Wojna w Ukrainie wywołała wzrost zapotrzebowania wśród państw Zachodu na rożne rodzaje amunicji, w szczególności artyleryjską – nie tylko po to aby zaspokoić potrzeby armii ukraińskiej, ale także w celu odbudowy własnych zasobów. Rosnącemu zapotrzebowaniu wychodzi naprzeciw bydgoska spółka Zakłady Chemiczne Nitro-Chem, która rozwija nowe projekty wzbogacające ofertę produktową a także zdolności produkcyjne swojego zakładu. Nitro-Chem są częścią Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ), lidera polskiego przemysłu i jednego z największych koncernów obronnych w Europie.
Stanowisko do kontroli jakości elaboracji m.in. bomb lotniczych czy pocisków wielkokalibrowych
Materiały wybuchowe
Bydgoska spółka znana jest głównie z produkcji materiałów wybuchowych. Jej produkty trafiają nie tylko na krajowy rynek, są również eksportowane zagranicę. Cieszą się dużym uznaniem zarówno w Europie Zachodniej jak i w Ameryce Północnej. Kontrahenci spółki doceniają w szczególności główny produkt eksportowy czyli trotyl (TNT), ze względu na czystość produktu, powtarzalną jakość i terminowość dostaw. Znaczny udział w eksporcie stanowią ponadto dostawy takich materiałów wybuchowych jak heksogen i oktogen oraz ich kompozycje wykorzystywane również w usługach elaboracji (Nowa umowa Nitro-Chem z Paramount Enterprises International).
Pociski artyleryjskie kal. 155 mm przygotowane do procesu elaboracji metodą ślimakowania
Elaboracja amunicji
Oprócz szerokiej gamy materiałów wybuchowych produkowanych dla wojska, jak i na rynek cywilny (górnictwo), Nitro-Chem zajmuje się także elaboracją amunicji, czyli wypełnianiem materiałami wybuchowymi korpusów amunicji takiej jak pociski artyleryjskie, czołgowe, czy bomby lotnicze. W spółce wykorzystywane są trzy metody elaboracji. Jedną z nich jest elaboracja metodą zalewania. Jest ona wykorzystywana w jednym ze sztandarowych produktów spółki – bombach lotniczych ogólnego przeznaczenia Mk 82, które produkowane są w oparciu o normy stosowane przez Siły Zbrojne USA na bazie technologii pozyskanej z Rheinmetal Waffe Munition (RWM Italia S.p.A.) (100 bomb Mk 82 z Nitro-Chemu).
Taką samą technologię wykorzystuje Nitro-Chem przy elaboracji pocisków odłamkowo-burzących 120 mm RAK-HE-1, amunicji saperskiej, ładunków kumulacyjnych i min morskich. Drugą metodą stosowaną do elaboracji amunicji wykorzystywaną w spółce jest metoda ślimakowania. Jest ona praktykowana do napełniania korpusów wielkokalibrowych. Chodzi tu o pociski kal. 155 mm, 152 mm, 122 mm oraz 120 mm, jak również granaty moździerzowe kal. 120 mm i 98 mm. Trzeci sposób to elaboracja metodą prasowania używana przy wytwarzaniu amunicji saperskiej, ładunków kumulacyjnych, detonatorów, czy ładunków przeciwpancernych. Spółka posiada prasy o różnej sile nacisku, które zdolne są do prasowania w matrycach jedno- i wielogniazdowych. Dzięki nim możliwe jest wykonywanie pobudzaczy, wzmacniaczy oraz detonatorów pośrednich. Uzupełnieniem oferty usług elaboracji dla firm z sektora zbrojeniowego są usługi malowania, znakowania i pakowania amunicji w zależności od konfiguracji wyrobów.
Stanowisko do kontroli jakości elaboracji m.in. bomb lotniczych czy pocisków wielkokalibrowych
Automatyzacja instalacji do elaboracji
W ostatnim czasie Nitro-Chem modernizuje gałąź produkcji, która obejmuje właśnie elaborację amunicji. Chodzi o elaborację bomb lotniczych jak również amunicji czołgowej kal. 120 mm i artyleryjskiej 155 mm. W tym celu infrastruktura produkcyjna powiększyła się w tym roku o dwie nowe inwestycje. Pierwszą z nich jest kolejna instalacja do elaboracji amunicji artyleryjskiej metodą ślimakowania rozbudowana o urządzenia pomocnicze. Nowa instalacja jest zautomatyzowana i pozwala nie tylko zapewnić znakomitą jakość wykonywanych prac, ale także znacząco zwiększa możliwości produkcyjne zakładu w zakresie amunicji artyleryjskiej i czołgowej różnych kalibrów. Posiadana przez Nitro-Chem infrastruktura produkcyjna umożliwia elaborację korpusów amunicji różnych kalibrów pozwalając uzyskać parametry dostosowane do wymagań stawianych przez klientów. Wysoka precyzja procesu produkcji materiałów wybuchowych i elaboracji amunicji gwarantują pełną powtarzalność wyrobów i wysoką niezawodność całego procesu produkcyjnego.
Instalacja do elaboracji amunicji artyleryjskiej metodą ślimakowania
Najnowsze technologie kontroli jakości
W celu zapewnienia najwyższego poziomu weryfikacji jakości wyrobów końcowych, zminimalizowania wyzwań logistycznych oraz poszerzenia portfela usług spółki uruchomiono stanowisko do kontroli jakości elaboracji m.in. bomb lotniczych czy pocisków wielkokalibrowych. W tym celu zakłady Nitro-Chem pozyskały instalację do prowadzenia badań nieniszczących metodami radiograficznymi spełniającą wymagania Państwowej Agencji Atomistyki. Do defektoskopii Nitro-Chem zyskał dwa nowoczesne narzędzia. Pierwszym z nich jest Lillyput – nowoczesny liniowy akcelerator elektronów, który jest zaprojektowany do badań nieniszczących metodą radiograficzną z wiązką fotonów o szerokim zakresie energii. W celu zwiększenia efektywności procesu badań nieniszczących metodami radiograficznymi akcelerator Lillyput współpracuje z detektorem. Detektory te osiągają bardzo duże dokładności podczas badań. W przypadku dużych, gęstych obiektów, prześwietlanych z użyciem akceleratora, dokładność uwidacznianych wad czy też różnic budowy wynosi ok. 0,5% w stosunku do grubości badanego elementu. Oznacza to, iż w przypadku prześwietlenia (z użyciem akceleratora) elementu stalowego o grubości 100 mm, za pomocą detektora można zobrazować różnicę w budowie (np. pustkę, pęknięcie, wtrącenie itp.) o głębokości i szerokości 0,5 mm. Dla porównania, standardową dokładność metody radiograficznej określa się na ok. 2%. Poza standardowym wyświetlaniem obrazów o dużej głębi, istnieje możliwość przetwarzania (a także zapisywania) radiogramu z użyciem różnego rodzaju filtrów. Pozwalają one często lepiej zobrazować prześwietlane szczegóły badanego detalu.
Pociski artyleryjskie kal. 155 mm przygotowane transportu / Zdjęcia: Nitro-Chem