We poniedziałek, 13 lipca 2026, europejskie spółki Thales (Francja), Airbus Defence and Space (międzynarodowa), Destinus (Królestwo Niderlandów), MBDA Deutschland (Niemcy) i Safran Electronics & Defense (Francja) zawiązały konsorcjum Bliksem EXO w celu wspólnej budowy architektury systemu obrony antyrakietowej najwyższego szczebla wraz z egzoatmosferycznym pociskiem przechwytującym do zwalczania rakietowych pocisków balistycznych średniego (MRBM) i pośredniego zasięgu (IRBM).
Zdjęcie: Thales
W ramach konsorcjum Bliksem EXO wymienione podmioty opracują pierwszy w Europie suwerenny system przeciwrakietowy najwyższego piętra, zaprojektowany z myślą o pełnej interoperacyjności ze zintegrowaną obroną przeciwlotniczą i przeciwrakietową NATO (NATO Integrated Air and Missile Defence) i inicjatywą European Sky Shield. List intencyjny został podpisany w Paryżu podczas inauguracyjnego spotkania europejskiej Koalicji Antybalistycznej w Paryżu (Koalicja Antybalistyczna 10 państw Europy i francuskie licencje dla Ukrainy).
Podczas inauguracyjnego spotkania Koalicji Antybalistycznej we francuskim Ministerstwie Europy i Spraw Zagranicznych, Thales, Airbus Defence and Space, Destinus, MBDA Deutschland i Safran Electronics & Defense podpisały list intencyjny (Letter of Intent, LOI) w sprawie utworzenia konsorcjum Bliksem EXO, międzynarodowego europejskiego partnerstwa przemysłowego, które zajmie się rozwojem, kwalifikacją, produkcją na skalę przemysłową i wsparciem systemu obrony przeciwrakietowej Bliksem EXO.
Bliksem EXO ma być systemem obrony przeciwrakietowej, zdolnym do wykrywania, śledzenia i zwalczania pocisków balistycznych średniego i pośredniego zasięgu w środkowej fazie lotu w kosmosie i najniższej warstwie egzosfery, w tym systemów klasy Oriesznik z wieloma głowicami bojowymi w układzie MIRV (Multiple Independently targetable Reentry Vehicle) i pojedynczymi w układzie MaRV (Maneuvering Reentry Vehicle), wykorzystując do tego energię kinetyczną (hit-to-kill), bez użycia głowicy wybuchowej.
Jak podkreślono, ta inicjatywa uzupełnia, a nie konkuruje z istniejącymi i planowanymi europejskimi zdolnościami w dolnej warstwie obrony przeciwrakietowej (SAMP-T NG, MIM-104 Patriot). Razem systemy te stworzą warstwową europejską obronę przeciwrakietową. Program został zaprojektowany z myślą o pełnej interoperacyjności z NATO IAMD oraz wzmocnieniu ESSI poprzez uzupełnienie obecnie brakującej najwyższej warstwy.
W ramach konsorcjum, Destinus pełni funkcję lidera i głównego dostawcy konsorcjum i odpowiada za integrację systemów oraz za głowicę kinetyczną EKV (Exo-atmospheric Kill Vehicle), MBDA Deutschland w zakresie pocisku rakietowego, wyrzutni i zasobnika startowego, Safran Electronics & Defense w zakresie systemu naprowadzania i kierowania dla EKV, Airbus Defence and Space w zakresie systemu dowodzenia i kontroli oraz zarządzania walką (BMC4I), a Thales w zakresie łańcucha radarów i czujników, od wczesnego ostrzegania po kierowanie ogniem.
Program będzie korzystał z ukraińskiego doświadczenia operacyjnego w zakresie przeciwdziałania masowym atakom powietrznym i rakietowym podczas projektowania, testowania i oceny systemu, z zastrzeżeniem obowiązujących wymogów kontroli eksportu, bezpieczeństwa i wymogów rządowych. Dzięki temu Bliksem EXO stanie się nie tylko zdolnością nowej generacji, ale także systemem dostosowanym do realiów współczesnej wojny.
W ramach listu intencyjnego strony zamierzają zawrzeć wiążącą umowę konsorcjum w ciągu trzech miesięcy od jego podpisania. Wspólne prace inżynieryjne w ramach konsorcjum mają rozpocząć się w sierpniu 2026, a konsorcjum planuje przeprowadzić test EKV w kosmosie w 2027.
List intencyjny odzwierciedla dobre intencje stron i nie nakłada żadnego obowiązku zakupu, dostarczenia ani finansowania systemu. Wszystkie działania będą podlegać obowiązującym krajowym i europejskim przepisom dotyczącym kontroli eksportu, wymogom bezpieczeństwa, umowom dotyczącym własności intelektualnej oraz odpowiednim procedurom rządowym.
W obliczu coraz bardziej złożonych zagrożeń balistycznych wszystko zaczyna się od łańcucha czujników: wykrywania, śledzenia i rozróżniania celów z ekstremalnych odległości. Thales zapewnia ten kluczowy element systemu Bliksem EXO – powiedział Hervé Dammann, wiceprezes wykonawczy ds. systemów lądowych i powietrznych w Thales.
