Również w tym roku mieliśmy możliwość pogłębienia szeregu zagadnień związanych z sektorem lotniczo-kosmicznym i obronnym wspólnie z uznanymi ekspertami oraz włoskimi i polskimi przedsiębiorcami. Coraz ściślejsza i bardziej rozbudowana współpraca między naszymi dwoma krajami w tym zakresie, będąca w centrum dzisiejszej debaty, stanowi nie tylko odpowiedź na rosnącą niestabilność kontekstu geopolitycznego, ale zmierza również do stworzenia solidnych podstaw dla nowoczesnego sektora lotniczego i kosmicznego, poprzez wymianę wiedzy i usług. Sektor aerospace ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa, jednocześnie stanowiąc źródło rozwoju gospodarczego i postępu technologicznego, a także silnej synergii między Włochami i Polską – powiedział J.E. Ambasador Włoch w Polsce Luca Franchetti Pardo.
Zdjęcia: Sławomir Zagórski, MILMAG
Gen. br. pil. w st. spocz. Lech Majewski, Dyrektor Departamentu Przemyslu Obronnego w Ministerstwie Rozwoju i Technologii otworzył Forum w imieniu Ministra Rozwoju Krzysztofa Paszyka. W swoim przemówieniu podkreślił wagę współpracy Polski i Włoch w sektorze aerospace oraz przypomniał o kluczowym znaczeniu włoskiego programu kosmicznego Cosmo-SkyMED, który otworzył Polskę na dostęp do najnowocześniejszych technologii satelitarnych dla obronności i sektora cywilnego.
Organizatorami tego wydarzenia są: Ambasada Włoch w Polsce, Italian Trade Agency (ITA) w Warszawie oraz Włoska Izba Handlowo-Przemysłowa w Polsce, których jednym z zadań jest intensyfikacja współpracy między Włochami i Polską w sektorach kosmicznym i lotniczym, które należą do grupy najbardziej zaawansowanych i innowacyjnych gałęzi przemysłu obu państw.
Włoski sektor lotniczy, będący wizytówką doskonałości Made in Italy, nadal napędza międzynarodowy rozwój i innowacje, co znajduje odzwierciedlenie w silnym partnerstwie z Polską. Czwarta edycja Italian-Polish Aerospace Forum w Warszawie podkreśla zaangażowanie Italian Trade Agency (ITA) w zacieśnianiu współpracy oraz eksplorowaniu ogromnego potencjału polskiego sektora kosmicznego. Przy dwustronnej wymianie handlowej między Włochami a Polską w sektorze lotniczym przekraczającej 247 milionów euro w 2023 roku oraz wzroście o 34% w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2024 roku, z dumą wspieramy udział czterech włoskich firm (Energy Laser SRL, Cistelaier S.P.A., Cordon Electronics Italia S.R.L. and A.T.M. Advanced Tools and Mouldes S.R.L.), które pragną zaprezentować innowacyjne rozwiązania i umocnić więzi z polskimi partnerami. Celem Forum jest stymulowanie nowych przedsięwzięć przemysłowych i handlowych, łącząc włoskie przywództwo technologiczne z dynamicznym potencjałem polskiego rynku dla wspólnego postępu – powiedział Roberto Cafiero, Dyrektor Italian Trade Agency w Warszawie.
Partnerem strategicznym Forum jest firma Leonardo, która odgrywa znaczącą rolę w międzynarodowych programach o charakterze obronnym i jest zaufanym partnerem technologicznym rządów, agencji obronnych, instytucji i przedsiębiorstw. W Polsce z sukcesem wspiera Ministerstwo Obrony Narodowej w kilku kluczowych projektach.
Stosunki przemysłowe i handlowe między Włochami a Polską widziane przez pryzmat inwestycji Leonardo już teraz charakteryzują się bardzo dużą dynamiką. Z pewnością jest jeszcze wiele do zrobienia przez obydwie strony, aby w pełni wykorzystać wachlarz możliwości i umacniać krajowe gospodarki. W jak największym stopniu trzeba wspierać inwestycje i współpracę na rzecz rozwoju kluczowych sektorów jak aeronautyka, przestrzeń kosmiczna, obronność, w tym przełomowe technologie, jak sztuczna inteligencja czy nowe podejście do projektowania, a także rozwijać krajową produkcję. Programy i projekty w tych dziedzinach przemysłu umacniają konkurencyjność, odporność i suwerenność kraju. Leonardo zamierza kontynuować swoje inwestycje w Polsce poprzez PZL-Świdnik w ramach krajowych programów śmigłowcowych i jednocześnie podobnej skali projekty jest gotów wdrażać w domenie lotniczej, aby zapewnić niezrównane korzyści dla Polski np. w programie samolotu szkolno-bojowego czy samolotu przewagi powietrznej – powiedział Marco Lupo, prezes Leonardo Poland.
