Odnowiony eksponat jest dostępny od 10 marca 2022 w Muzeum Lotnictwa Polskiego (MLP). Pół roku intensywnych prac konserwatorów poprzedziły wieloletnie przygotowania i dokumentacja tego rzadkiego artefaktu. Losy samolotu były powikłane. Początkowo służył jako 10-osobowa, powietrzna taksówka. Następnie trafił na plac zabaw skąd trafił do czeluści magazynów. Szczęśliwie, dzięki pracy konserwatorów MLP, odremontowana kabina pilotów CSS-12 obecnie zajmuje zasłużone miejsce na ekspozycji „Skrzydła i Ludzie XX wieku” (Kolejne eksponaty Muzeum Lotnictwa Polskiego odzyskają dawny blask, Kolejny etap prac przy historycznym MiG-19PM zakończony).
Odrestaurowana kabina CSS-12 w zbiorach MLP / Zdjęcie: Muzeum Lotnictwa Polskiego
CSS-12 to prototyp małego, 10-miejscowego dwusilnikowego samolotu pasażerskiego, opracowany przez inż. Leszka Dulębęw Centralnym Studium Samolotów w Warszawie na przełomie lat 40. i 50.Warto podkreślić, że był to pierwszy całkowicie metalowy samolot, skonstruowany i zbudowany po drugiej wojnie światowej w Polsce, a jego pierwszy lot miał miejsce 22 listopada 1950 r. Prace nad nim wstrzymano na kilka lat z powodu zaangażowania całego przemysłu lotniczego w licencyjną produkcję
samolotów bojowych i wznowiono w 1955 r.
CSS-12 był udaną konstrukcją, ale ze względu na brak zapotrzebowania na samolot tej klasy i brakodpowiednich silników nie wszedł do produkcji seryjnej. Jedyny prototyp o znakach rejestracyjnych SPBAR został skasowany w 1960 r., a jego znaczna część trafiła na….dziecięcy plac zabaw w Warszawie.
opowiada Jarosław Dobrzyński – kustosz i autor wystawy o eksponacie. Na szczęście zachowały się przednie sekcje kadłuba z kabiną pilotów, najpierw w zasobach MuzeumTechniki w Warszawie, a następnie Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Ostatecznie, po wieloletnim spoczynku, renowatorzy MLP zajeli się rekonstrukcją kabiny i przywróceniem jej oryginalnego wyglądu.
Największym wyzwaniem było jak najbliższe prawdy zrekonstruowanie tego unikatowego samolotu, gdyż nie zachowała się praktycznie żadna dokumentacja. Musieliśmy demontować wszystkie elementy, dokładnie je wyczyścić i później złożyć je na nowo, uzupełniają przy tym brakujące elementy – przyrządy pokładowe, zachowując przy tym zgodność z minioną epoką
mówi Tadeusz Wysocki – kierownik działu konserwacji Muzeum Lotnictwa Polskiego.
Wszystkich chętnych do poznania szczegółowej historii samolotu CSS-12 krakowskie Muzeum Lotnictwa zaprasza w niedzielę 13.03.2022 na godzinę 12:00 na Spotkanie przy Samolocie, nowy eksponat wraz z wystawą znajduje się w Hangarze Głównym w okolicy samolotu Li-2.