13 lutego br. amerykańska spółka Lockheed Martin poinformowała, że we współpracy z amerykańskimi wojskami lotniczymi (US Air Force, USAF) przeprowadziła pierwsze loty eksperymentalnego samolotu VISTA X-62A sterowanego przez tzw. sztuczną inteligencję. Samolot został przeklasyfikowany z NF-16D VISTA (Variable In-flight Simulator Aircraft) 14 czerwca 2021 i następnie zmodyfikowany do wsparcia programu autonomicznych, uderzeniowo-rozpoznawczych bezzałogowców Skyborg Vanguard (NF-16D VISTA jako X-62A).
Zdjęcie: Kyle Brasier, USAF
Próby o łącznym nalocie ponad 17 godzin miały zostać zrealizowane w grudniu 2022 w ośrodku doświadczalnym USAF Test Pilot School (TPS) w bazie lotniczej Edwards w Kalifornii pod nadzorem Laboratorium Badawczego USAF (Air Force Research Laboratory, AFRL). Wraz z przeklasyfikowaniem, X-62A został przypisany do nowej dywizji badawczej w ramach TPS. Obecnie samolot przechodzi szereg rutynowych kontroli, a loty zostaną wznowione w bazie Edwards i będą realizowane przez cały 2023 (Projekt Carrera: Współpraca F-35 z bezzałogowcami według Lockheed Martin).
W toku modyfikacji otrzymał nowe oprogramowanie SACS (System for Autonomous Control of Simulation) w miejsce VSS (VISTA Simulation System) oraz algorytmy podążania modelowego MFA (Model Following Algorithm) opracowane przez Lockheed Martin. Sercem oprogramowania SACS jest architektura otwartych systemów opracowana przez w Skunk Works Enterprise (E-OSA), która zasila komputer pokładowy EMC2 (Enterprise Mission Computer version 2) zwany potocznie Einstein Box. Dodatkowe komponenty oprogramowania SACS pozwoliły na integrację zaawansowanych czujników, rozwiązań bezpieczeństwa Multi-Level Security oraz zestawu tabletów-wyświetlaczy Getac na obu stanowiskach załogi (Kratos Demogorgon na potrzeby programu OBSS).
VISTA pozwoli nam zrównać rozwój i testowanie najnowocześniejszych technik sztucznej inteligencji z nowymi konstrukcjami samolotów bezzałogowych – powiedział dr. M. Christopher Cotting, dyrektor ds. badań w TPS. To podejście, w połączeniu z ukierunkowanymi testami nowych systemów statków powietrznych w miarę ich produkcji, szybko poprawi autonomię dla platform bezzałogowych i pozwoli nam zapewnić taktycznie istotne możliwości naszemu wojsku.
Oblatany w kwietniu 1992 i zbudowany pierwotnie jako F-16D Block 30 o nr 86-0048 (1V-1) samolot w konfiguracji izraelskiej, został głęboko zmodyfikowany do standardu Block 40 wspólnie przez General Dynamics (obecnie część Lockheed Martin, a prace przejęło biuro konstrukcyjne Skunk Works), Calspan Corporation i USAF. Prace nad nim trwały od końca lat 1980. Został wyposażony w dyszę wylotową z wektorowanym ciągiem MATV (Multi-Axis Thrust Vectoring) i służył do badania cech supermanewrowości w TPS.
Samolot wspierał wcześniej realizację wielu projektów badawczo-rozwojowych, gdyż oprogramowanie VSS pozwalało na skonfigurowanie go do symulowania lotu niemal każdego typu samolotu w USAF – dzięki temu mógł funkcjonować jako platforma zastępcza, w tym także dla samolotów bezzałogowych. Służył jako platforma zastępcza dla bezzałogowców podczas demonstracji o kryptonimach Have Raider w 2015 i Have Raider II w 2017 pod nadzorem Lockheed Martin. W czasie pierwszej wykonał samodzielny, autonomiczny lot w szyku z innym F-16D, a w czasie drugiego przeprowadził samodzielne symulowane uderzenie na cele naziemne, zmieniając potem trasę lotu po uzyskaniu zewnętrznych danych (z załogą na pokładzie).
Na koniec warto przypomnieć, że pierwszym amerykańskim statkiem powietrznym, który wykonał samodzielny lot dzięki sztucznej inteligencji był bezzałogowy statek powietrzny Kratos UTAP-22 Mako, który został wyposażony w autonomiczny system sterowania Skyborg (Autonomy Core System). Drugim był z kolei również bezzałogowy MQ-20 Avenger (MQ-20 Avenger ze sztuczną inteligencją Skyborg, Sztuczna inteligencja Skyborg w pierwszym locie).