000. egzemplarza rodziny H145 dla nieujawnionego klienta, a 9 grudnia informowano, że dostarczono do klienta 1000. egzemplarz śmigłowca nieujawnionego typu, wyposażonego w awionikę Helionix.
Wariant zmilitaryzowany nosi oznaczenie H145M. Ostatnio został dostarczony pierwszy z 82 H145M dla Federalnego Ministerstwa Obrony Niemiec (które zostaną uzbrojone m.in. w pociski kierowane Euro-GATR). Na zakup tego wariantu decydowały się wcześniej także Luksemburg, Belgia, Ekwador, Serbia, Węgry, Brunei i Irlandia, a Airbus Helicopters oferuje je w ramach prowadzonych przez Agencję Uzbrojenia konsultacjach rynkowych w programie pozyskania zintegrowanego systemu szkolenia pilotów śmigłowców bojowych, w ramach którego zapotrzebowanie to 24 wiropłaty.
