W czwartek, 3 października 2024, w rumuńskiej stoczni Șantierul naval Galați w miejscowości Gałacz nad Dunajem, należącej do niderlandzkiej spółki Damen Shipyards, odbyła się uroczystość palenia blach i następnie położenia stępki wielozadaniowego okrętu z płaskim pokładem lotniczym o kryptonimie PMN (Plataforma Naval Multifuncional), który otrzyma nazwę NRP Don João II (A5208), przeznaczonego dla Marynarki Wojenne Portugalii (Marinha Portuguesa). Ma zostać przekazany zamawiającemu w drugiej połowie 2026.
Początkowo okręt miał nosić numer A888 – teraz A5208 / Grafiki i zdjęcia: Damen Shipyards
W uroczystości wzięli udział dyrektor ds. sprzedaży w Damen Shipyards Group, Jan-Wim Dekker, który był jej gospodarzem oraz goście z Portugalii: minister obrony João Nuno Lacerda Teixeira de Melo i szef sztabu marynarki wojennej admirał Henrique Eduardo Passaláqua de Gouveia e Melo.
Minister obrony Portugalii Nuno Melo powiedział:
Rozległy obszar morski pod jurysdykcją Portugalii stanowi dużą część wyłącznych stref ekonomicznych wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Ochrona tej domeny jest niezbędna, szczególnie w obliczu rosnącej konkurencji strategicznej na północnym Atlantyku. Konieczne jest wzmocnienie naszych zdolności do radzenia sobie z tymi zagrożeniami i zabezpieczenia zasobów naszego dna morskiego, które mają kluczowe znaczenie strategiczne.
Przyszły wielofunkcyjny okręt jest kluczowym elementem w odpowiedzi na te wyzwania. Dzięki włączeniu zaawansowanych technologii, takich jak robotyczne systemy powietrzne, nawodne i podwodne, a także sztucznej inteligencji, pozycjonujemy się na czele innowacji morskich. Ten okręt nie tylko zwiększy skuteczność i bezpieczeństwo naszych operacji na morzu, ale także przyczyni się do rozwoju różnych sektorów, od monitorowania środowiska po egzekwowanie przepisów dotyczących rybołówstwa i badania naukowe – dodał minister.
Dyrektor ds. sprzedaży w Damen Shipyards Group, Jan-Wim Dekker, powiedział:
Jesteśmy dumni, że zostaliśmy wybrani do budowy tego spektakularnego okrętu dla portugalskiej marynarki wojennej. Cięcie stali i położenie stępki w Damen Shipyards w Gałaczu stanowią ważny krok naprzód w budowie tego wielozadaniowego okrętu, który umożliwi portugalskiej marynarce wojennej podejmowanie najbardziej wymagających misji, a jednocześnie umożliwi prowadzenie badań w najgłębszych rejonach oceanu. Podkreśla to również silne relacje Damen z portugalską marynarką wojenną i stanowi kolejny przykład współpracy europejskiego przemysłu obronnego.
Umowa na zaprojektowanie, zbudowanie i wyposażenie okrętu została podpisana 24 listopada 2023 w Muzeum Morskim (Museu de Marinha) w Lizbonie i miała wartość 132 mln EUR, z czego 37,5 mln EUR pochodzi z funduszy unijnych. Plan wdrożenie jednostki tej klasy został ogłoszony 20 czerwca 2022, jednak nie został sfinalizowany z uwagi na brak środków unijnych.
Kolejną próbę, tym razem zakończoną sukcesem, podjęto w lutym 2023. I tak, zamówienie odbywa się bowiem w ramach europejskiego procesu przetargowego i jest częściowo finansowane ze środków Unii Europejskiej i jej Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności (Recovery and Resilience Facility, RRF) będącego częścią NextGenerationEU (pakietu naprawy gospodarczej mającego na celu wsparcie państw członkowskich UE dotkniętych pandemią COVID-19).
Damen Shipyards Group opracowała projekt wielozadaniowego okrętu z płaskim pokładem lotniczym o długości 107,6 m w oparciu o specyficzne wymagania portugalskiej marynarki wojennej. Powstały projekt to prawdziwie wielozadaniowa platforma, której główne zadania będą obejmują badania oceanograficzne, poszukiwania i ratownictwo morskie oraz pomoc w sytuacjach kryzysowych, a także operacje związane z bezpieczeństwem i wsparciem morskim. W tym celu okręt będzie przenosił bezzałogowe statki latające oraz śmigłowce. Załoga stała ma liczyć 48 oficerów i marynarzy oraz dodatkowo 45 pracowników naukowych.
Do celów badań oceanograficznych i monitoringu akwenów morskich, okręt zostanie wyposażony w laboratoria i pomieszczenia dla kadry naukowej. Jeśli chodzi o wsparcie morskie, okręt będzie miał wiele cech konstrukcyjnych umożliwiających takie operacje. Będzie to np. rampa rufowa dla bezzałogowych pojazdów podwodnych (UUV) i bezzałogowych pojazdów nawodnych (USV), a także płaski pokład lotniczy o wymiarach 94 x 11 metrów ze skocznią typu ski-jump oraz hangary dla bezzałogowych statków latających (UAV). Pod podkładem lotniczym znajdzie się pokład ładunkowy o powierzchni 650 m kw (np. 12 kontenerów TEU). Wstępny projekt zaprezentowano 14 lutego 2023, ale później uległ modyfikacjom (okręt został nieco powiększony oraz usunięto skocznię ski-jump).
Okręt nazwany zostanie na cześć portugalskiego króla Jana II Doskonałego, zwanego też Księciem Doskonałym, który sprawował władzę w latach 1481-1495.
W portugalskiej marynarce wojennej, NRP Don João II dołączy do dwóch innych okrętów zbudowanych w stoczniach Damen: 122-metrowych fregat wielozadaniowych NRP Bartolomeu Dias (eks-niderlandzka HNLMS Van Nes (F833)) i NRP D. Francisco de Almeida (eks-HNLMS Van Galen (F834)).