W piątek, 19 lipca 2024, biuro programowe F-35 JPO (Joint Program Office) i spółka Lockheed Martin poinformowały o rozpoczęciu długo oczekiwanych dostaw samolotów wielozadaniowych F-35 Lightning II w konfiguracji wyposażenia Technical Refresh 3 (TR3), która posłuży do wdrożenia najnowszej wersji Block 4.
Zdjęcie: F-35 JPO
Dostarczono dwa samoloty w wersji konwencjonalnego startu i lądowania (CTOL), a więc F-35A, jeden do bazy lotniczej Dannelly Field w Alabamie (gdzie mieści się 100. Eskadra 187. Skrzydła Myśliwskiego Lotnictwa Gwardii Narodowej stanu Alabama), a drugi do bazy lotniczej Nellis w Nevadzie (gdzie mieszczą się 422. i 31. Eskadra Doświadczalna USAF). Wszystkie trzy wymienione eskadry są wyposażone w F-35A.
Zainicjowaliśmy etapowe podejście do dostaw samolotów F-35 TR-3 – powiedział generał broni Mike Schmidt, dyrektor wykonawczy biura programowego F-35 JPO. W pierwszym etapie dostarczone zostaną odrzutowce z możliwością realizacji wstępnego szkolenia w lipcu i sierpniu. Do końca sierpnia dostarczymy odrzutowce o większych możliwościach szkolenia bojowego, w miarę zbliżania się do dostarczenia pełnych zdolności bojowych aktualizacji TR-3 w 2025. Skupiliśmy się na dostarczaniu naszym klientom samolotów, które są stabilne, sprawne i i łatwe w utrzymaniu, a to podejście etapowe to umożliwia.
Nowo dostarczone samoloty podlegają standardowym rządowym procedurom odbioru, które obejmują końcowe certyfikaty zdatności do lotu i loty próbne.
TR-3 i Block 4 reprezentują kluczową ewolucję możliwości, a ich pełny rozwój pozostaje dla nas najwyższym priorytetem – powiedziała Bridget Lauderdale, wiceprezes i dyrektor generalna programu F-35 w Lockheed Martin. Te i dalsze aktualizacje oprogramowania w trakcie trwania programu zapewnią, że F-35 nadal będzie skutecznym środkiem odstraszającym i kamieniem węgielnym wspólnych operacji we wszystkich domenach teraz i za dziesięciolecia w przyszłości.
Jestem niezwykle dumny z całej ciężkiej pracy, jaką rząd i zespół przemysłowy włożył w dostawę samolotów F-35 w konfiguracji TR-3. To ważny pierwszy krok i chociaż pozostaje jeszcze wiele pracy, jestem pewien, że nasz zespół będzie pracował niestrudzenie aby osiągnąć pożądane i niezbędne wyniki, których wymagają nasi żołnierze, sojusznicy i klienci – dodał powiedział Schmidt.
Przypomnijmy, że pierwszy doświadczalny F-35A w konfiguracji TR-3 został oblatany 6 stycznia 2023. Od tamtej pory realizowano program prób w locie, który miał zweryfikować poprawność działania i stabilność nowego oprogramowania. Oczekiwano, że fabrycznie nowe samoloty F-35 Block 4 z wyposażeniem TR-3 będą schodzić z linii montażowej począwszy od lata 2023. Program modernizacji TR3 Block 4 rozpoczął się w październiku 2018 i notował kolejne opóźnienia oraz wzrost kosztów.
W czerwcu 2023 F-35 JPO wstrzymało planowane na lipiec tego samego roku pierwsze planowane dostawy z powodu opóźnień programu testowego, a producent i główny integrator, spółka Lockheed Martin poinformował, iż oznacza to, że dostawa dziesiątek gotowych F-35 do nowej konfiguracji będzie przełożona w czasie. Nowy harmonogram ustalono na pomiędzy wrzesień 2023 a kwiecień 2024. We wrześniu harmonogram ponownie przesunięto na kwiecień 2024. Producent planował w 2023 dostawę od 147 do 153 nowych samolotów, ale ostatecznie liczba ta spadła do 98 i dotyczyła rzecz jasna tylko konfiguracji TR-2.
Ostatecznie nie dotrzymano terminu kwietniowego, a 16 maja 2024 Biuro Rozliczeń Rządu (Government Accountability Office, GAO) opublikowało raport o postępach w sprawie programu F-35. W porównaniu z poprzednim raportem, zdaniem GAO, Departament Obrony miał wdrożyć jedynie część zaleceń. W międzyczasie jednak, 12 marca br., Departament Obrony ogłosił uruchomienie produkcji wielkoseryjnej (Full-Rate Production, FRP) tych samolotów wielozadaniowych. Zgodnie z rzeczonym raportem, program modernizacji, zarówno wyposażenia, jak i oprogramowania Block 4 TR3 wyniósł już 1,8 mld USD.
Uruchomienie dostaw F-35 TR3 to dobra wiadomość dla Polski. Latem zaplanowano bowiem oblot pierwszego F-35A Husarz, a sześć egzemplarzy od jesieni ma trafiać do bazy lotniczej Ebbing Gwardii Narodowej stanu Arkansas w Fort Smith, gdzie będą szkolić się polscy żołnierze (łącznie zostanie wyszkolonych 24 pilotów i 90 członków personelu technicznego). Przypomnijmy, że z powodu obaw o terminowe dostawy, w ostatnim czasie Dania ogłosiła przebazowanie w trybie pilnym 6 służącym do szkolenia samolotów do kraju.
F-35 Block 4 TR3
Pakiet F-35 TR3 Block 4 ma obejmować ponad 75 istotnych modyfikacji: większe zdolności prowadzenia walki radioelektronicznej, nowy czujnik elektrooptyczny EOTS (Electro-Optical Targeting System), kolejne zintegrowane uzbrojenie (17 wg Forbesa, ale również chodzi o systemy broni niekinetycznej, np. ataku elektronicznego), modyfikacje kabiny i systemów nawigacji.
Niektóre z nich będą wprowadzane stopniowo do ostatecznej konfiguracji, dla której może być wymagana modernizacja silnika w celu zapewnienia większej mocy dla wszystkich systemów (w przypadku USAF zrezygnowano z nowego silnika w ramach Adaptive Engine Transition Program na rzecz modernizacji Engine Core Upgrade i Enhanced Power and Cooling System).
Wśród nie utajnionych modyfikacji jest optoelektroniczny system zobrazowania sytuacji taktycznej (Distributed Aperture System) nowej generacji, nowy zintegrowany procesor rdzeniowy (25 razy szybszy), ulepszenia systemów chłodzenia, nowy procesor (3 razy szybszy) i 8 dodatkowych anten systemu walki radioelektronicznej (obecnie jest 12).
Lockheed Martin informowała również o integracji z nowym systemem przeciwkolizyjnym (Auto Ground Collision Avoidance System) czy nową architekturę systemową wyposażenia Technical Refresh 3, co zapewni możliwość prowadzenia operacji wielodomenowych, zdolności obrony przeciwrakietowej, funkcję opcjonalnie załogowego lotu oraz większy zasięg, dzięki zastosowaniu zewnętrznych zbiorników paliwa. Najnowszą ujawnioną modyfikacją będzie wymiana radaru z anteną z aktywnym skanowaniem elektronicznym AESA typu AN/APG-81 na nowe urządzenie, oznaczone jako AN/APG-85.
https://twitter.com/thef35/status/1814401648384463102