15 sierpnia, przed godziną 22.00 czasu uniwersalnego, w czasie zakrojonej na szeroką skalę ewakuacji cywilów i personelu dyplomatycznego z Afganistanu, prawdopodobnie padł rekord liczby pasażerów na pokładzie amerykańskiego samolotu transportowego C-17A Globemaster III.
W opisywanym locie wziął udział C-17A Globemaster III o nr rej. 01-0186 i ser. F083/P86 oraz kodzie wywoławczym RCH871 / Zdjęcie: Senior Airman Christopher Quail, USAF
Zgodnie z dostępnymi źródłami, chodzi o jednorazowy transport w ładowni samolotu ponad 800 osób. C-17A Globemaster III o numerze rejestracyjnym 01-0186 i seryjnym F083/P86 oraz kodzie wywoławczym RCH871, wystartował wczoraj z bazy lotniczej Dover w stanie Delaware (gdzie znajduje się 436. Skrzydło Transportowe USAF), a jego celem był międzynarodowy port lotniczy w Kabulu im. Hamida Karzaja.
Był to jeden z wielu lotów realizowanych przez kilka państw, mających na celu ewakuację obywateli państw zachodnich oraz potrzebujących Afgańczyków przed trwającą od kilku tygodni ofensywą sił Talibanu, po tym jak NATO wycofało swoje siły z Afganistanu na mocy porozumienia z Doha z 29 lutego 2020 (Koniec misji Wojska Polskiego w Afganistanie, Bliski koniec wojny w Afganistanie?).
Można przypuszczać, że po tym jak na lotnisku wybuchł chaos w obliczu napierających na stolicę Afganistanu bojówek Talibów, załoga C-17A podjęła decyzję o zabraniu jak największej ilości cywili, celem ich ewakuacji do bazy lotniczej Al Udeid w Katarze. Sama liczba pasażerów, nadal tylko orientacyjna, nie została publicznie potwierdzona przez władze amerykańskie, ale metodą białego wywiadu wychwycona drogą radiową (satelitarną) przez entuzjastów tej technologii podczas komunikacji pomiędzy załogą samolotu a wieżą kontroli lotów: „Ok, how many people do you think are on your jet? 800 people on your jet?! Holy… Holy cow… Ok…”
Update: can confirm this is the correct number expected to be aboard… 800 souls outbound USAF C-17A RCH871 from Kabul, Afghanistan!
Thank you to @geoff_mcmaw for providing me with the information! Thank you also to the crew of C-17A 01-0186 for their amazing work! https://t.co/fhMxt0iSiJ
— Evergreen Intel (@vcdgf555) August 15, 2021
20 sierpnia Dowództwa Lotnictwa Transportowego (AMC, Air Mobility Command) poinformowało w mediach społecznościowych, że na pokładzie samolotu leciało dokładnie 823 Afgańczyków, w tym 183 dzieci. Pojawiająca się zatem wcześniej inna liczba, 640, dotyczyła zatem jedynie osób dorosłych.
*The original number was based on how many bus seats were filled departing the aircraft and didn’t account for the number of children in laps.
— Air Mobility Command (@AirMobilityCmd) August 20, 2021
Według oficjalnych danych spółki Boeing, która w latach 1991-2019 wyprodukowała 276 samolotów tego typu (80% z nich użytkuje USAF), C-17A w konfiguracji do przewozu pasażerów w ładowni, jest w stanie przetransportować 80 osób na ośmiu specjalnych paletach plus dodatkowe 54 osoby na siedzeniach po bokach przestrzeni ładunkowej. Jednakże to jest sytuacja standardowa, w której są zachowane zarówno komfort, jak i pełne bezpieczeństwo przewożonych osób (przeważnie żołnierzy) (Wsparcie dla brytyjskich Globemaster C-17, Ostatni Globemaster III dla Indii).
Bywały jednak sytuacje kryzysowe, jak obecna w Kabulu, gdy C-17A transportował znacznie większą liczbę pasażerów. Sytuacja taka miała miejsce, gdy 17 listopada 2013 w Filipiny uderzył tajfun 5. kategorii Haiyan (Yolanda) i USAF wsparły ewakuację zagrożonych cywili m.in. z miasta portowego Tacloban do stołecznej Manili. Wówczas na pokład jednego z C-17A zabrano ponad 670 pasażerów. Zgodnie z opublikowanymi wówczas fotografiami, większość ludzi siedziała na podłodze i rzędami byli zabezpieczeni pasami bezpieczeństwa.
