We wtorek, 20 czerwca br., podczas wystawy Paris Air Show 2023, estońskie centrum inwestycji obronnych Estonian Centre for Defence Investments (ECDI, Kaitseministeerium) poinformowało o podpisaniu umowy z francuską spółką Thales na dostawę do Sił Obronnych (Eesti kaitsevägi) dwóch stacji radiolokacyjnych dalekiego zasięgu rodziny Ground Master 400 Alpha (GM400α) w wariancie GM403α. Są to stosunkowo nowe urządzenia dostępne na rynku, które miały premierę 15 listopada 2021. Co ciekawiej, to drugi sukces eksportowy podczas paryskich targów, po umowie na 13 takich urządzeń dla Indonezji, zawartej dzień wcześniej.
Zdjęcie: Kaitseministeerium
W kontekście pozyskania kolejnych radarów rodziny GM400 (Estonia użytkuje dwa od 2010, a w 2022 podjęła się ich modernizacji), rząd w Tallinie przyznał dodatkowe fundusze na uwolnienie większości lądowych i morskich turbin wiatrowych w Estonii z ograniczeń wysokości.
Od lat wojskowi specjaliści obrony narodowej szukają możliwości ograniczenia wpływu turbin wiatrowych na funkcjonowanie naszego systemu przeciwlotniczego. Cieszymy się, że w ciągu ostatnich kilku lat nastąpił ogromny skok w rozwoju systemów przeciwlotniczych, który poprawił możliwości wykrywania Sił Obronnych, a także dał szansę na rozwój farm wiatrowych – powiedział Priit Soosaar, dyrektor ds C4I, Cyber i Radarów w ECDI.
W 2019 i 2021 rząd Republiki podjął decyzje o rozpoczęciu inwestycji w celu uwolnienia większości kontynentalnej części Estonii od ograniczeń wysokości turbin wiatrowych nałożonych przez resort obrony narodowej. W rezultacie rząd przeznaczył łącznie 74,5 mln EUR. Ponadto 67 mln EUR zostanie zainwestowanych z funduszy unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, aby złagodzić ograniczenia wysokości w zachodniej Estonii. Wymienione inwestycje obejmują radary aktywne, radary i sensory pasywne, infrastrukturę oraz niezbędne usługi.
System radarowy Thalesa to najnowocześniejsza technologia, którą już znamy. Jest kompatybilny z systemami radarowymi, które mamy dzisiaj, co pomaga nam jeszcze lepiej chronić estońską przestrzeń powietrzną – powiedział major Ivar Sammal, dowódca Skrzydła Nadzoru Lotniczego Sił Obronnych Estonii.
Ograniczenia wysokości będą obowiązywać dla obszarów w promieniu 15 kilometrów od stanowisk radarów przeciwlotniczych, a także dla obszarów morskich, wysp i półwyspów. Mimo budowy posterunków radiolokacyjnych, lokalizacje farm wiatrowych, w tym pojedynczych turbin, muszą być nadal uzgadniane z resortem, gdyż mogą one mieć negatywny wpływ na różne systemy obronne państwa.
Estonia jest historycznym klientem Thalesa, który zamówił pierwszy GM400 podczas jego premiery w 2010 roku i jesteśmy dumni, że możemy nadal wspierać estońskie wojska lotnicze w ich misji obrony przestrzeni powietrznej. Umowa ta świadczy o zadowoleniu Estonii z GM400 i modernizacji Mid-life Update dwóch pierwszych radarów oraz o zaufaniu Estonii do radaru obserwacji przestrzeni powietrznej Thalesa. Dziś Thales wspiera 17 krajów na całym świecie, a rodzina radarów Ground Master 400 jest niezawodnym i sprawdzonym w walce partnerem do obserwacji przestrzeni powietrznej, powiedział Christophe Salomon, wiceprezes Thales Land and Air Systems.
