W poniedziałek, 17 marca 2025, w Klubie Wojskowej Akademii Technicznej (WAT) w Warszawie odbyła się odprawa wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza, wicepremiera i ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego oraz wiceministrów: Stanisława Wziątka i Pawła Olszewskiego, a także przedstawicieli Sił Zbrojnych RP dotycząca prezentacji wyników badań nad użyciem kwantowej dystrybucji klucza w łączności państwa.
Zdjęcia: st. kpr. Wojciech Król/MON
Jeżeli chcemy być bezpieczni, musimy chronić bazy danych, którymi dysponujemy. Poufność danych, ochrona danych osobowych i wykorzystanie tego we wszystkich obszarach naszego życia są dzisiaj bardzo potrzebne. Walutą, a często zdobyczą, która jest najbardziej atrakcyjna na świecie, stają się dane, wiedza i dostęp do baz danych. To jest coś, co musimy w absolutny sposób chronić. (…). Polska wymyśliła najlepszy system połączeń kwantowych, chroniący wrażliwość przesyłanych danych – mówił podczas spotkania w wojskowej uczelni wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz.
Implementacja najnowszych technologii będzie decydowała o naszym potencjale obronnym i o naszym bezpieczeństwie. Dwa tygodnie temu wystartowało Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji. Wcześniej mówiliśmy o Fabryce Sztucznej Inteligencji w Krakowie, którą pan premier ustanowił w AGH. Bardzo za to dziękuję. Jest wielki potencjał AGH, Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Warszawskiej, Politechniki Wrocławskiej czy Gdańskiej w działaniach, które wiążą się z odkryciami. Jest wielki potencjał Wojskowej Akademii Technicznej, jest integracja zarówno służb związanych z obronnością i ochroną państwa – wszystkich służb, bo to nie tylko wojsko, ale także inne służby związane z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, integracja Ministerstwa Cyfryzacji i naukowców daje ten pozytywny efekt. Jesteśmy tutaj też wspólnie z panem ministrem Wziątkiem, który w Ministerstwie Obrony nadzoruje uczelnie wyższe. Bardzo się cieszę, że wojskowe uczelnie wyższe postawiły na innowacje, postawiły na nowe technologie – mówił po spotkaniu w WAT wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz.
Pionierskie połączenie między Wojskową Akademią Techniczną a Ministerstwem Cyfryzacji z wykorzystaniem kwantowej dystrybucji klucza (QKD) pokazało możliwości zwiększenia niezależności cyfrowej i potencjał polskich urządzeń w zakresie bezpiecznej łączności. Krajowa technologia łączności kwantowej gwarantuje pełną odporność na przechwycenie przesyłanych informacji.
Przeprowadzone połączenie to dowód na to, że Polska staje się liderem w rozwoju technologii kwantowych. Opracowanie i wdrożenie własnego systemu QKD umacnia nasze bezpieczeństwo narodowe i suwerenność cyfrową. Dzięki polskim rozwiązaniom jesteśmy w stanie nie tylko chronić kluczowe systemy teleinformatyczne, ale także rozwijać sektor gospodarki opartej na innowacjach. Technologie kwantowe będą wykorzystywane w wielu obszarach – np. w transporcie, komunikacji, administracji, służby zdrowia. Wchodzimy w nową przestrzeń odpowiedzialności za bezpieczeństwo Polski – mówił podczas spotkania wicepremier Krzysztof Gawkowski.
Łączność kwantowa pozwala bezpiecznie przesyłać klucze kryptograficzne do systemów szyfrujących. Przesyłanie w kanałach kwantowych (poprzez światłowody czy satelity) może zabezpieczyć komunikację rządu, służb specjalnych, wojska, ale też działanie systemów bankowych, energetycznych, wodociągowych czy transport. Zainteresowanie już wykazują jednostki administracji, jak Ministerstwo Finansów, ale także banki. Uważam, że w służbie zdrowia, w obliczu tak częstych konsultacji i wymiany bardzo wrażliwych danych medycznych ta technika będzie miała zastosowanie. Bardzo dziękuję panu premierowi Gawkowskiemu i całemu zespołowi Ministerstwa Cyfryzacji za harmonijną współpracę w dziedzinie sztucznej inteligencji – Fabryki Sztucznej Inteligencji, implementacji sztucznej inteligencji – ale dzisiaj szczególnie za te rozwiązania kwantowe, nad którymi nasze zespoły wspólnie pracują – zaznaczył szef MON.
Narzędzie – System Modularnych Układów Kwantowej Kryptografii Optycznej – powstało w ramach projektu Wojskowej Akademii Technicznej (lider), Teldat i NASK Państwowy Instytut Badawczy, finansowanego przez NCBR w ramach programu badań na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa. W projekt zaangażowane było również Ministerstwo Cyfryzacji wraz z podmiotami specjalizującymi się we wspomnianym obszarze.
Projekt Optokrypt zainicjowały i nadzorują Wojska Obrony Cyberprzestrzeni, wyznaczając jako gestor nowe standardy i kierunki rozwoju w bezpieczeństwie przesyłania danych. Wojska Obrony Cyberprzestrzeni są też głównym koordynatorem projektu oraz biorą udział w nadzorze, odbiorze i wykorzystaniu wyników. System został przetestowany w warunkach operacyjnych potwierdzając osiągnięcie dziewiątego (w dziewięciostopniowej skali) Poziomu Gotowości Technologicznej. Projekt został zakończony i zgłoszony do NCBR jako gotowy do odbioru. Do końca I kwartału 2025 planowana jest ocena wyników projektu przez ekspertów wojskowych i formalne zakończenie projektu.
