W czwartek, 28 sierpnia 2025, amerykański magazyn Aviation Week opublikował nadesłaną przez spółkę Boeing nową wizualizację propozycji spółki w programie budowy pokładowego samolotu wielozadaniowego 6. generacji o kryptonimie F/A-XX. Została ona zaprezentowana uczestnikom sympozjum Tailhook Symposium w Reno, w Nevadzie, 21 sierpnia, a tydzień później światu. Kilka dni wcześniej spółka Northrop Grumman pokazała swoją kontrpropozycję (Sierra Nevada oferuje Freedom Trainer dla US Navy).
Nowa wizualizacja F/A-XX / Grafika: Boeing
Grafika Boeinga oczywiście więcej nie pokazuje niż ujawnia. Ale wydaje się, że Boeing chce wykorzystać elementy zwycięskiej oferty w programie Sił Powietrznych (US Air Force, USAF) o kryptonimie NGAD (Next Generation Air Dominance), ujawnionej 21 marca br., która otrzymała oznaczenie F-47 i będzie następcą samolotu przewagi powietrznej 5. generacji Lockheed F-22A Raptor.
Wizualizacja przedstawia samolot mocno zasłonięty chmurami podczas przelotu nad atomowym lotniskowcem typu Gerald R. Ford. W zamyśle samolot przekracza barierę dźwięku, co wywołało pojawienie się tzw. obłoku Prandtla-Glauerta, celowo przysłaniającego kluczowe elementy projektu. Przez to nie sposób zobaczyć takich elementów płatowca jak wlotu (lub wlotów) powietrza do silnika (lub silników), potencjalnego usterzenia typu kaczka, tylnej części kadłuba i końcówek skrzydeł. Owiewka kabiny pilota przypomina tę z wizualizacji F-47, ale sekcja nosowa z radarem wydaje się być mniejsza i o mniej ostrym kształcie.
Wizualizacja F-47 dla programu NGAD / Grafika: Boeing
Zarówno wizualizacja F/A-XX, jak i dwa opublikowane wcześniej wizerunki F-47 zostały zaprojektowane tak, aby ukryć znaczną część kształtu obu samolotów. Oczekuje się, że oba choć są samolotami wielozadaniowymi 6. generacji, będą się znacząco różnić. Przedstawiciele US Navy poinformowali redakcję Aviation Week, że celem programu F/A-XX jest zwiększenie zasięgu bojowego lotnictwa pokładowego – o około 25% w porównaniu z obecnymi F/A-18E/F Super Hornet i F-35C Lightning II – oraz zwiększenie przeżywalności załóg.
F/A-XX będzie jednak korzystał z silnika pochodnego z obecnie stosowanej konstrukcji, w przeciwieństwie do F-47, który ma korzystać z nowego zespołu napędowego opracowywanego w programie NGAP (Next-Generation Adaptive Propulsion) jako silnik turbowentylatorowy trójprzepływowy. Oferowane są XA102 przez GE Aerospace (część General Electric Co.) oraz XA103 od Pratt & Whitney (część korporacji RTX).
Warto dodać, że Boeing, zarówno w odniesieniu do F-47, jak i na wypadek ewentualnego zwycięstwa w F/A-XX, zainwestowała około 2 mld USD w nowe obiekty badawczo-rozwojowe i produkcyjne, w tym w budowany zakład montażu samolotów bojowych o nazwie Advanced Combat Aircraft Assembly Facility w St. Louis.
Wcześniejsza wizualizacja oferty Boeinga dla programu F/A-XX / Grafika: Boeing
Wcześniej, bo 17 sierpnia swoją kontrpropozycję zaprezentowała spółka Northrop Grumman, która jest obecnie zajęta programem innego samolotu 6. generacji, czyli bombowca strategicznego B-21A Raider. Wprawdzie 21 lipca 2024 ogłosiła wycofanie się z programu NGAD, to nie uczyniła tego w przypadku F/A-XX.
Wizualizacja pokazuje znacznie więcej niż ta od Boeinga. Widać na niej samolot znajdujący się na pokładzie lotniskowca, dokładnie widać nos, owiewkę kabiny pilota, wloty powietrza oraz przednią goleń podwozia. Wygląd przywodzi na myśl ofertę (wówczas) spółki Northrop, w kooperacji z McDonnell Douglas (obecnie część Boeing) w programie USAF samolotu 5. generacji Advanced Tactical Fighter (ATF), czyli YF-23 o nazwach własnych Gray Ghost i Black Widow II (która jednak przegrała z ofertą konsorcjum Lockheed-Boeing YF-22, który stał się później Raptorem).
Propozycja Northrop Grumman dla programu F/A-XX / Grafika: Northrop Grumman
Program F/A-XX uruchomiono jeszcze w 2009 wówczas pod kryptonimem NGAD (Next Generation Air Dominance), ale od początku była to inicjatywa odrębna od programu USAF. W 2021 US Navy opublikowała swoje wstępne wymogi taktyczno-techniczne w ramach dokumentu Navy Aviation Vision 2030-2035, a w budżecie na rok fiskalny 2024 zabezpieczono na ten cel 1,53 mld USD. Oczekuje się, że samolot nowej generacji zacznie wchodzić do służby w latach 2030., zastępując Super Hornety i ich wyspecjalizowane warianty EA-18G Growler oraz uzupełni F-35C.
Analizy wskazują, że F/A-XX charakteryzować się większą prędkością maksymalną i zasięgiem, przenosić aktywne i pasywne czujniki oraz broń rakietową dalekiego zasięgu (zapewne m.in. pociski hipersoniczne). Wcześniej podawano zasięg co najmniej 1000 mil morskich (1850 km).
Wskazano także na konieczność rozwoju tzw. lojalnych skrzydłowych (Loyal Wingman), odpowiednik programu CCA (Collaborative Combat Aircraft) w USAF, czyli bezzałogowych statków latających, wyposażonych w układ sterowania z algorytmami uczenia maszynowego (sztucznej inteligencji), które będą wspierać samoloty załogowe w ramach koncepcji MUM-T (Manned-UnManned Teaming). W styczniu 2020 koszty programu szacowano na około 67 mld USD za zastąpienie Super Hornetów w latach 2032-2050 i kolejne 22 mld USD na następcę Growlerów.