Jeden z pozyskanych na Paris Air Show radarów zostanie zainstalowany w prowincji Virumaa Wschodnia, a drugi na wyspie Hiuma, z dostawami w latach 2024–2025. Radar na Hiumie zostanie zbudowany przy pomocy funduszy unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, a radar w północno-wschodniej Estonii z instrumentów wykorzystywanych do wspierania polityki emisji gazów cieplarnianych.
Po wdrożeniu wielowarstwowego projektu przeciwlotniczego część północno-wschodniej Estonii i większość obszaru Estonii kontynentalnej zostaną uwolnione od ograniczeń wysokości mających zastosowanie do turbin wiatrowych do 2025 r. Inwestycja ta wzmocni zdolności obronne Estonii i pozwala również na rozwój energetyki wiatrowej, wspierając długofalową politykę energetyczną i cele klimatyczne państwa – powiedział Miiko Peris, dyrektor Departamentu Innowacji Ministerstwa Obrony Estonii.
W marcu ub.r. ECDI zawarło też pierwszą umowę w ramach wielowarstwowego programu przeciwlotniczego, w ramach którego najpóźniej do końca tego roku zakupiony zostanie nowy pasywny system rozpoznawczy. System wczesnego ostrzegania będzie mógł wykrywać różne obiekty w powietrzu bez emitowania fal radiowych z odległości do 450 km. Dzięki temu system rozpoznawczy jest prawie „niewidoczny” i trudny do wykrycia przez wroga – powiedział Priit Soosaar (IRIS-T SLM dla Estonii i Łotwy).
GM400α
GM400α / Zdjęcie: Thales
Radar GM400α, w porównaniu ze starszym GM400, charakteryzuje się pięciokrotnie większą mocą przetwarzania, przy wykorzystaniu algorytmów uczenia maszynowego (sztucznej inteligencji) i ponad 10-procentowym zwiększeniem zasięgu instrumentalnego.
Trójwymiarowy radar, wyposażony w antenę z aktywnym skanowaniem elektronicznym AESA (Active Electronically Scanned Array) w technologii azotku galu (GaN), pracującą w paśmie S, zapewniającą zasięg wykrywania celów aerodynamicznych do 515 km (278 mil morskich), charakteryzuje się zwiększonym poziomem zabezpieczeń cybernetycznych.
Przeznaczony jest do zapewniania jednolitego zobrazowanie sytuacji powietrznej (Recognized Air Picture, RAP) w czasie rzeczywistym, wykrywając i identyfikując takie cele jak samoloty (w tym trudnowykrywalne), pociski rakietowe (w tym hipersoniczne i balistyczne), śmigłowce oraz bezzałogowce. GM400α może też śledzić cele nisko lecące na bliskich dystansach, po cele wysokościowe na największych odległościach zasięgu instrumentalnego.
Wzrost powierzchni pokrycia, w porównaniu z GM400, wynosi ponad 20% i to bez wzrostu energii elektrycznej, wymaganej do zasilania nadajnika i odbiornika. Interwał skanowania przestrzeni powietrznej wynosi 6 sekund, a zakres w elewacji wynosi 40%. Producent zapewnia, że radar wymaga jedynie 30 godzin konserwacji rocznie, a średni czas pomiędzy poważnymi awariami wynosi ponad 3000 godzin, co zapewnia dostępność operacyjną na poziomie 98,5%. Urządzenie o masie 10 ton można transportować w standardowym 20-stopowym kontenerze ISO.
Rodzina radarów AESA 3D dozoru przestrzeni powietrznej Ground Master obejmowała dotąd warianty oznaczone jako GM60, GM200 i GM400, które zostały opracowane przez Thales Raytheon System (TRS). Stacje współdzielą ze sobą około 80% komponentów, gdyż są oparte na platformie SR3D. W przypadku radarów GM400, Thales dostarczył 19 klientom dotąd ponad 80 urządzeń, w ciągu ponad 10 lat od wprowadzenia na rynek (Thales dostarczy Ukrainie system obrony powietrznej krótkiego zasięgu, Radary Thalesa w Gruzji).