W czwartek, 1 czerwca br., Air Force Life Cycle Management Center Dowództwa Logistycznego USAF, w imieniu Departamentu Obrony USA, podpisało umowę o wartości 240 000 002 USD (1,006 mld zł) na prace badawczo-rozwojowe, testowanie i integrację nowych pocisków manewrujących AGM-158D JASSM-XR (Joint Air-to-Surface Standoff Missile-Extreme Range), których pozyskaniem jest zainteresowana m.in. Polska.
Grafika: Lockheed Martin
Prace będą prowadzone w Orlando na Florydzie i mają zostać zakończone z terminem do 1 lutego 2025. W momencie podpisania umowy wymagane są fundusze na badania, rozwój, testy i ocenę w budżecie obronnym NDAA na rok fiskalny 2023 w wysokości 31 190 744 USD (130,74 mln zł). Łączna wartość nominalna kontraktu wynosi 240 000 000 USD (1,0059 mld zł).
Projekt JASSM-XR został ujawniony 10 września 2018. Wcześniej spółka ogłosiła, że nowy wariant rodziny pocisków manewrujących o zmniejszonej sygnaturze radarowej JASSM będzie miał zasięg około 1000 mil (nieco ponad 1600 km) i będzie przenoszony tylko przez bombowce strategiczne i ciężkie samoloty wielozadaniowe.
Lżejsza głowica bojowa, od stosowanej obecnie odłamkowo-burzącej/przeciwpancernej WDU-42/B (L-1000), zawierającej 453 kg (1000 funtów) ładunku wybuchowego AFX-757, ma mieć zdolność do przebicia 7,5 m żelazobetonu. Opcjonalnie przewiduje się dalsze zwiększenie zdolności penetracji wzmocnionych celów.
Pierwsze informacje o planach opracowania wariantu JASSM-XR (nazywanej wówczas Extra-Extended-Range), oznaczonego alternatywnie jako AGM-158B-2, pojawiły się już w 2004. Jednak wówczas przewidywano zastosowanie cięższej głowicy bojowej o masie nominalnej 907 kg (2000 funtów). Masa całego pocisku miała wynieść nawet 2268 kg (5000 funtów). Spółka oferowała też skrócony wariant JASSM-SR (Short Range) o mniejszym zasięgu, który mógłby być przenoszony w wewnętrznych komorach uzbrojenia samolotów wielozadaniowych rodziny F-35 Lightning II.
12 kwietnia br., drugiego dnia wizyty w Stanach Zjednoczonych, premier Mateusz Morawiecki odwiedził zakłady montażowe płatowca centralnego samolotów F-35 spółki Lockheed Martin Aeronautics w Marietta w stanie Georgia, gdzie powstają pierwsze elementy przyszłych 32 polskich samolotów F-35A Block 4.
Przy tej okazji premier ogłosił, że rząd stara się o możliwość pozyskania nowych pocisków AGM-158D JASSM-XR, które według jego słów mają dysponować zasięgiem ok. 1900 km. Wcześniej bowiem, Polska zakupiła 40 pocisków AGM-158A JASSM o zasięgu 340 km i 70 pocisków AGM-158B JASSM-ER (Extended Range) o zasięgu co najmniej 926 km (a w praktyce ponad 1000 km).
Pociski z rodziny JASSM jak dotąd dwukrotnie wykorzystano bojowo. W kwietniu 2018 amerykańskie bombowce B-1B Lancer wystrzeliły 18 z nich na cele w Syrii, a 27 października 2019 nieujawniona liczba pocisków została wykorzystana do zniszczenia siedziby przywódcy Państwa Islamskiego Abu Bakr al-Baghdadiego w tym kraju, w rejonie granicy z Turcją.
Użytkownikami pocisków rodziny JASSM są przede wszystkim USAF i US Navy oraz użytkownicy eksportowi: Polska, Australia, Finlandia, a wkrótce dołączą do nich Niemcy i Niderlandy. Zostały zintegrowane z bombowcami strategicznymi B-1B Lancer i B-2A Spirit, a także samolotami wielozadaniowymi F-16C/D Fighting Falcon, F-15E Strike Eagle, F/A-18C/D Hornet oraz F/A-18E/F Super Hornet.