Jaki alkomat wybrać? Sensory, kalibracja, praktyczne porady

Sposób pomiaru zależy od rodzaju sensora w urządzeniu. Najczęściej spotyka się dwa typy: półprzewodnikowe oraz elektrochemiczne. Dla użytkownika procedura wygląda identycznie — dmuchamy i odczytujemy wynik. To, co różni oba urządzenia, dzieje się „pod maską”.

Alkomaty półprzewodnikowe

W sensorach półprzewodnikowych cząsteczki alkoholu osiadają na specjalnej elektrodzie, gdzie ulegają utlenieniu. Im większe stężenie etanolu w oddechu, tym bardziej zmienia się przewodnictwo elektryczne elementu pomiarowego. Na tej podstawie urządzenie wylicza wynik.

Takie rozwiązanie ma jednak swoje ograniczenia. Przewodność sensora zmieniają nie tylko opary alkoholu – pomiar mogą zaburzyć m.in. owoce, niektóre potrawy, papierosy, leki dla diabetyków czy nawet zwykła guma do żucia. Co więcej, wykonanie testu tuż po paleniu może rozkalibrować urządzenie. Naturalna niedokładność pomiaru bywa spora, sięgając nawet 20% wartości (przykładowo realnie mamy 1 promil, a alkomat pokazuje 0.8 lub 1,2 promila).

Mimo to przy zachowaniu zasad użytkowania półprzewodnikowy alkomat pozwala orientacyjnie określić, czy możemy prowadzić pojazd. Ich największym atutem jest cena – najtańsze urządzenia kosztują 50-250 zł.

Alkomaty elektrochemiczne

W modelach elektrochemicznych za pomiar odpowiada reakcja chemiczna zachodząca wyłącznie z udziałem alkoholu. Etanol przekształca się w kwas octowy, a powstałe w tym procesie elektrony generują prąd. Jego natężenie rośnie wraz ze stężeniem alkoholu, co pozwala uzyskać bardzo dokładny wynik – zwykle do trzech miejsc po przecinku, z błędem na poziomie 5–10%.

Alkomaty elektrochemiczne nie reagują na jedzenie, dym papierosowy czy aromatyczne opary – nie grozi nam przez nie rozkalibrowanie urządzenia. Między innymi dlatego właśnie policja korzysta z urządzeń tego typu. Wadą pozostaje wyższa cena, zazwyczaj powyżej 200 zł.

Jak poprawnie wykonać pomiar?

Każdy producent dołącza instrukcję obsługi, ale podstawowe zasady są proste:

1. Załóż nowy lub dokładnie oczyszczony ustnik.
2. Włącz urządzenie i poczekaj na gotowość.
3. Nabierz powietrza i dmuchaj równym strumieniem, aż alkomat wyda sygnał zakończenia pomiaru.
4. Po chwili odczytaj wynik.

Zawsze przy zgłębianiu tematu alkomatów pojawia się enigmatyczna kalibracja. Jest to niezbędne działanie, jeśli zależy nam na prawidłowym działaniu urządzenia. To nic innego jak przywrócenie sensorowi prawidłowych parametrów. Bez niej sensor może zaniżać lub zawyżać wyniki – czasem o niewiele, a czasem do tego stopnia, że osoba kompletnie trzeźwa „ma promile” albo odwrotnie: ktoś pijany według alkomatu jest trzeźwy.

Jak skalibrować alkomat?

Samodzielna kalibracja alkomatu to nic trudnego – wystarczy mieć wart grube tysiące złotych sprzęt oraz wiedzę jak go obsłużyć. W praktyce przekazuje się urządzenie producentowi lub firmie zajmującej się serwisem alkomatów. Po zakończeniu kalibracji użytkownik otrzymuje certyfikat poprawności pomiarów. Przed wysyłką warto sprawdzić wskazówki dotyczące przygotowania urządzenia – często trzeba wyjąć baterie lub ustnik.

Jak często należy kalibrować alkomat?

Częstotliwość zależy od rodzaju sensora i zaleceń producenta:

• Sensory półprzewodnikowe: co 100-300 pomiarów lub co 6 miesięcy,
• Sensory elektrochemiczne: co 300-500 pomiarów lub co 6-12 miesięcy.

Niektóre urządzenia same informują o konieczności kalibracji, wyświetlając odpowiedni komunikat. Dodatkowo kalibrację wykonujemy zawsze wtedy, gdy wyniki ewidentnie odbiegają od rzeczywistości.

Ile kosztuje kalibracja alkomatu?

Część producentów oferuje pierwszą kalibrację za darmo lub w określonym czasie od zakupu. Specjalistyczne firmy mają własne stawki, jednak dla większości konsumenckich modeli alkomatów jest to zakres 80-150 PLN. Bardziej zaawansowane urządzenia mogą podnieść koszt usługi nawet do okolic 200 PLN, a jeśli robimy to wysyłkowo, to trzeba doliczyć koszty dostawy w obie strony. Biorąc pod uwagę, że przy prawidłowym użytkowaniu kalibracja spotka nas najwyżej 2 razy do roku, koszty nie są wygórowane. Szczególnie w porównaniu z konsekwencjami jazdy pod wpływem.

