W czwartek, 22 czerwca br., izraelski dziennik Haaretz poinformował, powołując się na swoje źródła, że europejskim państwem z którym władze w Tel Awiwie mają negocjować sprzedaż czołgów rodziny Merkawa jest Cypr. Z kolei według doniesień w mediach społecznościowych, drugim państwem, ma być Maroko, ale nie zostało to potwierdzone póki co.
Merkawa Mk3D Baz / Zdjęcie: Zro’a ha-Jabasza
Przypomnijmy, że 15 czerwca br., na łamach izraelskiego dziennika Calcalist pojawił się wywiad z gen. bryg. Yairem Kulasem, dyrektorem Departamentu Wsparcia Obronności (SIBAT) w Ministerstwie Obrony Izraela. Poinformował on, że rząd w Tel Awiwie prowadzi negocjacje dwoma nieujawnionymi państwami, w tym jednym z Europy, w sprawie sprzedaży używanych czołgów Merkawa z zasobów wojsk lądowych Izraela (Zro’a ha-Jabasza).
Tydzień później źródła związane z Ministerstwami Obrony Izraela i Cypru potwierdziły dla dziennika Hareetz, że tym europejskim państwem jest właśnie wyspiarskie państwo na Morzu Śródziemnym (geograficznie leży w Azji, ale należy do UE i mogło zaistnieć w związku z tym pewne nieporozumienie w przestrzeni publicznej). Negocjacje na linii Tel Awiw-Nikozja miały rozpocząć się wraz z wizytą szefa izraelskiego resortu obrony Jo’awa Galanta na Cyprze, która miała miejsce 5 maja br., gdzie rozmawiał ze swoim lokalnym odpowiednikiem, Michallisem Giorgallasem.
Oba państwa zacieśniają swoje stosunki wojskowe i gospodarcze (warto w tym miejscu wspomnieć informację izraelskiego dziennika The Jerusalem Post z 21 sierpnia 2022 o zainteresowaniu przez władze w Nikozji zakupem izraelskiego systemu obrony przeciwrakietowej Iron Dome) i Cypr byłby zainteresowany zakupem czołgów Merkawa Mk3 – według doniesień jednego batalionu około 50 czołgów, które zastąpiłyby podobną liczbę (52) eks-francuskich AMX-30B2 (z 61 pierwotnie pozyskanych), obecnie pozostających w rezerwie Gwardii Narodowej Cypru (Ethnikí Frourá).
#Cyprus will acquire one battalion set of #Merkava Mk 3 tanks,50 vehicles.
There is no obligation from #Cyprus (and it’s clearly stated in an agreement with #Israel) to transfer anything to #Ukraine. There are 82 Russian-made T-80U tanks, which are in service with the National…— Dana Levi דנה🇮🇱🇺🇸 (@Danale) June 23, 2023
Co ciekawe, Cypr dysponuje również 54 czołgami T-80U i 28 dowódczymi T-80UK (27 T-80U i 14 T-80UK zostało zamówionych w 1996, natomiast kolejne 27 T-80U i 14 T-80UK dostarczono w 2010). Spekulowano, że władze w Nikozji mogłyby je przekazać walczącej Ukrainie, z uwagi również na fakt, że Cypr jako członek UE nałożył sankcje na Rosję i dalsza eksploatacja rosyjskiego sprzętu wojskowego stoi pod znakiem zapytania (np. śmigłowce szturmowe Mi-35P sprzedano do Serbii). Cypr dysponuje jeszcze 43 bojowymi wozami piechoty BMP-3, 8 wozami zabezpieczenia technicznego BREM-1, 6 zestawami przeciwlotniczymi 9K331 Tor M1, 2 zestawami przeciwlotniczymi 9K37M1-2 Buk M1-2 i 4 zestawami artylerii rakietowej BM-21 Grad.
Jednak, według źródeł Haaretz, źródła cypryjskie zaprzeczyły, iż po zakupie wozów Merkawa, czołgi T-80U/UK trafią do Ukrainy.
https://twitter.com/Danale/status/1671901039669256203?s=20
Drugim, ale niepotwierdzonym użytkownikiem eksportowym czołgów Merkawa, ale starszej wersji Mk2 (według wcześniejszych doniesień), ma być Maroko. Wydaje się, że miałyby one zastąpić ok. 20 czołgów T-72B przekazanych Ukrainie, które przechodziły remonty w czeskich zakładach spółki Czechoslovak Group, o czym informowano 22 stycznia br.
Jednocześnie odrzuca się tezę, która krąży w mediach społecznościowych od początku, gdy ujawniono plany eksportowe czołgów Merkawa, że jeden z potencjalnych kupców, miałby nie być użytkownikiem końcowym tych wozów, a pośrednikiem zakupu dla Ukrainy. Władze izraelskie miały ponownie odmówić sprzedaży bezpośredniej czy pośredniej takiego uzbrojenia do Kijowa.
Przed dostawami do Ukrainy, królewskie wojska lądowe Maroka dysponowały 148 czołgami T-72B i 12 dowódczymi T-72BK, zgrupowanymi w 6. Brygadzie i pozyskanymi z Białorusi w latach 1999 i 2000. W ostatnich latach pozyskano też 14 T-72M1, które zostały zmodernizowane w spółce Excalibur Army, wchodzącej w skład Czechoslovak Group, do standardu T-72M1S. Pozostałą część sił pancernych tego państwa stanowią 222 czołgi M1A1SA Abrams (do tego zamówiono 162 kolejne), 260 czołgów M60A3 TTS i 167 w wersji M60A3 oraz 54 chińsko-pakistańskie VT-1A/Al-Khalid (ze 150 zamówionych, ale zrezygnowano z odbiorów z związku z problemami z nowymi silnikami).
Merkawa na eksport
Wojska lądowe Izraela dysponują 330 czołgami Merkawa Mk4 (220 jest zmagazynowanych), 160 Merkawa Mk3 (570 zmagazynowanych) i 370 zmagazynowanymi Merkawa Mk2. 13 stycznia br. izraelskie wojsko otrzymało na testy pierwszy czołg w najnowszej wersji: Merkawa Mk5 Barak (wcześniejsze oznaczenie: Merkawa Mk4 Barak).
Warto zauważyć, że obecnie trwające rozmowy nie są pierwszymi próbami wyeksportowania czołgów Merkawa. W maju 2012 Izrael bezskutecznie oferował Kolumbii fabrycznie nowe Merkawa Mk4, w liczbie 25-40 egzemplarzy o przybliżonej cenie jednostkowej 4,5 mln USD oraz kilka transporterów opancerzonych Namer. Wprawdzie w 2014 pojawiły się doniesienia o rozpoczęciu eksportu tych wozów, nazwa państwa kupującego nie została ujawniona ze względów bezpieczeństwa, to do dnia dzisiejszego nie zostało to potwierdzone. W lipcu 2022 do Filipin trafiły dwa mosty towarzyszące na podwoziu Merkawa Mk4, zamówione pod koniec 2019 za 27,7 mln USD i jest to jedyny udokumentowany eksport pojazdów na tej platformie.