We wtorek, 24 marca 2026, Administrator amerykańskiej Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej NASA Jared Isaacman podczas wydarzenia Ignition ogłosił nową politykę kosmiczną względem Księżyca, zakładającą m.in. rezygnację z budowy i wyniesienia stacji orbitalnej Lunar Gateway na orbitę naszego naturalnego satelity na rzecz budowy stałej bazy księżycowej na jego powierzchni czy budowę statku kosmicznego o napędzie jądrowym Space Reactor‑1 Freedom.
Grafiki: NASA
NASA jest zdeterminowana, aby ponownie osiągnąć niemal niemożliwe: powrócić na Księżyc przed końcem kadencji prezydenta Trumpa, zbudować bazę księżycową, zapewnić sobie trwałą obecność i podjąć inne działania niezbędne do zapewnienia amerykańskiego przywództwa w kosmosie. Dlatego tak ważne jest, abyśmy opuścili wydarzenie takie jak Ignition z pełnym przekonaniem o narodowym imperatycie, jakim jest nasza wspólna misja. Czas ucieka w tym wyścigu mocarstw, a sukces lub porażka będą mierzone miesiącami, a nie latami – powiedział Administrator NASA Jared Isaacman.
Jeśli skoncentrujemy nadzwyczajne zasoby NASA na celach Narodowej Polityki Kosmicznej, usuniemy niepotrzebne przeszkody hamujące postęp i uwolnimy potencjał siły roboczej oraz przemysłu naszego kraju i partnerów, to powrót na Księżyc i budowa bazy będą wydawać się niczym w porównaniu z tym, co będziemy w stanie osiągnąć w nadchodzących latach – dodał.
Zastępca Administratora NASA, Amit Kshatriya, powiedział:
Dzisiaj dostosowujemy NASA do misji. Na Księżycu przejdziemy na skoncentrowaną, etapową architekturę, która buduje potencjał stacjonowania po lądowaniu, stopniowo i w zgodzie z naszymi partnerami przemysłowymi i międzynarodowymi. Na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO) rozpoznamy, gdzie jest rynek, a gdzie go nie ma, dostrzegając niesamowitą wartość Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i tworząc transformację, która zbuduje konkurencyjny ekosystem komercyjny, zamiast narzucać pojedynczy wynik, którego rynek nie jest w stanie udźwignąć. W naszych misjach naukowych otworzymy powierzchnię Księżyca dla naukowców i studentów w całym kraju, a dzięki Space Reactor-1 Freedom w końcu umieścimy napęd jądrowy na trajektorii z laboratorium do głębokiego kosmosu. Wszystko to jest możliwe dzięki inwestowaniu w naszych ludzi, przywracaniu agencji kluczowych umiejętności, umieszczaniu naszych zespołów tam, gdzie budowane są maszyny, i tworzeniu realnych ścieżek dla kolejnego pokolenia liderów NASA. Nasza kadra jest klejnotem NASA, a od swoich liderów potrzebują oni jasnych celów misji, narzędzi do… wykonać i zejść im z drogi. O to właśnie chodzi w programie Ignition.
Powrót na Księżyc
Decyzje w ramach inicjatywy Ignition nawiązują do ostatnich aktualizacji programu Artemis, w tym standaryzacji konfiguracji rakiety SLS (Space Launch System), dodania dodatkowej misji w 2027 roku i co najmniej jednego lądowania na powierzchni Księżyca każdego roku. Zgodnie z tą wcześniej zaktualizowaną architekturą, misja Artemis III – zaplanowana na 2027 – skoncentruje się na testowaniu zintegrowanych systemów i możliwości operacyjnych na orbicie okołoziemskiej przed lądowaniem na Księżycu Artemis IV.
Wybiegając w przyszłość, NASA ogłosiła, że zacznie wykorzystywać więcej pojazdów wielokrotnego użytku i nabywanego komercyjnie, aby realizować częste i niedrogie misje załogowe na powierzchnię Księżyca, początkowo planując lądowania co sześć miesięcy, z możliwością zwiększenia częstotliwości w miarę rozwoju możliwości.
Aby zapewnić trwałą obecność człowieka na Księżycu, NASA ogłosiła również etapowe podejście do budowy bazy księżycowej. W ramach tej strategii agencja zamierza wstrzymać działania związane z budową stacji okołoksiężycowej Lunar Gateway w obecnej formie i skoncentrować się na infrastrukturze umożliwiającej ciągłe operacje na powierzchni satelity Ziemi. Pomimo wyzwań związanych z istniejącym wyposażeniem, agencja będzie ponownie wykorzystywać odpowiedni sprzęt i zobowiązania partnerów międzynarodowych do realizacji tych celów.
W najbliższych dniach NASA opublikuje zapytania o informację (Request For Information, RFI) i projekty zapytań ofertowych (Request For Proposals, RFP), aby zapewnić stały postęp w realizacji celów programowych.
Budowa bazy księżycowej
Plan NASA dotyczący ustanowienia trwałej obecności na Księżycu będzie realizowany w trzech zaplanowanych fazach.
- Faza pierwsza: Budowa, Testowanie, Nauka
NASA odchodzi od niestandardowych, rzadkich misji na rzecz powtarzalnego, modułowego podejścia. Dzięki dostawom w ramach CLPS (Commercial Lunar Payload Services) i programowi LTV (Lunar Terrain Vehicle), agencja zwiększy tempo aktywności, wysyłając łaziki, instrumenty i demonstratory technologii, które rozwijają mobilność, wytwarzanie energii (w tym radioizotopowe podgrzewacze i radioizotopowe generatory termoelektryczne), łączność, nawigację, operacje na powierzchni i szeroki zakres badań naukowych.
- Faza druga: Budowa początkowej infrastruktury
Wyciągając wnioski z wcześniejszych misji, NASA przejdzie do budowy infrastruktury częściowo nadającej się do zamieszkania i regularnej logistyki. Ta faza wspierać będzie cykliczne operacje astronautów na powierzchni i obejmować będzie znaczący wkład międzynarodowy, w tym łazik ciśnieniowy JAXA (Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej) oraz potencjalnie inne ładunki naukowe, łaziki i infrastrukturę/transport od partnerów.
- Faza trzecia: Umożliwienie długotrwałej obecności człowieka
Wraz z budową lądowników księżycowych w programie HLS (Human Landing System), przystosowanych do transportu ładunków, NASA dostarczy cięższą infrastrukturę niezbędną do budowy stałego załogowego przyczółku na Księżycu, co oznacza przejście od okresowych ekspedycji do stałej bazy księżycowej. Obejmie ona wielofunkcyjne moduły mieszkalne MPH (Multi-Purpose Habitation) od Włoskiej Agencji Kosmicznej (Agenzia Spaziale Italiana, ASI), księżycowy pojazd wielozadaniowy LUV (Lunar Utility Vehicle) od Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej (Canadian Space Agency, CSA) oraz możliwości dodatkowego wkładu w zasiedlanie, mobilność powierzchniową i logistykę.
Zapewnienie amerykańskiej obecności na niskiej orbicie okołoziemskiej
Budując zrównoważoną architekturę księżycową, NASA potwierdza również swoje zaangażowanie w działalność na niskiej orbicie okołoziemskiej. Od ponad dwóch dekad Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ISS (International Space Station) służy jako światowej klasy laboratorium orbitalne, umożliwiając ponad 4000 badań naukowych, wspierając ponad 5000 naukowców i goszcząc przedstawicieli z 26 państw (w tym z Polski – przyp. red.). ISS wymagała 37 lotów wahadłowców, 160 spacerów kosmicznych, dwóch dekad i ponad 100 mld USD na zaprojektowanie, rozwój i budowę. Laboratorium orbitalne nie może działać w nieskończoność. Przejście na stacje komercyjne musi być przemyślane, rozważne i ustrukturyzowane, aby wspierać długoterminowy sukces branży.
NASA wprowadza i poszukuje opinii branży na temat dodatkowej strategii dotyczącej LEO, która zachowa wszystkie obecne ścieżki, jednocześnie dodając etapowe podejście oparte na ISS, aby uniknąć jakichkolwiek luk w obecności człowieka w kosmosie i rozwinąć solidny ekosystem komercyjny. W ramach tego alternatywnego podejścia NASA zakupiłaby należący do rządu moduł główny, który byłby dołączany do stacji kosmicznej, a następnie moduły komercyjne, które byłyby weryfikowane pod kątem kompatybilności z ISS, a następnie odłączane do swobodnego lotu. Po osiągnięciu dojrzałości technicznej i operacyjnej oraz po spełnieniu zapotrzebowania rynku, stacje zostałyby odłączone, a NASA byłaby jednym z wielu klientów kupujących usługi komercyjne. Aby pobudzić gospodarkę orbitalną, NASA rozszerzy możliwości branżowe, w tym prywatne misje astronautów, sprzedaż miejsc dla dowódców misji, misje połączone, konkursy na wiele modułów oraz zamówienia.
W środę, 25 marca, opublikowano zapytanie o informację, mające na celu określenie struktur partnerstwa, finansowania i ograniczania ryzyka.
Rozwój odkryć zmieniających świat dzięki obecnym, rozwijającym się misjom naukowym
W złotej erze eksploracji i odkryć NASA w pełni wykorzystuje każdą okazję do przeniesienia nauki w kosmos. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba nadal zmienia nasze rozumienie wczesnego Wszechświata, sonda Parker Solar Probe przeleciała przez atmosferę Słońca, NASA udowodniła, że potrafi chronić planetę poprzez zmianę kursu asteroid, a dane z badań Ziemi są szeroko wykorzystywane przez amerykańskie spółki, rolnictwo w USA i pomoc w przypadku klęsk żywiołowych. Na ISS agencja NASA prowadzi przełomowe eksperymenty w dziedzinie nauk kwantowych.
Przyszłe możliwości wzmocnią pozycję USA jako lidera w dziedzinie nauk kosmicznych. Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman, którego start zaplanowano na jesień, pogłębi naszą wiedzę na temat ciemnej energii i stworzy nowy standard zarządzania dużymi misjami naukowymi. W 2028 w ramach misji Dragonfly w programie New Frontiers, zostanie wystrzelony zasilany radioizotopowo ośmiowirnikowiec, który w 2034 dotrze na Tytana, księżyc Saturna, aby zbadać jego złożone, bogate w materię organiczną środowisko. W 2028 NASA wystrzeli i dostarczy na Marsa łazik Rosalind Franklin należący do Europejskiej Agencji Kosmicznej (European Space Agency, ESA), wyposażony w spektrometr masowy NASA dla instrumentu Mars Organic Molecule Analyzer (MOMA), co może doprowadzić do najbardziej zaawansowanej detekcji i analizy materii organicznej, jaką kiedykolwiek przeprowadzono na Marsie. Nowa misja naukowa z zakresu nauk o Ziemi, której start zaplanowano na przyszły rok, po raz pierwszy zmierzy ewolucję dynamiki burz konwekcyjnych, aby udoskonalić przewidywanie ekstremalnych zjawisk pogodowych nawet na 6 godzin przed ich wystąpieniem.
Agencja szczegółowo opisała, w jaki sposób postęp w badaniach księżycowych będzie również możliwy dzięki budowie bazy księżycowej i będzie podstawą przyszłych eksploracji Księżyca i Marsa. Dzięki przyspieszeniu programu CLPS, którego celem jest przeprowadzenie do 30 lądowań bezzałogowych, począwszy od 2027, NASA przyspieszy dostarczanie na powierzchnię Księżyca materiałów naukowych i technologii. Pojawi się wiele możliwości dostarczania ładunków, w tym łazików, tzw. hopperów i dronów, z zadowoleniem przyjętym przez przemysł, środowisko akademickie i partnerów międzynarodowych. Wśród ładunków w najbliższym czasie znajdą się łazik VIPER i misja LuSEE‑Night.
24 marca opublikowano zapytanie o informację w którym zwrócono się o ładunki, które będą mogły wspierać cele naukowe i technologiczne NASA w zakresie dodatkowych lotów w latach 2027 i 2028. Umożliwi to studentom i naukowcom w całym kraju pracę nad instrumentami naukowymi do wykorzystania na powierzchni Księżyca w nadchodzących latach. W ramach RFI zostaną również pozyskane ładunki wykorzystywane w przyszłych misjach na Marsa, w tym w Mars Telecom Network (MTN) i misji demonstracyjnej technologii jądrowej.
Agencja zamierza współpracować z organizacjami filantropijnymi i finansowanymi ze środków prywatnych, których cele w dziedzinie nauk kosmicznych są wspólne.
Inne opublikowane RFI
24 marca opublikowano zapytanie o informację w zakresie wzmocnienia partnerstwa w ramach programu „Nauka jako usługa” oraz potencjału komercyjnego, umożliwiając NASA usprawnienie dotychczasowych operacji i skoncentrowanie inwestycji na misjach transformacyjnych, którymi tylko agencja może kierować.
Na koniec NASA zaprezentowała niepublikowaną wcześniej parę zdjęć z Kosmicznych Teleskopów Jamesa Webba i Hubble’a. Zdjęcia te ukazują planetę Saturn z niespotykaną dotąd szczegółowością zarówno w podczerwieni, jak i w zakresie widzialnym.
Space Reactor-1 Freedom
USA rozwijają energetykę jądrową w kosmosie
Oprócz tych misji naukowych, po dekadach badań i w odpowiedzi na Narodową Politykę Kosmiczną, NASA ogłosiła ważny krok naprzód w przeniesieniu energii jądrowej i napędu z laboratorium do kosmosu.
NASA wystrzeli na Marsa Space Reactor-1 Freedom, pierwszy międzyplanetarny statek kosmiczny napędzany energią jądrową, przed końcem 2028, demonstrując zaawansowany napęd jądrowo-elektryczny (Nuclear Electric Propulsion) w głębokiej przestrzeni kosmicznej. Napęd jądrowo-elektryczny zapewnia niezwykłe możliwości efektywnego transportu masy w głębokiej przestrzeni kosmicznej i umożliwia realizację misji o dużej mocy poza Jowiszem, gdzie panele słoneczne nie są efektywne.
Zasada działania napędu NEP: mały reaktor jądrowy o mocy ponad 20 kW produkuje ciepło, które jest zamieniane na prąd elektryczny za pomocą zaawansowanego zamkniętego cyklu Braytona. Prąd zasila silniki jonowe na ksenon – te same, które były przeznaczone do modułu PPE (Power and Propulsion Element) z anulowanej stacji Lunar Gateway.
Po dotarciu SR-1 Freedom na Marsa, rozmieści bezzałogowe śmigłowce Skyfall (następców Ingenuity), aby kontynuować eksplorację Czerwonej Planety. SR-1 Freedom ustanowi nowe dziedzictwo w dziedzinie napędu jądrowego, ustanowi precedensy regulacyjne i startowe oraz uruchomi bazę przemysłową dla przyszłych systemów jądrowych i misji długoterminowych. NASA i jej partner z Departamentu Energii Stanów Zjednoczonych uwolnią potencjał niezbędny do zrównoważonej eksploracji poza Księżycem i ewentualnych podróży na Marsa i do zewnętrznych rejonów Układu Słonecznego.
Żadne z tych przedsięwzięć nie może się powieść bez pracowników NASA. Jak wcześniej ogłoszono, agencja odbudowuje swoje kluczowe kompetencje, przekształcając tysiące stanowisk kontraktowych w służbę cywilną i przywracając potencjał inżynieryjny, techniczny i operacyjny, jakiego oczekuje się od wiodącej na świecie organizacji kosmicznej.
NASA rozszerzy możliwości dla stażystów i specjalistów na wczesnym etapie kariery, a we współpracy z US Office of Personnel Management i NASA Force stworzy nowe ścieżki kariery dla doświadczonych talentów z branży poprzez zatrudnienie na czas określony. Agencja dąży również do stworzenia pracownikom NASA możliwości zdobycia cennego doświadczenia w pracy w najbardziej zaawansowanym technologicznie przemyśle kosmicznym w historii.
Zmiany ogłoszone 24 marca zostaną wdrożone w nadchodzących miesiącach, a zespoły w całej agencji zapewnią płynne przejście, jednocześnie rozwijając kluczowe programy i partnerstwa.
NASA zaangażuje ekspertów merytorycznych w całym łańcuchu dostaw – u każdego głównego dostawcy, podwykonawcy i na każdym etapie ścieżki krytycznej – aby kwestionować założenia, rozwiązywać problemy, przyspieszać produkcję i pomagać w osiąganiu właściwych rezultatów.
Dzięki tym reformom NASA wzmacnia swoją zdolność do realizacji Narodowej Polityki Kosmicznej Prezydenta i zapewnia ciągłą dominację USA w kosmosie.