W środę, 23 kwietnia 2025, w Warszawie sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Cezary Tomczyk podpisał porozumienia o współpracy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa (KOWR) oraz Lasami Państwowymi w ramach Narodowego Programu Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód.
Zdjęcia: Ministerstwo Obrony Narodowej
Dziś podejmujemy decyzję, która na dekady zmieni sposób myślenia o bezpieczeństwie Polski. Wspólnie z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa oraz Lasami Państwowymi rozpoczynamy realizację jednego z największych projektów infrastrukturalnych w Europie czyli budowę Tarczy Wschód. To inwestycja ogromnej skali, około 10 miliardów złotych. Te pieniądze zostaną przeznaczone na wzmocnienie naszej wschodniej granicy, ale granicy nie tylko Polski. Również granicy Unii Europejskiej i całego Sojuszu Północnoatlantyckiego. Granicy, która staje się dziś frontem przyszłości, stykiem demokracji, agresji, porządku i chaosu. Tarcza Wschód to nie tylko linia umocnień. To kompleksowy system. System nowoczesnych fortyfikacji, magazynów, dróg dojazdowych, punktów logistycznych, infrastruktury wojskowej i cywilnej. To realna zdolność do zatrzymania zagrożenia i ochrony ludności – powiedział Cezary Tomczyk, wiceminister obrony narodowej.
Porozumienie, które podpisaliśmy jest tego najlepszym dowodem. Tarcza Wschód to z jednej strony system umocnień, czyli to wszystko, co widzimy często na obrazach, które są pokazywane przez Sztab Generalny czyli żelbetonowe jeże, fortyfikacje, miejsca schronienia, bunkry ale to też ten wymiar nowoczesności – czyli systemy dronowe, systemy antydronowe, systemy rozpoznawcze. To jest cały system, który dotyczy Tarczy Wschód. Tarcza Wschód to jeszcze jeden element. To wszystko to, co może wspomóc każdego polskiego obywatela. Dlatego chcemy inwestować w szpitale na granicy polsko-białoruskiej i polsko-rosyjskiej. Dlatego chcemy inwestować w drogi, w mosty, w przeprawy. We wszystko to, co może pomóc ludziom na co dzień. Dlatego, że chcemy, żeby ta inwestycja czyli inwestycja Tarcza Wschód to była inwestycja, która przydaje się na co dzień. Zdajemy sobie sprawę, że Tarcza Wschód to w ogromnej mierze, w głównej mierze projekt czysto militarny. I właśnie dlatego kluczowe jest jedno, korzystamy z terenów należących do Skarbu Państwa – dlatego dzisiaj podpisujemy to porozumienie. Dlaczego ono jest tak ważne? Szanowni Państwo, żołnierze bardzo często używają takiego sformułowania, że walczy teren. Tarcza Wschód to też zaprojektowanie terenu w taki sposób, żeby on był po naszej stronie, tak żeby każdy pagórek, każde drzewo, każda rzeka, każde wzmocnienie terenu działało na rzecz Wojska Polskiego. Kluczowe w całej tej sprawie jest to, że za Tarczę Wschód i za projekt Tarczy Wschód odpowiadają żołnierze. To żołnierze Wojska Polskiego projektują Tarczę Wschód. To żołnierze Wojska Polskiego, najpierw na poziomie Sztabu Generalnego, później na poziomie dywizji, brygady, projektują przyszłość, odcinek po odcinku. Tak, żeby granica między Polską a Białorusią, między Polską a Rosją, ale też między Polską a Ukrainą czy Polską a Litwą, była tą najbezpieczniejszą granicą w całej Europie – mówił wiceminister Cezary Tomczyk.
Porozumienia są efektem ustaleń dokonanych przez Departament Infrastruktury MON oraz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa i określają zasady w zakresie realizacji Narodowego Programu Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód.
Współpraca będzie dotyczyć wykorzystania zasobów i przygotowania terenu przygranicznego do obrony kraju poprzez m.in. poprawę warunków terenowych, z uwzględnieniem ich walorów środowiskowych. Porozumienia wpisują się w interdyscyplinarne podejście MON do realizacji Programu Tarcza Wschód, m.in. przez wykorzystanie, w jak największym stopniu, zasobów przyrodniczych. Ewentualne prace inżynieryjne będą prowadzone w miejscach gdzie natura i przyroda okażą się niewystarczająca przeszkodą.
