W środę, 27 listopada 2024, włoska spółka Leonardo poinformowała, że w bazie lotniczej Trapani-Birgi na Sycylii miała miejsce certyfikacja EUDAAS (European Detect and Avoid System) prototypu bezzałogowego statku latającego Falco Xplorer, torując drogę do lotów w cywilnej/niezastrzeżonej przestrzeni powietrznej w Europie.
Zdjęcia: Leonardo
Certyfikacja odbywa się w ramach inicjatywy Europejskiego Programu Rozwoju Przemysłu Obronnego EDIDP (European Defence Industrial Development Programme) Stałej Współpracy Strukturalnej PESCO (PErmanent Structured COoperation), realizowanej pod nadzorem Europejskiego Funduszu Obronnego (European Defence Fund, EDF).
Podczas finalnego lotu zweryfikowano poprawne działanie zaawansowanych czujników, cyfrowego sterowania lotem i inteligentnych technologii, niezbędnych do bezpiecznej integracji dużych zdalnie sterowanych statków powietrznych z europejskim ruchem lotniczym obok innych statków załogowych i bezzałogowych. W certyfikacji uczestniczyli wysocy rangą przedstawiciele wojska i przemysłu z pięciu państw członkowskich (Szwecji, Włoch, Niemiec, Francji i Hiszpanii).
Demonstracja w locie zakończyła cykl certyfikacji w ramach projektu EUDAAS, który rozpoczął się cztery lata temu, koordynowanego przez szwedzką spółkę Saab Defence and Security, przy udziale także spółek Thales Six GTS France, Thales AVS, Airbus Defence and Space, CIRA (Centro Italiano Richerche Aerospaziali), Hensoldt Sensors, Diehl Defence, Indra Sistemas i Safran Electronics & Defense, a także Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki DLR i francuskiego centrum badawczego ONERA (Office National d’Etudes et de Recherches Aérospatiales). Ze strony Leonardo, w certyfikacji brał udział zespół inżynierów z Ronchi dei Legionari. Całkowity budżet inicjatywy wynosi 30 mln EUR, z czego 21 mln EUR pochodzi z dotacji UE.
Rola Falco Xplorer jako europejskiego demonstratora testowego podkreśla zaangażowanie Leonardo w rozwój autonomicznych lotów i możliwości sztucznej inteligencji. Działania w trakcie lotu prowadzone w Trapani potwierdziły skuteczność rozwiązań technicznych opracowanych dla demonstratora, w tym zaawansowanych czujników, innowacyjnych algorytmów cyfrowego sterowania lotem i inteligentnych systemów.
Systemy te zapewniają świadomość lotu w przestrzeni powietrznej, pozwalają pozostawać samolotowi w bezpiecznej odległości od innych uczestników ruchu i umożliwiają unikanie kolizji w powietrzu. Osiągają to poprzez wykrywanie i unikanie zarówno zorganizowanego, jak i niezorganizowanego ruchu lotniczego, wykonywanie niezbędnych manewrów, aby zapobiegać kursom kolizyjnym, jednocześnie zmniejszając obciążenie operatorów. System Detect and Avoid (DAA) stanowi przełomową zdolność dla sektora lotniczego, zgodną ze standardami ICAO, obejmujący czujniki, centralny komputer przetwarzający i wyświetlacz do prowadzenia pilota.
Opierając się na tych osiągnięciach, konsorcjum EUDAAS przechodzi do następnego projektu o nazwie EUDAAS2, który ma rozpocząć się 1 grudnia br. w ramach funduszy EDF 2023. Dzięki ciągłemu wsparciu Europejskiego Funduszu Obronnego i pięciu państw członkowskich oraz finansowaniu, konsorcjum EUDAAS ukończy pełen zestaw funkcjonalności DAA na najwyższym poziomie gotowości technologicznej, w tym zdefiniowanie europejskich norm w EUROCAE WG-105 jako podstawy przyszłej certyfikacji systemu.
Prototyp Falco Xplorer wykonał około 100 lotów testowych, osiągając wstępną gotowość operacyjną (Initial Operational Capability, IOC) w swojej konfiguracji do misji rozpoznawczych, obserwacyjnych i wykrywania celów (Target Acquisition and Reconnaissance, ISTAR), Jest rozwinięciem mniejszych Falco i Falco EVO, a zadebiutował publicznie na paryskich targach Le Salon International de l’Aéronautique et de l’Espace (SIAE) 2019. Pełna gotowość operacyjna (Full Operational Capability, FOC) ma zostać ogłoszona w 2026.
Falco Xplorer ma 9 m długości, 18,8 m rozpiętości skrzydeł i 3,8 m wysokości. Maksymalna masa startowa wynosi 1300 kg, w tym masa użyteczna ponad 250 kg, co stanowi wartość ponad dwukrotnie większą, w porównaniu z Falco/Falco EVO. Jest napędzany silnikiem tłokowym Rotax HFE, dlatego charakteryzuje się długotrwałością lotu ponad 24 godziny i pułapem do 9144 m (30 tys. stóp). System składa się z dwóch bsl i naziemnej stacji kontroli (komunikacja odbywa się za pomocą łączy satelitarnych), terminalu danych i segmentu wsparcia technicznego.
W podstawowej konfiguracji Block 10 statek wyposażono w radar obserwacyjny Gabbiano T-80UL z syntetyczną aperturą (SAR), zdolny do mapowania terenu i wskazywania ruchomych celów, głowicę optoelektroniczną LEOSS, urządzenia zwiadu elektronicznego SAGE i automatyczny system identyfikacji AIS. Podstawowym zadaniem bsl będą misje patrolowo-rozpoznawcze, obserwacyjne i zbierania sygnałów elektromagnetycznych w każdych warunkach pogodowych.
#Leonardo announces the successful completion of a landmark demonstration with its #FalcoXplorer uncrewed aerial system (#UAS), which took off from Trapani Birgi (Italy) airport to validate the European Detect and Avoid (#DAA) technological demonstrator, part of the European… pic.twitter.com/0Ar51V3LoX
— Leonardo Electronics (@LDO_Electronics) November 27, 2024