W piątek, 12 stycznia, amerykańska spółka Northrop Grumman poinformowała o dostawie dla rodzimych wojsk lądowych (US Army) ostatniej partii bojowej amunicji podkalibrowej z odrzucanym sabotem i ze smugaczem M829A4 APFSDS-T (Armor-Piercing, Fin-Stabilized, Discarding Sabot-Tracer) i ogłosiła tym samym zakończenie produkcji amunicji czołgowej ze zubożonym uranem.
Zdjęcie: US Army
Jak czytamy w komunikacie prasowym produkcja rzeczonej amunicji zakończyła się w grudniu 2023, po czym ostatnia partia o nieujawnionej wielkości została dostarczona zamawiającemu. Jednocześnie podkreślono, że spółka nadal będzie produkowała i rozwijała amunicję czołgową (120 mm) i artyleryjską (155 mm) ćwiczebną oraz wielozadaniową dla sił zbrojnych USA i ich sojuszników na świecie. Northrop Grumman projektuje i produkuje amunicję średnio- i wielkokalibrową od ponad 40 lat.
Dave Fine, wiceprezes i dyrektor generalny działu Armament Systems w Northrop Grumman powiedział:
Nasz zespół nadal dostarcza amunicję wielozadaniową i szkoleniową jako partnerzy, aby pomóc Armii Amerykańskiej w spełnianiu stale rosnących wymagań dla systemów (uzbrojenia) średniego i dużego kalibru na całym świecie. Pomyślne zakończenie produkcji M829A4 w ramach ostatniego kontraktu jest przykładem naszego wieloletniego partnerstwa z US Army i naszego zaangażowania w wypełnianie naszych zobowiązań. Opracowujemy również zaawansowane rodzaje amunicji, w tym „inteligentną” amunicję programowalną M1147 AMP, która zastąpi możliwości wielu naboi znajdujących się obecnie w arsenale.
Warto nadmienić, że wśród najnowszych użytkowników amunicji rodziny M829 APFSDS-T jest Ukraina, która otrzymała nieujawnioną liczbę naboi wraz z 31 czołgami M1A1SA Abrams, a w najbliższej przyszłości miała być Polska, która ogłosiła plany pozyskania jej na potrzeby 116 czołgów M1A1FEP i 250 M1A2SEPv3 Abrams. Konkretnie chodzi o 60 000 sztuk M829A4, 2000 sztuk M829A3 oraz 50 000 sztuk M829A2 – łącznie 112 000 sztuk (USA dostarczą Ukrainie pociski balistyczne i amunicję z rdzeniem uranowym, Jaka amunicja do polskich Abramsów?).
Oczywiście decyzja Northrop Grumman o zakończeniu produkcji amunicji M829A4 stawia pod znakiem zapytania, jak zostanie zrealizowane przyszłe zamówienie dla Polski, ale można przypuszczać, że część może po prostu pochodzić z zasobów US Army (które nie są tak duże jak polskie oczekiwania). Inną bardziej prawdopodobną ewentualnością będzie rezygnacja z jej zakupu. Należy zatem czekać na decyzję Agencji Uzbrojenia w tej sprawie po rozmowach ze stroną amerykańską.
Warto też nadmienić, że w dotychczasowych planach było pozyskanie bojowej amunicji podkalibrowej z odrzucanym sabotem i ze smugaczem KE-W A1 APFSDS-T oraz przeprowadzenie certyfikacji najnowszych rodzajów amunicji produkcji polskiej i niemieckiej, w tym podkalibrowej Rheinmetall DM63A1.
Wspomniana przez Dave’a Fine’a amunicja programowalna wielozadaniowa M1147 AMP (Advanced Multi-Purpose) HEAT-MP-T to naboje nowej generacji, która mają zastąpić cztery typy starszych: wielozadaniowe przeciwpancerne odłamkowo-burzące z pociskiem kumulacyjnym i smugaczem M830/M830A1 HEAT-MP-T (High Explosive Anti-Tank-Multi Purpose-Tracer), odłamkowo-burzące ze smugaczem M908 HE-OR-T (High Explosive Obstacle Reduction-Tracer) i kartacze M1028. Przeznaczona do zwalczania siły żywej, lekkich umocnień (np. 20-cm żelbetonowych ścian), zwalczania celów lekko i średnio opancerzonych, także w trybie airburst, czyli detonacji w powietrzu w zaprogramowanej odległości od celu.
M829 APFSDS-T – Opis:
M829A2 APFSDS-T / Zdjęcie: US Army
W porównaniu z pierwotnym nabojem M829/M829A1 z penetratorem na bazie zubożonego uranu (z domieszką tytanu), w M829A2 został zastąpiony penetratorem z uranu i wolframu z wyższym 25% współczynnikiem sprężystości podłużnej oraz większą o 400% granicą sprężystości.
M829A2 powstał w odpowiedzi na sowiecki pancerz reaktywny Kontakt-5. Ma masę 20,9 kg i długość całkowitą 984 mm. Jest wypełniony 7,9 kg paliwa JA-19 wytwarzającego ciśnienie w komorze mniej niż 5600 barów, co zapewnia prędkość wylotową 1675 m/s. Penetrator o długości 780 mm wraz z sabotem ma masę 9 kg (masa samego penetratora wynosi 4,6 kg). Efektywny zasięg wynosi 3000 m. Wszedł na uzbrojenie US Army w 1994.
M829A3 powstał z kolei jako odpowiedź na rosyjski pancerz reaktywny Kaktus. Wykorzystuje lepsze paliwo RPD-380 o masie 8,1 kg. Ma 22,3 kg masy i 892 mm długości całkowitej. Dzięki temu prędkość wylotowa dla 10-kilogramowego penetratora (z sabotem) wynosi 1555 m/s, a energia wylotowa 12,1 MJ. Sam penetrator ze zubożonego uranu wyposażono w stalową końcówkę o długości ok. 100 mm do przebijania pancerza reaktywnego. Jego średnica została zwiększona z 22 mm do 25 mm, a wytrzymałość rdzenia zwiększono o 67%. Sabot wykonano z materiałów kompozytowych. Przebijalność z 2000 m wynosi 800 mm RHA walcowanej stali pancernej. Wszedł na uzbrojenie w 2003.
Najnowszy, 5. generacji M829A4 powstał w ramach programu AKE (Advanced Kinetic Energy) dla zmodernizowanych czołgów M1A2SEP. Został opracowany przez General Dynamics Ordnance & Tactical Systems oraz Alliant Techsystems (ATK; obecnie część Northrop Grumman). Jest wyposażony w penetrator ze zubożonego uranu z trzyczęściowym sabotem kompozytowym. Na uzbrojeniu US Army od 2015.