Dziś Ukraina, dziewięć krajów europejskich oraz wiele europejskich spółek zbrojeniowych zainaugurowało Koalicję Antybalistyczną. Bliksem EXO jest jednym z filarów przemysłowych tej inicjatywy, którą z Holandii prowadzi Destinus. Zrzesza ona wiodące europejskie firmy zbrojeniowe i czerpie z unikalnego doświadczenia operacyjnego Ukrainy. W ten sposób europejska współpraca staje się realną ochroną przed zagrożeniami balistycznymi – powiedział Rob Jetten, premier Królestwa Niderlandów.
Ten system będzie stanowił kluczowe uzupełnienie istniejącej europejskiej obrony powietrznej i przeciwrakietowej. Wnosząc nasz system dowodzenia i kontroli oraz zarządzania walką, zapewniamy sprawdzoną interoperacyjność i skalowalność z IAMD NATO, inicjatywą ESSI oraz innymi bieżącymi programami obrony powietrznej i przeciwrakietowej – powiedział Michael Schoellhorn, dyrektor generalny Airbus Defence and Space.
Europa dysponuje silną obroną przeciwrakietową dolnej warstwy, ale wciąż brakuje jej suwerennej europejskiej obrony przeciwrakietowej przed pociskami balistycznymi średniego i średniego zasięgu. Bliksem EXO został zaprojektowany, aby zniwelować tę lukę poprzez bezpośrednie przechwytywanie pocisków nad atmosferą metodą „hit-to-kill”. Wspólne prace inżynieryjne rozpoczną się w sierpniu 2026, a w 2027 planujemy przetestować ten EKV w kosmosie – powiedział Michaił Kokoricz, dyrektor generalny Destinus.
Dzisiejsze porozumienie w sprawie Bliksem EXO stanowi ważny krok w kierunku wzmocnienia zbiorowych zdolności obronnych Europy poprzez zacieśnienie współpracy i dzielenia się wiedzą specjalistyczną. Jako wiodąca europejska firma produkująca systemy rakietowe, MBDA z dumą wnosi swoją sprawdzoną doskonałość inżynieryjną, innowacyjność i siłę przemysłową, a także dziesięciolecia doświadczenia operacyjnego, aby pomóc w zapewnieniu suwerennych, światowej klasy zdolności i wzmocnieniu stabilnej europejskiej bazy przemysłu obronnego – powiedział Thomas Gottschild, dyrektor zarządzający MBDA Deutschland.
Przechwytywanie pocisków rakietowych typu hit-to-kill nad atmosferą to najbardziej wymagające, precyzyjne zadanie w obronie przeciwrakietowej. Ekspertyza Safrana w zakresie głowic samonaprowadzających, naprowadzania, nawigacji i sterowania zapewni europejskiej głowicy EKV celność wymaganą w tej misji – powiedział Alexandre Ziegler, dyrektor globalnego działu biznesowego ds. obrony w Safran Electronics & Defense.
Na koniec warto dodać, że na świecie tylko kilka państw dysponuje możliwościami przechwytywania pocisków balistycznych poza atmosferą Ziemi lub satelitów:
- Rosja z dwoma systemami: stacjonarnym A-135 Amur (w kodzie NATO ABM-4A Gazelle/ABM-4B Gorgon) z pociskami 53T6M z głowicami jądrowymi, rozmieszczonym wokół Moskwy oraz rozwijanym mobilnym A-235 PL-19 Nudol, zwanym też RTTs-181M, z pociskami trzech typów: dwustopniowym dalekiego zasięgu A-925, średniego zasięgu 58R6 i krótkiego zasięgu PRS-1/PRS-1M. Uzupełnieniem jest także mobilny system S-500 Promietiej/Triumfator-M.
- Izrael z systemem Arrow-3 (Hetz-3), który powstał z pomocą USA i ostatnio trafił na eksport do Niemiec.
- USA z naziemnym systemem obrony przeciwrakietowej GMD (Ground-Based Midcourse Defense) z pociskami GBI, które zostaną zastąpione przez NGI oraz morskim Aegis BMD z pociskami serii RIM-161 SM-3 na okrętach nawodnych, a także ramach lądowych instalacji Aegis Ashore Missile Defense System (AAMDS): Aegis Ashore Poland w Redzikowie i Aegis Ashore w Deveselu w Rumunii oraz systemem THAAD w US Army.
- Chiny z systemami HQ-19, HQ-29 oraz Dong Neng-3/KO09 (ten ostatni antysatelitarny).
- Indie z testowanym systemem BMDS (Ballistic Missile Defence System) z pociskami AD-1 i AD-2 oraz wcześniej testowanym pociskiem antysatelitarnym PDV Mk-2/XSV-1.
- Korea Południowa: rozwijane systemy L-SAM Block I i ulepszony L-SAM Block II.