We wtorek, 28 kwietnia 2026, amerykański Senat jednomyślnie zatwierdził projekt ustawy federalnej S.4161 Maverick Act, która przewiduje, że trzy wycofane ze służby w Marynarce Wojennej (US Navy) samoloty myśliwsko-przechwytujące Grumman F-14D Tomcat trafią do Amerykańskiego Centrum Kosmicznego i Rakietowego (US Space & Rocket Center, USSRC) w Huntsville w Alabamie, a jeden z nich może ponownie uzyskać certyfikat zdatności do lotu.
F-14D(R) Tomcat o numerze seryjnym 159619, który ostatni lot wykonał w lutym 2006, prezentowany na wystawie statycznej podczas pokazów lotniczych SUN 'n FUN Aerospace Expo, które odbyły się w dniach 1-6 kwietnia 2025 w Lakeland na Florydzie / Zdjęcia: Michał Adamowski, MILMAG
Projekt ustawy Maverick Act został przedłożony 23 marca br. przez senatorów Tima Sheehy’ego (republikanina z Montany) i Marka Kelly’ego (demokraty z Arizony). Zgodnie z informacją z 4 maja br. obecnie znajduje się w kolejce do procedowania w Izbie Reprezentantów. Jeśli zostanie przegłosowana i podpisana przez prezydenta Donalda Trumpa, zezwoli sekretarzowi US Navy (obecnie p.o. Hung Cao) na nieodpłatne przekazanie w formie darowizny trzech zakonserwowanych samolotów o numerach seryjnych 164341, 164602 i 159437 do Komisji USSRC.
W projekcie ustawy podkreślono, że żaden z przedmiotowych egzemplarzy nie posiada żadnej zdolności do wykorzystania jako platformy do wystrzeliwania lub zrzucania amunicji ani żadnej innej zdolności bojowej, do której został zaprojektowany.
Dalej czytamy, że choć sekretarz US Navy nie jest zobowiązany do naprawy ani zmiany stanu samolotów przed przekazaniem prawa własności, to muszą zostać dostarczone wszelkie instrukcje obsługi i konserwacji, a także nadwyżki części zamiennych z zapasów wojska, aby jeden z samolotów F-14D nadawał się do lotu lub mógł być wykorzystany do wystawy statycznej.
Ponadto, Komisja USSRC uzyska zezwolenie do zawierania umów z uprawnionymi organizacjami non-profit w celu renowacji i eksploatacji tychże samolotów do celów publicznej prezentacji, pokazów lotniczych i wydarzeń upamiętniających w celu zachowania dziedzictwa lotnictwa morskiego. Podobne zezwolenie otrzymała Collings Foundation w przypadku otrzymanego od US Navy egzemplarza F-4S Phantom II znanego jako Big Bunny (nr seryjny 158358), który od 2023 przechodzi prace przygotowawcze do wystawy statycznej.
USSRC jest to muzeum poświęcone kosmonautyce, założone przez rząd stanowy Alabamy w 1970 i czasami nazywane jest największym muzeum kosmonautycznym na Ziemi.
Samoloty myśliwsko-przechwytujące Grumman F-14 Tomcat weszły do służby w US Navy w dniu 22 września 1974, przechodząc modernizacje z wersji A, poprzez B i ostatecznie do D. Jedynym użytkownikiem eksportowym był Iran, który otrzymał 79 z 80 zamówionych F-14AGR Tomcat (później oznaczonych jako F-14A/AM). Ostatnie lotne egzemplarze zostały prawdopodobnie zniszczone przez Izrael 7 marca br. Łącznie zbudowano 712 egzemplarzy, a ostatnie loty operacyjne w US Navy wykonały dwa F-14D z eskadr VF-31 Tomcatters i VF-213 Black Lions z bazy lotniczej NAS Oceana, w Wirginii, w dniu 10 marca 2006.
Obecnie, na terenie składowiska kontrolowanego przez 309th Aerospace Maintenance and Regeneration Group (AMARG) w Tucson, w Arizonie, przechowywanych jest w konserwacji osiem egzemplarzy F-14, w tym trzy F-14A, dwa F-14B i trzy F-14D. To właśnie tych ostatnich dotyczy projekt ustawy Maverick Act.
Warto dodać, że w muzeach na terenie USA znajduje się łącznie 68 samolotów, których przekazanie odbywało się w ścisłej kontroli rządu, tak aby żadne z części zamiennych nie trafiły do obłożonego embargiem Iranu.
W ciągu 20 lat wiele komponentów uległo degradacji, a z samych samolotów usunięto wiele podzespołów. Dlatego F-14D które miałyby trafić do USSRC będzie wymagać gruntownych przeglądów płatowców i systemów pokładowych. Następnie będą musiały zostać poddane pracom mającym na celu dostosowanie do wymogów Federalnej Administracji Lotnictwa FAA (Federal Aviation Administration). Oczekuje się, że ten proces będzie kosztowny i czasochłonny z uwagi na to, ile czasu minęło od ich wycofania oraz brak łańcuchów dostaw. Warto zauważyć, że samoloty F-14 były kosztowne jeśli chodzi o godzinę lotu podczas swojej służby, więc wydaje się że udział w pokazach lotniczych w przyszłości może być ograniczony.
AKTUALIZACJA
Projekt ustawy federalnej S.4161 Maverick Act został jednogłośnie przegłosowany w Senacie.
It flew through the @SenateGOP with UNANIMOUS support, now Congressman Hamadeh’s Maverick Act to preserve the legendary F-14 Tomcat is ready for takeoff in the @HouseGOP.
Let’s get this done and keep American aviation history flying! pic.twitter.com/tAIM5pAwmG
— Office of Congressman Abe Hamadeh (@RepAbeHamadeh) May 31, 2026