Marco Lupo w swojej prezentacji podkreślił też główne korzyści dla gospodarki i przemysłu płynące z międzynarodowej współpracy, wagę dialogu i wymiany doświadczeń przy modernizacji rodzimych sił zbrojnych. Według eksperta, strategiczne gałęzie przemysłu jak aeronautyka umacniają bezpieczeństwo kraju w świecie przepełnionym ryzykiem różnego rodzaju konfliktów, a w krótkiej perspektywie, dzięki inwestycjom bieżącym, umacniają dobrobyt. Duże projekty są zwykle nie do udźwignięcia przez jedną gospodarkę, dlatego ważne są partnerstwa, które są jednocześnie dźwignią dla krajowego przemysłu.
Obecnie kraje europejskie zaczynają dyskutować nad utworzeniem funduszu o wartości 500 mld euro na obronność, co stanowi wyraźny sygnał, że konieczne jest zwiększenie współpracy w Europie poprzez opracowywanie i tworzenie wspólnych rozwiązań między państwami i gałęziami przemysłu europejskiego, aby zagwarantować niezależność technologiczną Europy i bezpieczeństwo dostaw – dodał Marco Lupo.
Zdjęcia: Piotr Ambryszewski
Ekspercka debata o przyszłości branży
Podczas Forum odbyły się trzy panele dyskusyjne, w których udział wzięli liderzy sektora aerospace, wojskowi oraz przedstawiciele nauki i przemysłu.
Panel I: Siła synergii. Transfer wiedzy i współpraca przemysłowa we współczesnych międzynarodowych programach lotniczych
Podczas panelu omówiono korzyści wynikające z udziału w międzynarodowych programach lotniczych. Dyskusja skupiła się na współpracy przemysłowej w Europie i znaczeniu transferu wiedzy i technologii w programach, które mają istotne znaczenie dla obronności, a jednocześnie wnoszą wymierną wartość dla krajowych przemysłów, jak Eurofighter, który przyczynia się do tworzenia miejsc pracy i dobrobytu. Eksperci, Krystian Zięć (Alioth Group), gen. Janusz Sobolewski (PGZ), gen. Jacek Pszczoła (Alioth Foundation) i Jacek Libucha (PZL-Świdnik), omawiali korzyści wynikające z międzynarodowej kooperacji, zarówno dla przemysłu, jak i dla narodowych sił zbrojnych. Wskazano, że długofalowe efekty takich programów to nie tylko innowacje technologiczne, ale także wzrost zatrudnienia i rozwój lokalnych centrów serwisowych. Jak wskazał raport PwC z 2024 roku, program Eurofighter Typhoon przyniósł 49,7 mld funtów (58 mld euro) wzrostu gospodarczego w Niemczech, Włoszech, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii, tworząc 63 000 miejsc pracy i generując 12 mld funtów dochodów podatkowych na lata 2024–2033. Potencjalny eksport dodatkowych 200 jednostek może podnieść te korzyści w prognozowanym okresie do 77,1 mld funtów (90 mld euro), 98 000 miejsc pracy i 18,8 mld funtów dochodów podatkowych.
Polska, decydując się na zakup Eurofightera Typhoon, mogłaby osiągnąć podobne efekty. Transfer technologii wspierałby rozwój krajowego przemysłu zbrojeniowego i uczelni technicznych, jednocześnie generując nowe miejsca pracy oraz wzmacniając zdolności obronne. Tempo zmian w zakresie bezpieczeństwa międzynarodowego wymusza nieustające poszukiwania innowacyjnych rozwiązań, ciągłego rozwoju technologii i zdolności, które zapewniają odporność na zagrożenia. Takim programem jest Eurofighter, w którym rozwiązania Leonardo w zakresie zaawansowanej elektroniki i awioniki stanowią ponad połowę zdolności tej platformy. Doświadczenia te wykorzystywane są również w projekcie samolotu następnej generacji GCAP, tworzonego we współpracy międzynarodowej, co jest kluczowe dla zapewnienia globalnego bezpieczeństwa, wymagającego partnerstwa strategicznego. Jest to program z wysoce innowacyjnym wkładem technologicznym, który oprócz tego, że jest wielkim wyzwaniem technologicznym, a może właśnie dlatego – stanowi również szansę na rozwój technologiczny i wzrost gospodarczy zaangażowanych krajów.
