W czwartek, 9 lipca 2026, Francusko-Niemiecki Instytut Badawczy ISL (Institut Franco-Allemand De Recherches De Saint Louis, ISL) poinformował, że na nowym poligonie Baldersheim w Alzacji, 29 czerwca br. przeprowadzono pierwsze strzelanie europejskiego elektromagnetycznego systemu artyleryjskiego.
Zdjęcie: ISL
29 czerwca na poligonie ISL w Baldersheim, działo elektromagnetyczne Instytutu – zaprojektowane i zbudowane w całości w ISL – oddało pierwszy strzał w locie swobodnym na otwartej przestrzeni. Ten moment trwał zaledwie milisekundy, ale jest owocem lat badań i testów laboratoryjnych.
Strzał ten stanowi punkt wyjścia do uruchomienia Railgun Free Flight Facility ISL, programu uruchomionego dwa lata temu, który połączył interdyscyplinarną wiedzę specjalistyczną z całego Instytutu. Ośrodek opiera się na fundamentalnych pracach ISL nad przyspieszeniem badań nad uzbrojeniem elektromagnetycznym i przenosi je na nowy poziom: na zewnątrz, w locie swobodnym, w warunkach zbliżonych do tych istotnych dla rzeczywistych zastosowań.
Poprzednie prace ISL były prowadzone w skali laboratoryjnej. Nowy obiekt testowy został zbudowany, aby to zmienić – aby umożliwić po raz pierwszy w ISL testy w swobodnym locie – i utorować drogę do zastosowania dojrzałej technologii w rzeczywistych warunkach operacyjnych.
Dzięki tej nowej możliwości ISL może teraz robić rzeczy, których wcześniej nie było w stanie: progresywnie skalować energię podczas wielu strzałów, badać zachowanie pocisków w locie swobodnym na znaczących odległościach, pogłębiać badania nad integracją wyrzutni i pracować nad amunicją zaprojektowaną specjalnie do działa. To jedne z kroków, które oddzielają wyniki badań laboratoryjnych od systemu testowego.
W nowym obiekcie zbudowano platformę działa elektromagnetycznego. Prace skupiają się teraz na jego eksploatacji: zastosowanie wyższych poziomów energii, dłuższych dystansów swobodnego lotu, głębsze badania integracyjne i dalsze badania nad dedykowaną amunicją. Każdy krok jest częścią długoterminowej drogi do potencjalnego przyszłego, zdolnego do wdrożenia systemu.
Historia
Działo szynowe (ang. railgun) zostało opracowane w ramach konsorcjum THEMA (TecHnology for ElectroMagnetic Artillery), które jest kontynuacją inicjatywy o nazwie PILUM (Projectiles for Increased Long-range effects Using Electro-Magnetic railgun).
Projekt TecHnology for ElectroMagnetic Artillery (THEMA) ma za zadanie wytworzyć komponenty krytyczne, w szczególności zasilanie mocą pulsacyjną, działa elektromagnetycznego i pocisku hipersonicznego. Będzie oferować hipersoniczną możliwość przychwytu o lepszej precyzji i sile rażenia, w celu zniwelowania głównego zagrożenia. Zakłada się, że działo elektromagnetyczne uzupełni inne środki obronne, takie jak pociski i działa i może być dostosowane do różnych platform morskich i lądowych systemów obrony powietrznej.
Członkowie konsorcjum:
- Polska: Explomet;
- Francja: KNDS France, Institut Franco-Allemand De Recherches De Saint Louis i Naval Group;
- Niemcy: Diehl Defence, Fraunhofer Gesellschaft Zur Forderung Der Angewandten Forschung Ev;
- Portugalia: Optimal Structural Solutions Lda;
- Belgia: Von Karman Institute For Fluid Dynamics;
- Estonia: Marduk Technologies Ou;
- Włochy: Simmel Difesa Spa, MBDA Italia Spa;
- Bułgaria: Institut Po Otbrana;
- Cypr: Additess Advanced Integrated Technology Solutions & Services Ltd.
11 czerwca 2020 Europejska Agencja Obrony EDA (European Defence Agency) informowała o wyborze oferty konsorcjum PILUM na budowę działa elektromagnetycznego. PILUM, w skład którego weszły podmioty z pięciu państw (Francji, Niemiec, Belgii, Włoch i Polski) otrzymało dofinansowanie o wartości do 1,5 mln EUR, na realizację pracy badawczej w latach 2020-2022.
Zwycięskie konsorcjum składało się z dziewięciu podmiotów przemysłowych i badawczych. Koordynatorem prac był Francusko-Niemiecki Instytut Badawczy ISL z Saint-Louis (Institut franco-allemand de recherches de Saint-Louis), który specjalizuje się w zakresie przyspieszenia elektromagnetycznego i jednocześnie został koordynatorem projektu. Belgię reprezentował Von Karman Institute For Fluid Dynamics, który zajmuje się m.in. w napędach i dynamice płynów. Dwie spółki z Francji, Nexter Systems (obecnie KNDS France) i Naval Group, pełniły rolę integratorów systemu demonstratora technologii. Opracowaniem specjalnej amunicji zajęły się podmioty z Francji i Niemiec: Nexter Munitions (obecnie także KNDS France) i Diehl Defence.
Polska spółka Explomet z Opola zajmowała się zagadnieniem wybuchowego platerowania metali. Z kolei wkładem włoskiej spółki ICAR były kondensatory elektryczne o wysokiej gęstości energii. Ostatnim członkiem konsorcjum była francuska spółka Erdyn Consultants, specjalizująca się w zarządzaniu wspólnymi projektami europejskimi.
Projekt miał na celu opracowanie za pomocą symulacji, koncepcji broni elektromagnetycznej, która ma pozwolić na wystrzelenie kinetycznych pocisków hipersonicznych na odległość ponad 200 km.
Inicjatywę rozpoczęto jeszcze w 2019, gdy EDA zaprosiła europejskie podmioty do składania ofert w dwuletnim projekcie, będącym częścią programu badawczego PADR (Pilot Project and Preparatory Action on Defence Research), finansowanego przez Komisję Europejską.
Wybór Francusko-Niemieckiego Instytutu Badawczego ISL jako koordynatora nie był przypadkowy. Podmiot ten ma już doświadczenie w tego typu pracach. Od 1987 realizował projekt zakończony budową prototypu działa elektromagnetycznego Pegasus w 1997. Następnie w 2010 opracowano demonstrator o nazwie Rafira i kalibrze 25 mm w ramach programu, co ciekawe, THEMA. Pocisk o masie ok. 100 g osiągnął prędkość początkową rzędu 3000 m/s.
Z kolei w grudniu 2017 podczas wystawy innowacyjności francuskiej Generalnej Dyrekcji ds. Uzbrojenia (Direction générale de l’Armement, DGA) zaprezentowano makietę w postaci działa zamontowanego na podwoziu kołowym. Francuskie siły zbrojne, a zwłaszcza Marynarka Wojenna (Marine nationale), są zainteresowane wdrożeniem uzbrojenia tej klasy.
30 maja 2024 japońska Agencja Zamówień Technologicznych i Logistyki (ATLA) informowała w mediach społecznościowych o podpisaniu porozumienia ToR (Terms of Reference) z Francją i Niemcami w sprawie dołączenia do europejskiego programu działa elektromagnetycznego. Jednocześnie, ATLA przeprowadziła już strzelania swojego systemu EMRG (ElectroMagnetic Rail Gun), o czym informowano 10 września 2025.