We wtorek, 25 listopada 2025, niemiecka spółka TKMS poinformowała, że do służby w Marynarce Wojennej Turcji (Türk Deniz Kuvvetleri) wszedł okręt podwodny TCG Hızır Reis (S-331), drugi z sześciu typu 214TN Reis (początkowo określanych jako CERBE), budowanych w ramach programu YTDP (Yeni Tip Denizaltı Projesi). Stępkę jednostki położono w 2016 w stoczni Gölcük Donanma Tersanesi (GNSY) w prowincji Kocaeli nad Morzem Marmara, następnie zwodowano ją 23 maja 2022.
Zdjęcia: TKMS
Podczas wtorkowej uroczystości, okręt formalnie przekazano zamawiającemu, czyli tureckiej Prezydencji Przemysłu Obronnego (Savunma Sanayii Başkanlığı, SSB). Dołączył on do pierwszej jednostki, TCG Piri Reis (S-330), przekazanej 24 sierpnia 2024 (banderą podniesiono w październiku tego samego roku).
W ceremonii podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego uczestniczyli przedstawiciele SSB, stoczni Gölcük Donanma Tersanesi, Marynarki Wojennej Turcji i TKMS.
Christian Rogge, wiceprezes wykonawczy ds. okrętów podwodnych w TKMS, powiedział:
Wszystkie strony umowy wykazały się wysokim poziomem zaangażowania i gotowość do współpracy od początku projektu – to jedyny sposób na realizację projektów o takim zakresie w ramach ustalonych ram czasowych i kosztorysowych. Przekazanie okrętu podkreśla obecnie dobrą współpracę między TKMS, GNSY i Marynarką Wojenną Turcji.
W ramach współpracy między TKMS a Marynarką Wojenną Turcji, niemiecka spółka odpowiada za projekt, dostawę wszystkich materiałów oraz nadzór nad fazą budowy w stoczni Gölcük Donanma Tersanesi i testów. Po tym okresie obowiązuje 18-miesięczny okres gwarancji. Licencji udzielono 2 lipca 2009, ale z powodu opóźnień we wdrażaniu technologii przez tureckich wykonawców, umowa została sygnowana dopiero w 2016, choć pierwsze prace konstrukcyjne nad prototypem rozpoczęły się rok wcześniej.
Kierownik projektu Bernd Krekele dodałr:
Chciałbym serdecznie podziękować całemu zespołowi za osiągnięcie tego kamienia milowego – zwłaszcza zespołom projektowym w Kilonii i Gölcük. Niezależnie od tego, czy chodzi o inżynierię, produkcję, zakupy czy IT, doświadczenie zdobyte podczas budowy pierwszego okrętu, a także zaangażowanie i indywidualne doświadczenie każdego z nas, oznaczają, że jesteśmy na dobrej drodze do realizacji projektu. Przekazanie drugiego okrętu jest tego wyraźnym dowodem.
Produkcja czterech pozostałych okrętów jest już w toku i znajduje się na różnych etapach projektu. Zgodnie z harmonogramem państwowej stoczni GNSY, dostawa trzeciej jednostki planowana jest za około rok – stępkę pod przyszły TCG Murat Reis (S-332) położono 25 lutego 2018, a wodowanie miało miejsce 8 czerwca 2024.
Jeśli chodzi o pozostałą trójkę to 4 listopada 2018 położono stępkę przyszłego TCG Aydın Reis (S-333), 22 grudnia 2019 pod TCG Seydi Ali Reis (S-334), natomiast 23 maja 2022 pod TCG Selman Reis (S-335). Dostawy są planowane w rocznych odstępach, kolejno, w 2027, 2028 i 2029.
Okręty podwodne nowej generacji, wyposażone w napęd niezależny od powietrza (Air Independent Propulsion, AIP) będą zastępować cztery jednostki typu 209/1200 Atılay: TCG Batıray (S-349), Yıldıray (S-350), Doğanay (S-351) i Dolunay (S-352), wprowadzone do linii w latach 1970. (z których dwa są używane już tylko do testów i szkoleń).
Nowe okręty mają po 68,35 m długości, 13,1 m wysokości całkowitej (w tym 6,8 m wysokości kadłuba) oraz 6,3 m szerokości. Wyporność nawodna to 1856 t, a podwodna 2013 t. W porównaniu z oryginalnym projektem CERBE, długość okrętu wzrosła o 2,05 m.
Udział przemysłu tureckiego w projekcie ocenia się na około 80%. Spółka Aselsan dostarcza system śledzenia, analizy, klasyfikacji i identyfikacji wrogich radarów ARES-2N, radar ALPER do wykrywania celów nawodnych, zintegrowany system łączności pokładowej, system łączności satelitarnej w paśmie X i system termicznej obserwacji peryskopu. Spółka Milsoft dostarcza z kolei system wymiany danych Link-11/22, a Atlas Elektronik system zarządzania walką ISUS-90/72, system zarządzania pracą sonaru SEDA i system kierowania ogniem torped TorAKS. Spółka KOÇ Savunma dostarcza system przeciwtorpedowy Ultra Electronics Sea Crypsis.
Ponadto, spółka AYESAŞ dostarcza konsole do systemu zarządzania walką, Tübitak-Mam – systemy podtrzymywania życia i kontroli baterii układu napędowego oraz hydrofony, Roketsan – ciężkie torpedy Akya, a STM zajmuje się integracją łącznie około 18 tys. podsystemów, organizacją łańcucha dostaw wsparcia technicznego i samymi bateriami.
Wcześniej zakładano, że okręty miały otrzymać ciężkie torpedy: amerykańskie Mk 48 Mod 6AT i niemieckie DM2A4 oraz amerykańskie pociski przeciwokrętowe UGM-84 Harpoon Block I/II. Jednak teraz potwierdzono wyposażenie w rodzime systemy: planowane nowe pociski manewrujące Gezgin (nazywane tureckimi Tomahawkami), wprowadzone do służby w 2022 pociski przeciwokrętowe ATMACA Block I/II (w opracowaniu jest wariant Sub-ATMACA) oraz torpedy Anya.
Obecnie, w Turcji trwają prace nad kolejnymi generacjami, tym razem krajowych okrętów podwodnych. 2 stycznia br. odbyło się cięcie blach pod prototyp konwencjonalnego okrętu typu MİLDEN (Millî Denizaltı), natomiast 27 maja br. ogłoszono nowy program budowy okrętu o napędzie jądrowym, który otrzymał kryptonim NÜKDEN (Nükleer Tahrikli Denizaltı). Nie jest jeszcze jasne, ile okrętów obu typów zostanie docelowo zamówionych.
Czytaj także:
- Turcja zbuduje lotniskowiec lekki w układzie STOBAR
- Turcja: Bezzałogowy Bayraktar Kızılelma zasymulował zestrzelenie F-16
- Turcja: Kołowa haubica T-155 TTA Panter przyjęta na uzbrojenie
- Turcja: Początek dostaw seryjnych czołgów Altay T.1
- Umowa na Eurofighter Typhoon dla Turcji podpisana
- Marshall Aerospace z kontraktem na wsparcie eksploatacji tureckich C-130J
- Turecka niezależność w produkcji uzbrojenia
- Bojowe użycie Leopardów 2 przez Siły Zbrojne Turcji
- Turcja wyeksportuje samoloty wielozadaniowe nowej generacji TF Kaan dla Indonezji