Eksperci zwrócili uwagę, że zaangażowanie w międzynarodowe programy przyspiesza rozwój technologiczny i tworzy fundamenty dla przyszłych projektów lotniczych. Budowa lokalnych centrów serwisowych oraz rozwój kompetencji w zakresie serwisowania i modernizacji sprzętu umożliwiają szybki dostęp do najnowszych technologii, dalsze ich wykorzystanie w nowych projektach, a ponadto pozostawienie znacznej części środków w kraju. Europejskie programy, jak wspomniany Eurofighter wnosi też niezrównane korzyści wynikające z bliskości łańcucha dostaw. Z kolei lokalna produkcja najnowocześniejszych śmigłowców dla wojska, jak ma to miejsce w PZL-Świdnik przyczynia się do dobrobytu regionu, miasta, rozwoju krajowego łańcucha dostaw i powrotu środków do budżetu miasta w postaci podatków.
Świdnik rozwinął się dzięki lokalnym zakładom śmigłowcowym – ten przemysłowy potencjał został dobrze wykorzystany i jest przykładem na to, jak ważne jest konsekwentne dbanie przez wszystkich interesariuszy o zasoby zlokalizowane w kraju. PZL-Świdnik jest dziś strategicznym HUB-em śmigłowcowym, produkującym dla wojska nowoczesne śmigłowce wielozadaniowe oraz tworzy bazę logistyczną i zaplecze techniczne dla ponad połowy floty śmigłowcowej polskiego wojska. Świdnickie zakłady śmigłowcowe należą do strategicznych zasobów podlegających mobilizacji, dlatego też dalsze wzmacnianie lokalnych zdolności śmigłowcowych jest inwestycją w bezpieczeństwo i suwerenność. Działając w ramach Grupy Leonardo jesteśmy w pełni gotowi na dalszy rozwój linii produkcyjnych w ramach obecnych i przyszłych krajowych programów śmigłowcowych – powiedział Jacek Libucha, prezes PZL-Świdnik.
Panel II: Nadejście dronów: Jaka jest przyszłość bezzałogowych platform powietrznych i jak mogą one przynieść korzyści nowoczesnym społeczeństwom?
Rozmowa ekspertów skoncentrowała się na dynamicznie rozwijającym się rynku bezzałogowych statków powietrznych (UAS). Eksperci przedstawili zarówno cywilne, jak i wojskowe zastosowania bezzałogowych systemów. Rozmawiano o najnowszych technologiach, takich jak autonomiczne systemy decyzyjne i sztuczna inteligencja, które kształtują przyszłość sektora. Paweł Stężycki, Prezes Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa zwrócił uwagę na ogromny potencjał cywilnego rynku UAS który obejmuje m. in. monitorowanie klęsk żywiołowych, dostarczanie materiałów medycznych oraz wsparcie infrastruktury krytycznej.
Rozwój polskich kompetencji w tej dziedzinie może znacząco wzmocnić konkurencyjność kraju na globalnym rynku technologii bezzałogowych. Jak zauważył Jarosław Czajka (Grupa WB), polska firma jest jednym z graczy europejskiego rynku dronów, dostarczając zaawansowane systemy m.in. do Korei, USA i na Ukrainę. Dzięki zastosowaniu sztucznej inteligencji i autonomicznych technologii, drony polskiej produkcji zwiększają efektywność działań wojskowych oraz cywilnych, np. w operacjach ratunkowych. Płk Łukasz Andrzejewski-Popow opowiedział o planach MON dotyczących stworzenia od stycznia 2025 roku Wojsk Dronowych – nowego komponentu sił zbrojnych w Polsce. W jego ocenie drony odegrają w najbliższej przyszłości kluczową rolę w obserwacji, działaniach ofensywnych oraz logistyce, co zmienia tradycyjny sposób prowadzenia operacji wojskowych.
Panel III: Przestrzeń dla wszystkich. Jakie znaczenie ma upadek hegemonii pojedynczych państw i rozwój globalnej gospodarki kosmicznej? W jaki sposób Polska i Włochy mogą skorzystać na tym trendzie?