Wzorcowanie to dokładne sprawdzenie, czy alkomat pokazuje prawidłowe wyniki. Polega na porównaniu wyników urządzenia z wartościami uzyskanymi za pomocą profesjonalnych wzorców odniesienia, czyli certyfikowanych mieszanin alkoholu o dokładnie określonym stężeniu. Dzięki temu można ocenić, czy pomiary mieszczą się w dopuszczalnych granicach i czy alkomat działa zgodnie z normami. Wyniki wzorcowania są dokumentowane w specjalnym protokole, który może służyć jako dowód poprawności pomiaru na potrzeby kontroli, instytucji czy firm. Wzorcowanie jest niezbędne przede wszystkim w przypadku alkomatów użytkowanych zawodowo lub dowodowo, np. w służbach mundurowych, firmach transportowych czy zakładach pracy, gdzie wyniki pomiarów muszą być potwierdzone formalnie.

Posiadacze pozwoleń na broń podlegają szczególnie surowym wymaganiom dotyczącym trzeźwości. Zgodnie z UoBiA posiadacz broni nie może jej nosić ani używać pod wpływem alkoholu, niezależnie od poziomu stężenia – obowiązuje tu zasada zero promili. Każda ilość alkoholu w organizmie, nawet śladowa, traktowana jest jako naruszenie warunków pozwolenia i może skutkować poważnymi konsekwencjami: utratą broni, cofnięciem uprawnień, a w skrajnych przypadkach także odpowiedzialnością karną. Dlatego dla strzelców, myśliwych i użytkowników broni sportowej regularne korzystanie z dokładnego alkomatu jest nie tylko kwestią bezpieczeństwa, ale również ochroną własnego pozwolenia. Zasadniczo po spożyciu najlepiej zapomnieć o istnieniu swojej szafy na broń. I nie balować zbyt intensywnie przed zawodami lub treningiem – kac bez promili to także stan daleki od optymalnego na strzelnicy.

Aby urządzenie działało długo i dokładnie, warto pamiętać o kilku zasadach:

• Odczekaj min. 30 minut po spożyciu alkoholu i 10 minut po papierosie.
• Przechowuj alkomat w temperaturze 15-25°C (chyba że producent zaleca inaczej).
• Nie zostawiaj go w samochodzie ani w wilgotnych pomieszczeniach.
• Po każdej kalibracji wymieniaj baterie na nowe (najlepiej alkaliczne).
• Unikaj akumulatorków, chyba że urządzenie ma wbudowane źródło zasilania.

W sieci można znaleźć mnóstwo kalkulatorów, które na podstawie wagi, płci i ilości wypitego alkoholu wyliczają orientacyjne promile. To jednak tylko algorytmy operujące na uśrednionych danych. Takie statystyki doskonale podsumowuje pewien żart: ja mam kiełbasę, ty masz kapustę, statystycznie mamy bigos. Każdy organizm metabolizuje alkohol w innym tempie, a wpływ mają również sen, stres, posiłki i ogólna kondycja organizmu. Dlatego wirtualny alkomat jako metoda pomiaru trzeźwości – odpada. Jeśli jednak chcesz zdobyć orientacyjne informacje, np. ile się trzeźwieje po czterech piwach – czemu nie. Lepsza jakakolwiek wiedza niż żadna.

Jednorazowe testy alkoholowe są łatwo dostępne, tanie i nieskomplikowane w obsłudze. Choć ich dokładność jest ograniczona, wielu sporadycznych „popijaczy” traktuje je jako podręczne zabezpieczenie. Ważne, aby test posiadał odpowiedni certyfikat – dobre modele dają dokładność do około 0,1 promila. Minusem jest to, że jeśli przekroczysz skalę pomiarową, nie dowiesz się, jak daleko odbiegasz od normy i ile czasu potrzeba, aby dojść do siebie.

Mając podstawową wiedzę o alkomatach, łatwiej zadbać o bezpieczeństwo własne i innych, bez obaw o jazdę pod wpływem, utratę pozwolenia, mandaty i kaca moralnego. Pozostanie co najwyżej ten klasyczny, ale i na to są sposoby. Zawsze warto pamiętać, że nawet przy wyniku 0,00 nie wolno siadać za kierownicę, jeśli czujemy się zmęczeni lub rozbici – w takim stanie można stanowić większe zagrożenie niż osoba pod wpływem alkoholu. Nic nie zastąpi zdrowego rozsądku. Czasem lepiej sprawdzić jakość kanapy u znajomych niż pryczy w celi lub stołu w prosektorium. Szerokiej drogi!

Artykuł zawiera lokowanie produktu:

• Alkomat Alcoforce Evo