W piątek, 8 listopada 2024, w mediach społecznościowych pojawiła się pierwsza szczegółowa fotografia nowego rosyjskiego silnika turbowentylatorowego NPO Saturn AŁ-51F1 (izdielije 30; wcześniej oznaczonego jako silnik Fazy II), który będzie przeznaczony do zmodernizowanych samolotów wielozadaniowych Su-57M, bojowych bezzałogowców S-70 Ochotnik-B, a w dalszej kolejności oferowanych głównie na eksport lekkich samolotów wielozadaniowych Checkmate LTS.
Zdjęcie via X
Według chińskich źródeł w serwisie Weibo, będzie to druga duża rosyjska premiera na 15. targach lotniczych China International Aviation & Aerospace Exhibition (Airshow China) w Zhuhai k. Hongkongu, które zaplanowano na 12-17 listopada br. w południowo-wschodniej prowincji Guangdong, obok samolotu wielozadaniowego Su-57, który obecnie jest napędzany silnikami Fazy I, a więc NPO Saturn AŁ-41F1 (izdielije 117) z klasyczną dyszą o ciągu 84,6 kN (134,6 kN z dopalaniem) każdy (Su-57 po raz pierwszy na Airshow China).
I to właśnie przestarzały napęd był jednym z największym mankamentów obecnej konfiguracji Su-57 i jakiejkolwiek próby klasyfikacji go jako samolot wielozadaniowy 5. generacji.
Przypomnijmy, że 5 grudnia 2017 agencja prasowa TASS informowała, że po raz pierwszy w powietrze wzbił się prototypowy T-50-2 (nr 052), który został wyposażony w pojedynczy silnik turbowentylatorowy Fazy II (izdielije 30).
Nowa jednostka napędowa to dwuwałowy, silnik turbowentylatorowy z dopalaniem. Składa się z trzystopniowego wentylatora, jednostopniowej turbiny niskiego ciśnienia, pięciostopniowej sprężarki wysokiego ciśnienia i jednostopniowej turbiny wysokiego ciśnienia.
Oblot był zapowiadany przez Jewgienija Marczukowa, główny projektanta w zakładach NPO Saturn, od 10 marca 2016, a prezentacja gotowego silnika nastąpiła w dniu 20 października 2017, podczas wizyty mera Moskwy, Siergieja Sobianina, w zakładach NPO Saturn w Rybińsku, w obwodzie jarosławskim.
W lipcu 2023 silnik Fazy II otrzymał oznaczenie wojskowe AŁ-51 z oznaczeniem wariantu bazowego jako AŁ-51F1.
Silnik Fazy II (na pierwszym planie) i starszy AŁ-41F1. / fot. screen Rossija24 via YouTube
Według pierwotnych zapewnień Rosjan, nowe silniki miały być 30% lżejsze i o 15-20% wydajniejsze od starszych modeli. Miały być też oszczędniejsze jeśli chodzi o zużycie paliwa i mieć zmniejszoną liczbą części ruchomych. Finalnie miałoby to zmniejszyć koszty eksploatacyjne Su-57 o jedną trzecią.
Kluczowym parametrem, w przypadku samolotów nowej generacji, które muszą charakteryzować się zredukowanym przekrojem radarowym (RCS) i innymi cechami określanymi jako stealth jest wydajne zarządzanie charakterystyką termalną dyszy wylotowej silnika, czego nie zapewniają silniki AŁ-41F1. I takie parametry ma zapewnić, według deklaracji Rosjan, nowy silnik AŁ-51F1.
Zgodnie z wcześniejszymi informacjami, nowe silniki miały charakteryzować się zmniejszoną liczbą części ruchomych oraz generować ciąg 108 kN (178 kN z dopalaniem) na każdy silnik. Do tego technologia wektorowanego ciągu (Thrust Vectoring Control, TVC), zaawansowane materiały dyszy wylotowej (włókno szklane) i wewnętrznej konstrukcji (kompozyty), wspomniany zoptymalizowany ślad termalny w podczerwieni oraz w pełni cyfrowy, elektroniczny system sterowania (FADEC) kontrolujący przepływ paliwa, powietrza i temperaturę spalin.
Ostatecznie osiągnięto o 19% wyższy stosunek ciągu do masy, o 6,4% lepszy ciąg właściwy i o 9% niższe zużycie paliwa, ciąg 107,9 kN (166,8 kN z dopalaniem). Silnik ma ok. 4,9 m długości, 1,28 m średnicy oraz masę własną 1450 kg.
Jednakże pierwotne plany zakładały rozpoczęcie wymiany AŁ-41F1 w seryjnych Su-57 na nowy napęd już w 2020, do czego nie doszło. Teraz zakłada się silnik AŁ-51F1 trafi na zmodernizowane Su-57M, choć nie ma jeszcze konkretnych planów kiedy ten pojawi się w linii (pierwotnie mówiło się o połowie lat 2020., lecz wydaje się to nierealne).
Ciekawe jednak, że jeden z prototypów, głośnego w ostatnim czasie (z powodu zestrzelenia przez Su-57 właśnie) bojowego bezzałogowego statku latającego (bbsl) S-70 Ochotnik-B (ros. łowca), miał otrzymać silnik z płaską dyszą. Choć wprost nie wskazano oznaczenia nowego napędu, to zgodnie z wcześniejszymi informacjami, docelowy napęd Su-57 i S-70 miał został zunifikowany.
Makieta silnika AŁ-51F1 została także umieszczona na demonstratorze technologii lekkiego samolotu wielozadaniowego nowej generacji Suchoj Checkmate (alternatywnie LTS: Liogkij Takticzeskij Samoliot), nieoficjalnie oznaczonego jako Su-75, który miała premierę podczas 15. Międzynarodowego Salonu Lotniczo-Kosmicznego MAKS-2021. O ile samolot ma być oferowany na eksport, to Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej nie wyklucza także zakupów na własny użytek.
Wow 😯
Rostec has just unveiled their Izdeliye 30 (AL51) 5th gen engine at the #ZhuhaiAirShow2024 pic.twitter.com/X96qHqgc7R— Húrin (@Hurin92) November 8, 2024