Wszystko, co robimy jest po to, żeby zabezpieczyć Polskę, żeby zabezpieczyć nasz kraj. Ten system nazywa się Narodowym Programem Odstraszania i Obrony. I właśnie te dwa słowa, odstraszanie i obrona są tutaj kluczowe. Dlatego my działamy zawczasu. Budujemy z wyprzedzeniem, z rozwagą ale też z determinacją. Bo Tarcza Wschód to, tak jak powiedziałem, nie tylko obrona to też system odstraszania. To jest system, który pokazuje każdemu potencjalnemu agresorowi, tu jest państwo, tu jest Polska, tu jest NATO, tu nie przejdziesz. To jest najważniejszy komunikat, który musi płynąć do każdego potencjalnego agresora, że Polska przygotowuje się na każdy scenariusz. (…) Bardzo dziękuję ministrowi rolnictwa, też bardzo dziękuję ministrowi obrony narodowej, w którego imieniu tu jestem, dlatego, że Narodowy Program Tarcza Wschód jest programem, którego do tej pory w Europie nie było. My dzisiaj już wiemy, że Tarcza Wschód staje się projektem europejskim, że staje się projektem natowskim, że jest dzisiaj projektem, o którym bardzo dużo mówi się w Europie. Jest projektem, który ma zabezpieczyć naszą granicę – dodał sekretarz stanu w MON.
Porozumienie z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa
Porozumienie określa zasady współpracy MON i KOWR w zakresie pozyskania przez MON nieruchomości wchodzących w skład tzw. Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa położonych w strefie obejmującej pas do 500 metrów wzdłuż granicy państwowej z Republiką Białorusi oraz Federacją Rosyjską. Nie oznacza to jednak wszystkich terenów wzdłuż granicy w pasie do 500 m, a tylko tych, które MON ujmie w wykazie nieruchomości stanowiących potencjalną użyteczność dla realizacji celów obronności i bezpieczeństwa państwa. Najczęściej nie będzie się to też odnosiło do całości nieruchomości, a tylko jej części, w takiej sytuacji wojsko na swój koszt wykona i przedłoży do zatwierdzenia w KOWR projekt podziału geodezyjnego z zachowaniem możliwości samodzielnego zagospodarowania.
W imieniu KOWR wykonawcami porozumienia będą Dyrektorzy Oddziałów Terenowych KOWR właściwych ze względu na położenie nieruchomości. Porozumienie określa dwie zasadnicze procedury pozyskania nieruchomości i jest to uzależnione od tego czy obecnie nieruchomość będąca w zainteresowaniu MON jest objęta umową dzierżawy czy nie. Nieruchomości nieobjęte umowami dzierżawy będą przekazywane na wniosek MON w trwały zarząd, na cele obronności i bezpieczeństwa w trybie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Co do nieruchomości będących przedmiotem obowiązujących umów dzierżaw w przypadku zainteresowania nimi ze strony MON strony ustaliły, że KOWR nie będzie przedłużał takich umów dzierżaw. W nowych lub przedłużanych umowach dzierżaw gruntów w pasie do 500 m od granicy państwa z FR i RB pojawią się również zapisy umożliwiające wyłączenie z umowy dzierżawy po zakończeniu okresu wegetacyjnego.
Porozumienie z Lasami Państwowymi
Porozumienie określa zasady współpracy MON i Lasów Państwowych w zakresie dostępu do terenów przygranicznych celem ich przygotowania do obrony. Strony zobowiązały się, że wszelkie działania na tych terenach będą prowadzone z uwzględnieniem ich walorów środowiskowych, a ewentualne negatywne oddziaływanie na środowisko i gospodarkę leśną będzie minimalizowane, zaś tam gdzie będzie to możliwe, strony będą podejmowały działania na rzecz poprawy stanu środowiska i gospodarki leśnej.
Tarcza Wschód to wieloaspektowy projekt, którego głównym założeniem jest odstraszanie i przezwyciężanie potencjalnym zagrożeniom poprzez zwiększenie zdolności przeciw zaskoczeniowych, zwiększenie mobilności i ochrony wojsk własnych, utrudnienie poruszania się wojsk obcych oraz obrony ludności cywilnej. Jednym z założeń Tarczy Wschód jest uzyskanie jak największej długości linearnej rozbudowy inżynieryjnej pasa przygranicznego przy uwzględnieniu naturalnych przeszkód środowiskowych i terenowych z poszanowaniem środowiska i przy zasadzie jak najmniejszego odziaływania na ludność cywilną. Prace w tym obszarze zostały już zainicjowane przez stronę wojskową. Przyjęto, że w celu sprawnego i efektywnego wykonania rozbudowy inżynieryjnej pasa przygranicznego w pierwszej kolejności wykorzystane będą nieruchomości z Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz nieruchomości będące w zarządzie Lasów Państwowych. W obszarach, których wykonanie rozbudowy inżynieryjnej będzie niemożliwe lub nieuzasadnione zakłada się budowę tzw. miejsc składowania. Na ten cel planuje się wykorzystać przede wszystkim nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego (Tarcza Wschód: MON poszukuje dostawców rozwiązań w dziedzinie infrastruktury oraz inżynierii).
Galeria zdjęć:
