W piątek, 14 lipca br., rosyjska agencja prasowa TASS, powołując się na źródła w Marynarce Wojennej Federacji Rosyjskiej (WMF) poinformowała, że krążownik rakietowy o napędzie jądrowym RFS Piotr Wielki (099) projektu 1144 Orłan zostanie wycofany z eksploatacji. Ma to nastąpić w związku ze zbliżającym się końcem modernizacji bliźniaczego RFS Admirał Nachimow, gdyż Rosji nie stać na utrzymanie w służbie dwóch takich okrętów.
Zdjęcie: Суминов Олег, Wikmedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Podjęto decyzję o wycofaniu z eksploatacji Piotra Wielkiego. Ma to nastąpić po ponownym wejściu Admirała Nachimowa do służby – powiedział źródło.
Większa część załogi krążownika Piotr Wielki została oddelegowana na służbę na Admirała Nachimowa, w oczekiwaniu na przekazanie okrętu do WMF. Powiedział, że pozostała część załoga zapewnia podstawowe funkcjonowanie krążownika, zwłaszcza jeśli chodzi o bezpieczeństwo okrętowego napędu jądrowego. TASS nie ma uzyskała oficjalnego potwierdzenia tych informacji, ale agencja już 20 kwietnia br. publikowała nieoficjalnie doniesienia w tej sprawie.
Dyrektor generalny rosyjskiej stoczni OAO PO Siewmasz (Zjednoczenie Produkcyjne Północne Zakłady Budowy Maszyn) w Siewierodwinsku, Michaił Budniczenko, powiedział w czerwcu br. agencji TASS na XI Międzynarodowym Salonie Morskiej Techniki Wojskowej IMDS-2023 w Sankt Petersburgu, że krążownik Admirał Nachimow może wziąć udział w próbach morskich w grudniu tego roku lub w maju przyszłego roku po naprawach i modernizacji w przedsiębiorstwie stoczniowym. Pierwszy etap modernizacji zakończono w sierpniu 2020. Okręt jest obecnie na ostatnim etapie napraw i modernizacji do projektu 1144.2M Orłan, w które zaangażowanych jest ponad 3000 pracowników. Jednocześnie trwają próby cumowania. Powiedział, że okręt jest przygotowywany do przyjęcia załogi na pokładzie.
Tymczasem, 18 kwietnia br., minęło 25 lat od podniesienia bandery św. Jerzego (Andriejewska) na Piotrze Wielkim. Okręt ten, zbudowany według pierwotnego projektu 1144 Orłan (w kodzie NATO: Kirov) jest flagową jednostką rosyjskiej Floty Północnej.
Poza Piotrem Wielkim (eks-Jurij Andropow) i Admirałem Nachimowem (eks-Kalinin), Rosja/ZSRS od 1980 roku posiadała jeszcze dwa okręty tego projektu: Admirała Uszakowa (eks-Kirow) i Admirała Łazariewa (eks-Frunze), które zostały skierowane do rezerwy jeszcze w 1990, a w 2021 rozpoczęto prace rozbiórkowe (jeszcze w 2010 planowano również ich modernizację, ale w 2019 anulowano tę decyzję). Pierwotnie, planowano również piąty okręt, Admirał Kuzniecow, którego budowę anulowano po rozpadzie ZSRS, a nazwę przekazano nowemu lotniskowcowi.
Krążowniki rakietowe projektu 1144 Orłan mają po 252 m długości, 28,5 m szerokości i 9,1 m zanurzenia. Wyporność standardowa to 24 300 t, a pełna 28 000 t. Są to największe współczesne okręty eskortowe na świecie. Ich następcami miały być atomowe niszczyciele rakietowe projektu 23560 Lider (Szkwał), ale prace nad nimi wstrzymano bezterminowo w kwietniu 2020.
Zmodernizowany projekt 1144.2M Orłan, któremu poddawany jest Admirał Nachimow, zakłada wymianę i aktualizację systemów zasilania, układów podtrzymywania żywotności okrętowego napędu jądrowego, uzbrojenia rakietowego i artyleryjskiego oraz systemów walki radioelektronicznej. Zgodnie z wcześniejszymi informacjami okręt miał otrzymać system przeciwlotniczy dalekiego zasięgu S-400F z pociskami 48N6DM oraz, system przeciwlotniczy średniego zasięgu Poliment-Redut, przeciwokrętowe pociski manewrujące P-800 Oniks. Brano pod uwagę również zastosowanie pocisków Kalibr/Klub-N. Pociski rakietowe miałyby startować z uniwersalnych pionowych wyrzutni 3S-14 systemu UKSK – według niektórych źródeł planowano zastosowanie bloków ze 174 wyrzutniami, w tym 80 do zwalczania celów powierzchniowych i 94 celów powietrznych. W planach były także nowe hipersoniczne pociski przeciwokrętowe 3M22 Cirkon – jednak zdecydowano inaczej.
Planowane wycofanie Piotra Wielkiego to zmierzch służby kolejnego unikatowego okrętu rosyjskiej WMF, zarówno pod względem liczby zbudowanych jednostek, ale przede wszystkim rozmiarów. 20 lipca 2022 informowano o wycofaniu, wcześniej skierowanego do rezerwy, ostatniego strategicznego okrętu podwodny o napędzie jądrowym projektu 941 Akuła (w kodzie NATO: Typhoon), a więc TK-208 Dmitrij Donskoj – największego okrętu podwodny na świecie pod względem wyporności pełnej (K-329 Biełgorod w rosyjskiej służbie).