W piątek, 9 sierpnia 2024, w mediach społecznościowych pojawiła się pierwsza fotografia pół-autonomicznego samolotu o nazwie Model 437, zbudowanego przez spółkę Scaled Composites (część Northrop Grumman). Nie byłoby może w tym nic sensacyjnego, gdyby nie fakt, że 3 lata temu zapowiedziano budowę bezzałogowca, a ujawniony samolot ma jednomiejscową kabinę.
Zdjęcie: TaskForce23 via X
Przypomnijmy, że ujawniona po raz pierwszy 8 września 2021 koncepcja zakładała zbudowanie bezzałogowca, który będzie mógł pełnić rolę tzw. lojalnego skrzydłowego (Loyal Wingman). Tymczasem fotograf lotniczy znany pod pseudonimem TaskForce23 opublikował fotografię wykonaną w ośrodku Plant 42 w Palmdale w Kalifornii, należącym do amerykańskich wojsk lotniczych (US Air Force, USAF), gdzie budowano Model 437.
Z dotychczasowym informacji wiadomo, że Model 437 wywodzi się z opcjonalnie załogowego lekkiego samolotu odrzutowego Model 401 Sierra (wcześniej oznaczonego jako Model 101), który co ciekawe od kwietnia 2019 był testowany przez amerykańską marynarkę wojenną (US Navy). Scaled Composites zbudowała dwa egzemplarze samolotów o nazwach własnych Phobos i Deimos, nazywanych potocznie Sons of Ares (od księżyców Marsa i mitologicznych synów greckiego boga wojny Aresa – przyp. red.), co nawiązuje do opracowanego w latach 1990. uzbrojonego demonstratora technologii Model 151 ARES (Agile Responsive Effective Support).
Model 437 miał być większy od Model 401, ale ostateczna konfiguracja miała zależeć od wymogów operacyjnych zamawiającego. Miał być napędzany pojedynczym silnikiem turbowentylatorowym Williams FJ44 – dla porównania Model 401 jest napędzany silnikiem turboodrzutowym Pratt & Whitney Canada JTD-15D-5D o ciągu 1381 kg, który zapewnia prędkość Ma0,6 i pułap praktyczny ponad 9100 m. Rozpiętość skrzydeł Model 401 oraz długość wynoszą po 11,6 m, masa własna 1814 kg, a maksymalna masa startowa 3628 kg. Samolot może przebywać w powietrzu przez 3 godziny, a jego kadłub został zbudowany w większości z materiałów kompozytowych.
Model 437 i 401 miały współdzielić ze sobą wiele elementów. Według ujawnionych wówczas informacji Model 437 ma osiągać prędkość Ma0,8, mieć zasięg około 5500 km (3000 mil morskich), udźwig 1814 kg (4000 funtów). Ma być wyposażony w umieszczoną centralnie komorę uzbrojenia mieszczącą do 454 kg ładunku bojowego (1000 funtów), np. dwa pociski rakietowe średniego zasięgu klasy powietrze-powietrze AIM-120 AMRAAM i dodatkowa stacja radiolokacyjna.
Model 401 Sierra (nr rej. N401XD) w locie:
N401XD recovering at Mojave last week
Sensor window(?) in the nose, strips along the wings/tail, and large dorsal antenna still on there pic.twitter.com/HUPy4s2rkP
— TaskForce23 (@Task_Force23) July 17, 2024
Model 437 miał być oferowany w amerykańskim programie o kryptonimie Skyborg Vanguard (autonomicznych, uderzeniowo-rozpoznawczych bezzałogowców) oraz brytyjskim o kryptonimie LANCA (Lighweight Affordable Novel Combat Aircraft). Ten pierwszy został przekształcony w CCA (Collaborative Combat Aircraft), ale Northrop Grumman nie zakwalifikowała się do kolejnego etapu, natomiast może uczestniczyć w nim jako poddostawca General Atomics Aeronautical Systems Inc. i Anduril Industries.
Dlaczego zatem Model 437 otrzymał kabinę pilota? Powodów może być kilka. Samoloty bezzałogowe są objęte restrykcjami jeśli chodzi o loty w cywilnej przestrzeni powietrznej. Możliwość przebywania pilota na pokładzie eliminuje te przeszkody i samolot może wykonywać loty praktycznie w całej przestrzeni powietrznej USA.
Ponadto, należy pamiętać że jest to samolot doświadczalny. W przypadku wielu testów obecność pilota na pokładzie może przyspieszyć tempo, w jakim można je zrealizować. Przykładem jest eksperymentalny samolot VISTA X-62A (zmodyfikowany F-16D), który dysponuje klasyczną, dwumiejscową kabiną do realizowania testów technologii bezzałogowych i autonomicznych. Ostatnio brał udział w programie ACE (Air Combat Evolution), w ramach którego zrealizowano po raz pierwszy symulowane walki powietrzne sztucznej inteligencji z załogowym F-16.
Innymi opcjami jest budowa także docelowego wariantu bezzałogowego Modelu 437, a ten ujawniony miałby służyć początkowym testom samego płatowca lub producent zmienił koncepcję i postawił na samolot opcjonalnie załogowy, łączący cechy obu. Zwłaszcza, że Scaled Composites ma już doświadczenie z opcjonalnie załogowym samolotem Firebird, który wprawdzie nie wszedł do produkcji seryjnej, ale spółka uzyskała know-how i wiedzę, aby to wykorzystać przy następnych konstrukcjach, w tym także przy Modelu 437, np. w zakresie architektury sterowania czy łączności.
Been meaning to do a small thread on this catch from last month, but been busy with other stuff
Maybe next week https://t.co/qw9bYECtyw
— TaskForce23 (@Task_Force23) August 9, 2024