W poniedziałek, 7 lipca 2025, portal Middle East Eye, powołując się na arabskich urzędników związanych z wywiadem, poinformował, że po niedawno zakończonej wojnie z Izraelem, Iran w szybkim tempie pozyskał od Chińskiej Republiki Ludowej najnowsze zestawy systemu obrony przeciwlotniczej dalekiego zasięgu HQ-9B (Hong Qi-9B) w ramach wymiany barterowej za ropę naftową.
Zdjęcie: MWM
Dostawy chińskich baterii rakiet ziemia-powietrze nastąpiły po faktycznym zawarciu rozejmu między Iranem a Izraelem w dniu 24 czerwca. To kolejny chiński system uzbrojenia, po tym jak pojawiły się doniesienia o negocjacjach w sprawie zakupu samolotów wielozadaniowych Chengdu J-10CE, jaki nabywa Teheran, w celu wzmocnienia swojej obrony powietrznej, która została całkowicie zdominowana przez Izrael (Irański kontratak na amerykańską bazę w Katarze, Midnight Hammer: USA uderzyły na ośrodki nuklearne w Iranie, Operacja Wschodzący Lew: Izrael zaatakował irański program nuklearny).
Inny arabski urzędnik, który chciał zachować anonimowość, aby omówić poufne informacje wywiadowcze, powiedział, że arabscy sojusznicy USA są świadomie wysiłków Teheranu zmierzających do wsparcia i wzmocnienia obrony powietrznej oraz że Biały Dom został poinformowany o postępach Iranu.
Urzędnicy nie podali, ile zestawów/baterii Iran otrzymał od Chin od zakończenia walk. Jednak jeden z nich powiedział, że Iran płaci za zakup dostawami ropy naftowej w formie wymiany barterowej. Chiny są największym importerem irańskiej ropy naftowej, a Amerykańska Administracja Informacji Energetycznej (US Energy Information Administration, EIA) zasugerowała w raporcie z maja br., że prawie 90 procent irańskiego eksportu ropy naftowej i kondensatu trafia do Państwa Środka. Od kilku lat Chiny importują rekordowe ilości irańskiej ropy naftowej, pomimo embarga USA, wykorzystując kraje takie jak Malezja jako centra przeładunkowe, aby ukryć pochodzenie surowca.
Jak poinformował magazyn Forbes, doniesienia o dostawach chińskich zestawów do Iranu pojawiły się nieco ponad tydzień po tym, jak emerytowany egipski wojskowy wysokiego szczebla Samir Farag potwierdził w wywiadzie dla egipskiej telewizji Sada El-Balad, że Egipt zakupił od Pekinu system HQ-9B. Dyplomata poinformował również w maju, że Kair potwierdził zakup HQ-9B i spekulował, że Pekin może użyć samolotów Y-20 do dostarczenia systemów HQ-9B do Egiptu, tak jak wcześniej transportował systemy obrony powietrznej HQ-22 [FK-3 – przyp. red] do Serbii, gdy ten pozbawiony dostępu do morza kraj europejski był praktycznie odizolowany (Serbia: Gotowość operacyjna chińskiego systemu obrony powietrznej FK-3).
Należy jednak zauważyć, że Chiny oficjalnie zaprzeczyły tym doniesieniom, twierdząc, że nie dostarczają uzbrojenia krajom zaangażowanym w konflikty zbrojne, co jest zgodne z ich polityką nieproliferacji.
HQ-9B (w kodzie NATO: CH-SA-21) to wydłużony wariant systemu średniego zasięgu HQ-9A – ze 120 do 260 km oraz na pułapie do 50 km, z dodatkowym czujnikiem pasywnym w układzie naprowadzania, po raz pierwszy przetestowany w lutym 2006. We wrześniu 2024 ujawniono ulepszony wariant o zasięgu do 300 km.
Opracowano też warianty morskie HHQ-9 i HHQ-9B, wariant przeciwrakietowy HQ-19 oraz warianty eksportowe: FD-2000 (125 km), FD-2000B (250 km) i HQ-9P (125 km; wariant dla Pakistanu). Niewykluczone, że Iran otrzymał wariant FD-2000B, ale nie zostało to potwierdzone.
Wcześniej, zestawy trafiły na eksport do Turkmenistanu, Uzbekistanu, Pakistanu i Maroka. Rodzina została opracowana została przez spółkę CPMIEC (China Precision Machinery Import-Export Corporation), producenta m.in. zestawów średniego zasięgu FK-3 (eksportowy wariant HQ-22) czy krótkiego/średniego zasięgu FM-3000.
Zakup chińskich zestawów średniego/dalekiego zasięgu, jeśli potwierdzi się, wynika wprost z porażki użytkowanych czterech dywizjonów rosyjskiego S-300PMU-2 Faworit (Izrael deklarował trafienia w elementy tego systemu w kwietniu i październiku 2024 – przyp. red.) czy krajowych zestawów Bawar-373 (ponad 12 baterii) i Chordad-15 z pociskami Sayyad-3 – także średniego zasięgu. Iran rozwija także system przeciwrakietowy Arman. Co ciekawe, już wcześniej pojawiły się doniesienia o zakupie czterech baterii HQ-9B przez Iran, ale nigdy nie zostały potwierdzone