Demonstracyjne połączenie między Ministerstwem Cyfryzacji a WAT wykorzystało dwa zestawy QKD oraz węzeł zaufany w NASK. Połączenie zostało zabezpieczone protokółem IPSEC z szyfrowaniem AES-256, co zapewnia pełną odporność na przechwycenie danych.
Zmiana zasad szyfrowania, którą umożliwia technologia kwantowej dystrybucji kluczy, otwiera nowy rozdział w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa. Wprowadzenie tej technologii do systemów administracji publicznej, sektora obronnego i gospodarki pozwoli nam budować odporną na przyszłe zagrożenia infrastrukturę komunikacyjną. Dzięki technologii QKD możemy tworzyć systemy komunikacyjne odporne na najnowocześniejsze zagrożenia, w tym ataki wykorzystujące komputery kwantowe. To rewolucja w myśleniu o bezpieczeństwie danych – dodał wiceminister cyfryzacji Paweł Olszewski.
Efektem tej współpracy jest system QKD o niespotykanym dotąd poziomie bezpieczeństwa w telekomunikacji. Technologia QKD gwarantuje pełną odporność na przechwycenie i podsłuchiwanie przesyłanych informacji. Rozwiązanie jest kluczowym elementem europejskiej inicjatywy łączności satelitarnej.
Rozwiązania powstałe w ramach projektu Optokrypt otwierają nowe możliwości dla sektora publicznego i prywatnego. Polska myśl technologiczna, stojąca za systemem QKD, zapewnia nam niezależność od zewnętrznych dostawców oraz zdolność do rozwijania kolejnych innowacji w dziedzinie komunikacji kwantowej. Warto również dodać, że pionierem teorii informacji kwantowej i współtwórcą kryptografii kwantowej jest Polak — profesor Artur Ekert – podkreślił Radosław Nielek, dyrektor NASK.
Siły Zbrojne RP zaliczają technologie kwantowe do grupy tzw. technologii przełomowych, których rozwój może doprowadzić do powstania niemal rewolucyjnych rozwiązań zmieniających współczesne pole walki. W obliczu zagrożeń jak również możliwości operacyjnych Polska musi być aktywnym i znaczącym graczem by nie znaleźć się na marginesie technologicznego rozwoju. Technologie kwantowe to także technologie podwójnego zastosowania i możliwość wykorzystania ich do celów zarówno wojskowych jak i cywilnych. To szanse na przełom w zakresie nieosiągalnego dotąd poziomu poufności w komunikacji i wymianie danych, tym samym możliwość podniesienia poziomu bezpieczeństwa teleinformatycznego całego państwa.
Polska na czele europejskiej sieci QKD
Polska aktywnie uczestniczy w europejskim projekcie EuroQCI, którego celem jest stworzenie infrastruktury kwantowej dla krajów Unii Europejskiej. Projekt EuroQCI jest częścią szerszej inicjatywy, w której Komisja Europejska współpracuje ze wszystkimi 27 państwami członkowskimi UE oraz Europejską Agencją Kosmiczną (ESA). Zakłada on wybudowanie naziemnych światłowodowych sieci QKD, które będą łączyć się za pomocą satelitów.
Nasz kraj dysponuje największą w Europie siecią do kwantowej wymiany kluczy Pionier-Q – 1 770 km światłowodów, na których zbudowano szkielet sieci QKD łączącej Warszawę, Poznań, Gdańsk, Kraków i Wrocław. Plasuje nas to na drugim miejscu globalnie, zaraz po Chinach. W rozwój technologii kwantowej komunikacji zaangażowane jest konsorcjum Pionier-Q (PCSS, NASK, ICM, WCSS, AGH, TASK) a także inne polskie podmioty, takie jak Creotech i Exatel, które współtworzą europejskie standardy cyberbezpieczeństwa.
Dzięki wysiłkowi polskich naukowców pierwsza wersja technologii QKD jest gotowa do działania. To przełom w zakresie ochrony strategicznych danych państwowych i infrastruktury krytycznej. System umożliwia szyfrowaną komunikację między centrami danych oraz instytucjami administracji publicznej i zapewnia najwyższy poziom bezpieczeństwa wymiany informacji.
Projekt Oprokrypt otwiera nowe perspektywy nie tylko dla administracji, lecz także dla sektora finansowego i obronnego. Technologia QKD może być stosowana także w przyszłościowych rozwiązaniach, takich jak kwantowa łączność satelitarna i ultra-bezpieczne usługi chmurowe.
Wojskowa Akademia Techniczna rozwija badania podstawowe w zakresie technologii fotonicznych układów kwantowych oraz prowadzi projekty badawczo-wdrożeniowe dotyczące technologii kwantowych w zastosowaniach wojskowych i gospodarce. Od ponad 70 lat kształcimy kadry wojskowe i cywilne przygotowując przyszłych inżynierów – dowódców, a także nową generację informatyków – informatyków kwantowych. A to wszystko dla poprawy bezpieczeństwa naszego kraju – powiedział Rektor-Komendant WAT gen. bryg. prof. dr hab. inż. Przemysław Wachulak.
Informacje prasowe
Galeria zdjęć:
