W środę, 26 czerwca 2024, amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej NASA (National Aeronautics and Space Administration) poinformowała, że wybrała ofertę spółki Space Exploration Technologies Corporation (SpaceX) na budowę pojazdu kosmicznego US Deorbit Vehicle (USDV), przeznaczonego do deorbitacji Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (International Space Station, ISS).
Zdjęcie poglądowe: NASA
Umowa ma wartość 843 mln USD (3,398 mld zł). Deorbitacja nastąpi w styczniu 2031 roku – choć termin może ulec zmianie z powodu różnych czynników. Do tego czasu bowiem rząd amerykański zgodził się na finansowanie ISS.
Wcześniej planowano, że deorbitację przeprowadzą Rosjanie, ale w kwietniu 2021 ogłosili wycofanie się z tego międzynarodowego projektu już po 2024. Potwierdzili to w lipcu 2022, ale co ciekawe, NASA nie otrzymała od rosyjskiej agencji kosmicznej Roskosmos oficjalnej notyfikacji w tej sprawie, poza publicznymi deklaracjami politycznymi. W końcu, 27 lipca 2023 NASA poinformowała, że otrzymała zapewnienie od Rosjan o wsparciu dla ISS do co najmniej 2028.
Zgodnie z Traktatem o przestrzeni kosmicznej (Outer Space Treaty) Stany Zjednoczone i Rosja ponoszą prawną odpowiedzialność za wszystkie wystrzelone przez siebie moduły ISS. Największy problem polega jednak na tym, że moduły rosyjskie stacji nie mogą funkcjonować bez układów zasilania po stronie amerykańskiej, a moduły amerykańskie nie mogą funkcjonować bez systemów napędowych, które są po stronie rosyjskiej.
Rozważano kilka możliwych opcji utylizacji stacji: bezpośrednie skierowanie jej do atmosfery, gdzie większość modułów spłonie, a resztki wpadną do oceanu (tak jak Skylab i Mir) lub wyniesienie stacji na wyższą orbitę oraz kontrolowany upadek w podobny sposób.
Pod koniec 2010 opracowano plan użycia nieco zmodyfikowanego rosyjskiego statku kosmicznego Progress, który sprowadziłby stację z orbity. Później NASA doszła do wniosku, że nie byłoby to odpowiednie do tego zadania i zdecydowała się na statek kosmiczny zaprojektowany specjalnie do tego zadania. Pod koniec 2023 ogłoszono przetarg na nowy lub zmodyfikowany istniejący projekt statku kosmicznego, który spełniałby wszystkie wymagania związane z deorbitacją.
W lipcu 2018 przedstawiono ustawę federalną Space Frontier Act, 2018, której zapisy miały przedłużyć działalność ISS do 2030. Ustawa ta została jednomyślnie przyjęta w Senacie, ale nie została przyjęta w Izbie Reprezentantów USA. We wrześniu 2018 przedstawiono nową ustawę Leading Human Spaceflight Act, 2018, której cel był podobny – zatwierdzono ją w grudniu 2018. Kongres przyjął później podobne postanowienia w ustawie CHIPS and Science Act, 2022, podpisanej przez prezydenta USA Joe Bidena w dniu 9 sierpnia 2022. Jednak Rosja poinformowała, że nie uznaje
W styczniu 2022 NASA ogłosiła planowany termin na styczeń 2031, w którym ma nastąpić deorbitacja ISS za pomocą pojazdu kosmicznego USDV i skierowanie wszelkich pozostałości w odległe rejony południowego Pacyfiku. NASA wystrzeli statek kosmiczny na rok przed ponownym wejściem na orbitę, dokując go w module Harmony albo przez mechanizm dokowania CBM (Common Berthing Mechanism) albo adapterów dokujących PMA 2 (Pressurized Mating Adapter 2) lub IDA 2 (International Docking Adapter 2) po odłączeniu segmentu orbitalnego Axiom.
Statek kosmiczny USDV miałby zacząć działać dopiero w ostatnich dniach przed deorbitacją ISS, gdy orbita stacji zostanie obniżona do 220 km na Ziemią. Następnie statek kosmiczny przeprowadziłby jedno lub więcej uruchomień silnika deorbitującego, aby obniżyć perygeum orbity do 160 km, po czym nastąpiłaby ostateczna deorbitacja i wejście w atmosferę.
Na koniec warto przypomnieć, że zanim ISS zakończy swoją działalność na rzecz całej ludzkości, w 2025 odbędzie się lot na stację drugiego w historii polskiego astronauty dr. Sławosza Uznańskiego w ramach misji Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA (European Space Agency).
SpaceX is honored to be entrusted by @NASA to support this critical mission https://t.co/63zFgM5oFn
— SpaceX (@SpaceX) June 26, 2024
AKTUALIZACJA
Szczegóły pojazdu kosmicznego USDV:
With 6x more propellant and 4x the power of today’s Dragon spacecraft, SpaceX was selected to design and develop the U.S. Deorbit Vehicle for a precise, controlled deorbit of the @Space_Station https://t.co/GgtuplTwqQ pic.twitter.com/E23sS7CE4U
— SpaceX (@SpaceX) July 17, 2024