Trzeci panel poświęcono eksploracji kosmosu i rozwojowi globalnej gospodarki kosmicznej. Space Economy obejmuje szeroki wachlarz działalności związanych z wykorzystaniem przestrzeni kosmicznej w celach cywilnych i wojskowych. W praktyce to eksploracja kosmosu, ale także zastosowanie technologii kosmicznych w codziennym życiu. Obecnie obserwujemy przełomowy moment, kiedy hegemonia największych państw w tej dziedzinie ustępuje miejsca szerokiemu rozwojowi komercyjnych firm, często start-up’ów z wielu państw oraz współpracy międzynarodowej, co zmienia dynamikę sektora i jego wartość.
Podczas ostatniego panelu eksperci omawiali możliwości współpracy między Polską a Włochami w ramach gospodarki kosmicznej, szczególnie w kontekście innowacji w obszarach takich jak robotyka, systemy komunikacyjne i eksploracja kosmosu, a także wspólne misje naukowe, rozwój nowych technologii czy budowa nowych systemów satelitarnych. Polska oraz Włochy znajdują się na różnych etapach rozwoju swojej obecności w gospodarce kosmicznej, ale oba kraje mają znaczący potencjał do wzrostu.
Korzyści dla państw:
- Wzrost innowacyjności: Technologie rozwijane w ramach programów kosmicznych mają często zastosowanie w innych sektorach, takich jak telekomunikacja, medycyna, rolnictwo, a także zarządzanie kryzysowe. Z danych satelitarnych korzystają nie tylko agencje rządowe, ale także przedsiębiorstwa, co stymuluje rozwój innowacji i nowych technologii.
- Bezpieczeństwo narodowe: Eksploracja kosmosu staje się kluczowa w kontekście wojskowym. Technologie satelitarne wykorzystywane są do monitorowania zagrożeń, zarządzania przestrzenią powietrzną, a także do zabezpieczania komunikacji i infrastruktury krytycznej. Potrzebne są także systemy obserwacyjne oraz zdolności wykorzystywania danych z kosmosu w czasie rzeczywistym.
- Zrównoważony rozwój: Programy związane z monitorowaniem Ziemi, takie jak Earth Observation (EO), pozwalają lepiej zarządzać zasobami naturalnymi, monitorować zmiany klimatyczne czy reagować na kryzysy humanitarne i naturalne katastrofy.
- Nowe źródła dochodu: Coraz więcej państw widzi w przestrzeni kosmicznej nie tylko sposób na rozwój technologiczny, ale także sposób na generowanie dochodów. Przemysł kosmiczny w 2024 roku ma wartość około 469 miliardów dolarów, a do 2040 roku może przekroczyć bilion USD. Dzięki rozwojowi sektora prywatnego, takich jak SpaceX, Blue Origin czy Rocket Lab, pojawiają się nowe modele biznesowe, które angażują coraz więcej krajów w globalną gospodarkę kosmiczną.
Polska od momentu przystąpienia do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w 2012 roku, zyskała dostęp do szerokiego spektrum międzynarodowych projektów kosmicznych. Obecnie sektor kosmiczny w Polsce zatrudnia około 15 tysięcy osób, a rosnąca liczba firm rozwija zaawansowane technologie, jak robotyka, mechatronika, systemy komunikacyjne czy zasilania dla satelitów. Polscy inżynierowie uczestniczą w misjach takich jak Cassini-Huygens, Rosetta czy BepiColombo. Polska angażuje się także w międzynarodowe misje, takie jak JUICE, EarthCARE czy PLATO.
Zaledwie kilka miesięcy temu powstała w Polsce Agencja Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych (ARGUS). Płk Grzegorz Matyja – Dowódca Centrum Operacji Satelitarnych ARGUS opowiedział o zadaniach i roli, jaką agencja ma odgrywać w polskim sektorze kosmicznym, a jest to m.in. wsparcie działań obronnych, w tym zarządzanie systemami satelitarnymi, a także zbieranie i analizowanie danych z przestrzeni kosmicznej w celach wojskowych.
W Polsce w rozwoju sektora kosmicznego ma czynny udział firma Creotech Instruments, która dodatkowo uczestniczy w międzynarodowych projektach realizowanych przez ESA, NASA i POLSA. Wiceprezes Jacek Kosiec opowiedział o sukcesach firmy i jej przyszłych planach. Creotech nie tylko uczestniczy w programach kosmicznych, ale także stawia na innowacje, rozwijając nowe technologie, które mają zastosowanie w przemyśle i życiu codziennym.
