Kurs „Odporność gminy i sołectwa na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa” stanowi element ogólnopolskiego programu szkoleniowego realizowanego przez Ministerstwo Obrony Narodowej we współpracy z Centralnym Wojskowym Centrum Rekrutacji (CWCR) oraz Akademią Sztuki Wojennej. Program adresowany jest do sołtysów oraz liderów samorządu gminnego i wpisuje się w szerszą koncepcję budowania odporności państwa poprzez wzmacnianie kompetencji struktur lokalnych – szczególnie w kontekście zakłóceń ciągłości funkcjonowania państwa.
Zdjęcie: Ministerstwo Obrony Narodowej
W piątek, 24 kwietnia w Tarnowie wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podsumował udział przedstawicieli samorządów w pierwszym etapie realizacji programu. Spotkanie miało charakter zarówno ewaluacyjny, jak i komunikacyjny.
Jesteście integratorem społeczności lokalnej. Skupiacie społeczność lokalną razem, ale macie też swoje obowiązki w czasie kryzysu. Macie swoje zadania w czasie zagrożenia i chcieliśmy was do tego najlepiej przygotować. Ta misja będzie trwała w tym roku i w przyszłym – powiedział na spotkaniu wicepremier wskazując dwutorową rolę sołtysów – jako animatorów życia społecznego w czasie pokoju oraz jako elementu struktury reagowania kryzysowego w sytuacjach nadzwyczajnych.
W pierwszym kwartale 2026 roku przeprowadzono 435 szkoleń, w których udział wzięło 6643 uczestników (sołtysów). Skala przedsięwzięcia wskazuje na wysoki poziom mobilizacji struktur lokalnych oraz znaczące zapotrzebowanie na tego typu kompetencje. Zgodnie z deklaracjami organizatorów, do końca roku planowane jest przeprowadzenie kolejnych 638 szkoleń, co oznacza kontynuację i dalszą intensyfikację działań.
Istotnym kontekstem dla realizowanego programu są zmiany legislacyjne. Po wejściu w życie nowelizacji ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (na moment opracowania oczekuje na podpis Prezydenta RP) rozszerzony zostanie katalog podmiotów uprawnionych do prowadzenia szkoleń. Zmiana ta została wprowadzona poprzez dodanie ust. 3 do art. 52 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej w brzmieniu 3. Szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej mogą być również prowadzone przez jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowane w ramach specjalistycznych usług wojskowych, o których mowa w art. 46 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Z perspektywy systemowej oznacza to instytucjonalne wzmocnienie roli resortu obrony w przygotowaniu cywilnych struktur państwa do działania w warunkach zagrożeń. Jednocześnie rodzi to pytania o spójność systemu szkoleniowego, standardy programowe oraz koordynację międzyresortową – szczególnie w kontekście kompetencji przypisanych dotychczas administracji cywilnej.
O ile inicjatywę należy ocenić zdecydowanie pozytywnie, to nie można zapomnieć o przełożeniu zdobytej wiedzy na praktyczne zdolności reagowania. Same szkolenia – nawet realizowane na dużą skalę – nie stanowią jeszcze gwarancji skuteczności systemu, jeśli nie zostaną wsparte przez ćwiczenia, zasoby oraz jasne procedury działania. Budowanie odporności społecznej powinno w dużej mierze opierać się na inicjatywach oddolnych, które wynikają z realnych potrzeb i specyfiki danej społeczności lokalnej. Administracja publiczna powinna dysponować kadrami zdolnymi nie tylko do reagowania na kryzysy, ale również do systematycznego wzmacniania odporności społecznej poprzez edukację, organizację i współpracę z mieszkańcami. Kluczowe znaczenie ma także praktyczny wymiar przygotowań – ćwiczenia kadr samorządowych powinny odzwierciedlać rzeczywiste scenariusze zagrożeń, a nie ograniczać się do działań o charakterze teoretycznym czy dokumentacyjnym. Bez tego komponentu trudno mówić o realnej gotowości do działania w sytuacjach kryzysowych.
Odporność lokalna kluczem do bezpieczeństwa państwa
–
Wicepremier W. @KosiniakKamysz podsumował pierwszy etap programu resortu skierowanego do sołtysów i liderów samorządu gminnego budujący oddolną odporność państwa na zakłócenia ciągłości jego funkcjonowania.
–
Więcej:… pic.twitter.com/zAxInXWtwl— Ministerstwo Obrony Narodowej 🇵🇱 (@MON_GOV_PL) April 24, 2026
Wicepremier W. @KosiniakKamysz: to wy, jako przedstawiciele gmin integrujecie społeczność lokalną, ale w czasie kryzysu macie swoje obowiązki. Jestem przekonany, że ta wiedzą, którą dzisiaj poznaliście będzie Wam pomocna i że podzielicie się nią z mieszkańcami waszych regionów.… pic.twitter.com/7sE5AyWtk9
— Ministerstwo Obrony Narodowej 🇵🇱 (@MON_GOV_PL) April 24, 2026
Wicepremier W. @KosiniakKamysz: budowa siły i odporności polskiego bezpieczeństwa to nasze zadanie. Siła naszego wojska, siła naszych sojuszników i siła naszych obywateli stanowią o sile państwa. Sytuacje kryzysowe to nie tylko wojna. I na te sytuacje musimy być przygotowani,… pic.twitter.com/2JcSGFlwxP
— Ministerstwo Obrony Narodowej 🇵🇱 (@MON_GOV_PL) April 24, 2026
Wicepremier W. @KosiniakKamysz spotkał się dziś w #Tarnów z uczestnikami programu szkoleniowego Ministerstwa Obrony Narodowej, który adresowany jest do sołtysów i liderów samorządu gminnego.
Program ma na celu przygotowanie gminy i sołectwa do działania w warunkach kryzysu,… pic.twitter.com/knWJLXcUIJ
— Ministerstwo Obrony Narodowej 🇵🇱 (@MON_GOV_PL) April 24, 2026