Wczorajsza sytuacja z Kabulu wydaje się, że nie jest odosobniona, a jedynie brakuje jeszcze pełnego oglądu sytuacji. W mediach społecznościowych opublikowano bowiem nagranie wideo z tłumem ludzi wchodzących na pokład C-17A należącego do wojsk lotniczych Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Wskazuje ono, iż domniemana liczba pasażerów również mogła iść w setki.
Z kolei dziś rano, gdy siły Talibanu zaczęły ustanawiać punkty kontrolne wokół lotniska w Kabulu, pojawiły się kolejne dramatyczne nagrania, ukazujące setki cywili, którzy nie dostali się na loty ewakuacyjne, wchodzących na drogę startową przed startującymi samolotami. Na jednym z nagrań amerykański śmigłowiec szturmowy AH-64 Apache przepędza intruzów z pasa wykonując niski przelot na sekundy przed rozpoczynającym procedurę startu C-17A. Sytuacja zaczęła się jednak wymykać spod kontroli już wczoraj wieczorem, gdy w Internecie pojawiło się nagranie na którym żołnierz amerykańskiego Korpusu Piechoty Morskiej (US Marine Corps, USMC) oddaje strzały ostrzegawcze, w wyniku których, według relacji świadków, jedna osoba miała zostać ranna.
It is chaos at Kabul airport. Planes are taking off and landing and people are running across the runway. pic.twitter.com/kKrg667AQB
— Sowaibah Hanifie (@SowaibahH) August 16, 2021
Insane. Don’t have any other words.
The Kabul Airport.
— Ragıp Soylu (@ragipsoylu) August 16, 2021
https://twitter.com/syedalisherazi5/status/1427025141297557505?s=20
Ponadto, z uwagi na poważne zagrożenie wystąpienia niedoborów nafty lotniczej na lotnisku w Kabulu, USAF uruchomiły most powietrzny złożony z samolotów-cystern, które tankują odlatujące samoloty (zdolne do pobierania paliwa w locie) z ewakuowanymi osobami.
Jeśli chodzi o dotychczasowe wykorzystanie statków powietrznych w operacji ewakuacji z Afganistanu, to na podstawie danych ze stron śledzących ruch powietrzny do i z Kabulu można wymienić udział lotnictwa z Hiszpanii (1x A310), Indii (2x C-17A), Włoch (1x B767-200 i 2x C-130), Francji (2x A330-200 MRTT, 2x C-130H, 1x A400-180 i 1x A310), Niemiec (3x A400-180 i 1x A319), Wielkiej Brytanii (1x C-130J, 4x C-17A, 2x A400-180 i 4x A330-200 MRTT), Austrii (1x C-130K), Belgii (1x A400-180), Danii (1x C-130J), Australii (3x A330-200 MRTT), Kanady (2x C-17A, 2x C-130 i 1x CC-150) oraz USA (2x GLF3, 19x C-130H/T/KC-130J/HC-130J/AC-130J/W, 1x CH-46E, 28x KC-135R/T, 1x C-21A, 1x RC-135W, 7x KC-10A, 1x C-2A, 3x C-5M, 36x C-17A, 1x UC-12M, 1x WC-135W, 1x C-40B, 1x E-11A i 4x nieznane samoloty). U wybrzeży Pakistanu, na Morzu Arabskim znajduje się także amerykański lotniskowiec USS Ronald Reagan (CVN-76).
Warto dodać, iż wczoraj premier Mateusz Morawiecki poinformował w mediach społecznościowych o wystawieniu wiz humanitarnych dla 45 Afgańczyków i ich rodzin, którzy współpracowali z Polską i delegaturą Unii Europejskiej podczas obecności sił międzynarodowych w tym kraju. Nie wiadomo jednak, czy te osoby już zostały ewakuowane i jakimi środkami transportu. Dzień później premier poinformował, że do Kabulu zostanie wysłany samolot.
Na koniec warto przypomnieć, że rekordowy lot z największą liczbą pasażerów na pokładzie wciąż dzierży izraelski Boeing 747-400 linii lotniczych El Al Israel Airlines, który 24 maja 1991 w ramach operacji pk. Salomon przetransportował 1122 pasażerów z Etiopii – Felaszy, czyli czarnoskórych wyznawców judaizmu z plemienia Beta Israel. Jednocześnie loty wykonywały izraelskie wojskowe C-130, które również transportowały nadliczbowe ilości pasażerów, dzięki czemu w ciągu 36 godzin łącznie ewakuowano aż 14 325 osób. Było to więcej osób, niż w czasie wcześniejszych operacji pk. Mojżesz (21 listopada 1984-5 stycznia 1985; 8 tys. Żydów z Sudanu) i Jozue (22 marca 1985; 500-650 Żydów również z Sudanu) razem wziętych.