Włochy odgrywają ważną rolę w europejskich programach kosmicznych. Włoskie Dowództwo Operacji Kosmicznych (COS) zarządza krajowymi zasobami satelitarnymi i współpracuje z sojusznikami NATO oraz Unią Europejską w zakresie monitorowania przestrzeni kosmicznej. Generał Danilo Figà z Włoskiego Dowództwa Operacji Kosmicznych omówił przykład współpracy międzynarodowej w ramach konstelacji satelitów Cosmo-SkyMED, wskazując, że partnerstwo Polski i Włoch w programach kosmicznych może przynieść obopólne korzyści w postaci nowych technologii, wzrostu eksportu i większej niezależności od globalnych dostawców. Cosmo-SkyMED to projekt wspólny, który ma na celu wykorzystanie satelitów do monitorowania zmian klimatycznych oraz do celów obronnych. Jest to doskonały przykład współpracy między krajami, w ramach której oba państwa mogą dzielić się zasobami, wiedzą i doświadczeniem.
Obserwacja Ziemi z wykorzystaniem satelitów jest dzisiaj jednym z priorytetów rządów i wojska. Jednym z takich programów dostarczających precyzyjnej wiedzy jest COSMO-SkyMed, który powstał we Włoszech i jest jeden z najbardziej innowacyjnych programów obserwacji Ziemi, pomyślany tak, aby zaspokajał potrzeby cywilne i wojskowe. COSMO-SkyMed został ufundowany m. in. przez Włoską Agencję Kosmiczną, włoskie Ministerstwo Obrony i opracowany we Włoszech przez Thales Alenia Space (w którym udział ma Leonardo) System COSMO-SkyMed obejmuje konstelację czterech satelitów wyposażonych w czujniki radarowe, które mogą działać w każdych warunkach pogodowych. Ten program jest przykładem udanej współpracy międzynarodowej, w tym partnerstwa polskiego, które chcemy dalej rozwijać, a które Polsce może przynieść suwerenność. Dodatkowe satelity COSMO-SkyMed zostaną wystrzelone w niedalekiej przyszłości i wraz z większymi osiągami zapewnią kontynuację i konkurencyjność tej konstelacji. Ponadto niedawno utworzono w Leonardo specjalną jednostkę biznesową Space Business Unit jako część jasno określonego planu, co wzmocni pozycję Leonardo jako lidera w sektorze kosmicznym w Europie i równolegle zapewnieni niezależność technologiczną Europy w tym sektorze – powiedział Marco Lupo.
Podsumowanie
Czwarta edycja Italian-Polish Aerospace Forum pokazała, jak silnym fundamentem współpracy między Polską a Włochami jest sektor lotniczo-kosmiczny. Wspólne działania pozwalają na budowanie innowacyjnych projektów, transfer technologii oraz wzmacnianie bezpieczeństwa narodowego obu krajów – podsumował Piero Cannas, Prezes Włoskiej Izby Handlowo-Przemysłowej w Polsce.
IV Italian-Polish Aerospace Forum po raz kolejny potwierdziło, jak istotne są wspólne działania Polski i Włoch w budowaniu silnego, innowacyjnego sektora lotniczo-kosmicznego. Partnerstwo obu krajów umożliwia realizację projektów o kluczowym znaczeniu dla gospodarki i bezpieczeństwa narodowego. Forum ukazało konkretne korzyści płynące z transferu technologii i współpracy międzynarodowej: wzrost gospodarczy, nowe miejsca pracy, rozwój lokalnych kompetencji przemysłowych oraz wzmocnienie zdolności obronnych. Rozmowy z udziałem ekspertów potwierdziły, że Polska, inwestując w programy lotnicze, UAV i technologie kosmiczne, ma szansę stać się liderem regionalnym w sektorze aerospace, a inwestycje w transfer technologii, lokalne zdolności przemysłowe oraz współpraca naukowa przyczyniają się także do budowy niezależności technologicznej i wzrostu innowacyjności. To strategiczne podejście stanowi fundament przyszłości sektora będąc jednocześnie przesłaniem, które branża lotnicza i kosmiczna powinna wziąć pod uwagę, budując swoją strategię na kolejne dekady.
Informacja prasowa