W środę, 3 lipca 2024, z okazji Święta Niepodległości Białorusi podczas którego odbyła się tradycyjna defilada wojskowa w Mińsku, ujawniono, że na wyposażenie sił zbrojnych tego państwa weszła rosyjska amunicja krążąca Gierań-2 (licencyjna irańska Shahed-136) pod nazwą Koczewnik (czyli koczownik, Nomada).
Amunicja krążąca Koczewnik/Gierań-2/Shahed-136 / Zdjęcia: Internet via X
Obchody z okazji 80-lecia wyzwolenia terenów białoruskich spod okupacji III Rzeszy Niemieckiej odbyły się z udziałem ponad 6000 żołnierzy sił zbrojnych Białorusi, Rosji, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Kirgistanu, Chin, Tadżykistanu i Uzbekistanu. Przez centrum Mińska przejechało ponad 300 jednostek sprzętu wojskowego, w tym po raz pierwszy publicznie zaprezentowano zestawy systemu rakietowego klasy ziemia-ziemia 9K720 Iskander (w kodzie DIA/NATO: SS-26 Stone) z pociskami balistycznymi 9M723 Iskander-M, dostosowanymi do używania rosyjskiej broni jądrowej.
Cztery białoruskie wyrzutnie systemu 9K720 Iskander
Nowością były też cztery egzemplarze amunicji krążącej Shahed-136/Gierań-2, które otrzymały lokalne oznaczenie Koczewnik, przewożone na samochodach SUV. Białoruś już wcześniej zabiegała o zakup uderzeniowych, bezzałogowych systemów powietrznych z Iranu i pozyskanie technologii i know-how do krajowej produkcji. Co ciekawe, Nomad został przedstawiony jako nowy krajowy projekt, mimo, że przewożone samoloty miały na kadłubach rosyjskie oznaczenia. Nie można wykluczyć, że Rosjanie udzielili licencji na ich montaż lub produkcję, choć warto pamiętać, że sami są licencjobiorcami.
Rosyjskie oznaczenie Gierań-2 i białoruskie Koczewnik na płatowcu
Przypomnijmy, że 5 marca br., rosyjskie media opublikowały krótkie, bo 17-sekundowe nagranie wideo z uruchomionego niedawno zakładu produkcji licencyjnej irańskiej amunicji krążącej Shahed-136, która otrzymała lokalne oznaczenie Gierań-2. Zakład Jełabuga Maszinerja mieści się w specjalnej strefie ekonomicznej Jełabuga w Republice Tatarstanu. Zgodnie z wcześniejszymi doniesieniami, miał rozpocząć produkcję z początkiem 2024, ale istnieją przesłanki, że faktycznie rozpoczęto ją już wcześniej.
Licencyjne Gierań-2 używane od października 2022 w działaniach wojennych przeciwko Ukrainie (w znacznie większej liczbie niż mniejsze Shahed-131/Gierań-1) miały być produkowane w Rosji na licencji od 2024. Jednak już na początku grudnia 2023 w kolejnym rosyjskim ataku znaleziono szczątki z oznaczeniami sugerującymi, że są wyprodukowane lokalnie. Według doniesień, zakład miał zostać uruchomiony w trybie przyspieszonym, już w w kwietniu 2023, ale w dużej mierze polegać na komponentach z Iranu (czyli być montownią). Do sierpnia miał zmontować 300 egzemplarzy, ale dopiero z nowym rokiem rozpocząć samodzielną produkcję.
Wcześniej, Iran miał sprzedać reżimowi Putina nawet 1750 egzemplarzy (później liczby te uległy zwiększeniu) za które, zgodnie z doniesieniami, Kreml miał płacić złotem.
Shahed-136/Gierań-2/Koczewnik jest napędzany silnikiem tłokowym Mado MD-550 (który może być kopią niemieckiego Limbach L550E). Jest to 4-cylindrowy, 2-suwowy, chłodzony powietrzem, silnik spalinowy o mocy 50 KM, produkowany przez chińską spółkę Wofei Technology (Shenzhen) Co., Ltd. Zapewnia prędkość przelotową ok. 185 km/h. Jego wadą jest głośna praca, która powoduje, że w przypadku fazy terminalnej lotu z wyprzedzeniem można usłyszeć nadciągające niebezpieczeństwo. Wyeliminowano ten problem w najnowszym odrzutowym Shahed-238, który także trafił do rosyjskich sił zbrojnych, ale z Iranu.
Samolot ma 3,5 m długości i 2,5 m rozpiętości skrzydeł, a masa startowa wynosi 200 kg. Bezzałogowiec przenosi głowicę bojową o masie od 30 do 50 kg. Został opracowany przez Centrum Badań Przemysłu Lotniczego Shahed i jest produkowany przez Iran Aircraft Manufacturing Industrial Company (HESA). Zasięg amunicji krążącej nie dokładnie jest znany i jest szacowany na od 970 do nawet 2500 km.
Iranian Shahed-136 kamikaze UAVs were spotted for the first time in the service of the Belarusian Army today.
They’ve been named “Nomad”. pic.twitter.com/P7WsPt97qo
— Clash Report (@clashreport) July 3, 2024
⚡Iranian kamikaze drones "Shahed-136" were spotted for the first time in Belarus!
They were called "Nomad"/Kochevnik pic.twitter.com/3a8tRzwTZe— 🇺🇦 UkraineNewsLive🇺🇦 (@UkraineNewsLive) July 3, 2024