Dania odbiera pierwszą partię Gevær M/25

Jak podaje Forsvarsministeriets Materiel- og Indkøbsstyrelse – w wolnym tłumaczeniu Duńska Agencja Zakupów Obronnych – Duńskie Siły Zbrojne odebrały pierwszą dostawę karabinków Gevær M/25 od Colt Canada, które stopniowo zastępować będą dotychczas wykorzystywane karabinki M/10 A4.

Zdjęcia: FMI

Nowe karabinki wzór M/25 stopniowo zastępować będą karabinki M/10 w najnowszej wersji A4, które również wywodzą się z platformy AR-15 i dostarczone zostały przez Colt Canada. Duńskie Siły Zbrojne od dziesięcioleci wyrażają zaufanie w kanadyjskiego producenta, gdyż jest to kolejny już raz, kiedy to wybrano jego ofertę. Pierwsze karabinki Colt Canada (wtedy jeszcze Diemaco), M/95 (C7A1) oraz M/96 (C8A1) w połowie lat 90. zastąpiły w  karabiny automatyczne M/75 (H&K G3).  Do końca 2026 roku, Colt Canada dostarczyć ma 26 000 sztuk broni, dzielącej się po połowie na warianty w kolorze czarnym oraz ziemistym.

Zdjęcie: FMI

7,62 mm karabin automatyczny M/75 (H&K G3), który zastąpiony został przez 5,56 mm karabinki automatyczne M/95 oraz M/96 / Zdjęcie: Forsvaret

Karabinki M/95 (C7A1) oraz M/96 (C8A1) stanowiły zasadniczo odzwierciedlenie uzbrojenia Kanadyjskich Sił Zbrojnych. Na czas wprowadzenia była to nowoczesna i udana broń – karabinki platformy AR-15 produkcji kanadyjskiej firmy Diemaco (później Colt Canada) po dziś dzień cieszą się dobrą opinią wśród użytkowników, entuzjastów oraz branżowych ekspertów. Dość interesującym fragmentem historii karabinków Diemaco w uzbrojeniu Danii jest LSV. Jest to ręczny karabinek maszynowy, wyróżniający się istotnymi zmianami, czyniącymi AR-15 zdatnym do prowadzenia długotrwałego ognia seriami. Wśród zmian tych wyróżnia się grubościenną lufę oraz modyfikacje systemu gazowego.

Duński żołnierz z kbk M/96 w Afganistanie / Źródło: Reddit, autor nieznany

Na pierwszym planie duński żołnierz z 5,56 mm rkm LSV / Źródło: B-AREV via X, autor nieznany

Kilkanaście lat później Duńczycy postanowili zmodernizować swoje uzbrojenie. M/95 oraz M/96 zastąpione zostały przez karabinki M/10 (Colt Canada C8 IUR). Zawierały liczne usprawnienia względem poprzedników, wśród których wyróżnić można regulowaną kolbę (M/95 miał stałą) oraz zmodyfikowaną konstrukcję komory zamkowej z nowym typem łoża, czyniącym lufę samonośną. Łoże cechowało się kompletem szyn Picatinny, które umożliwiały montaż wielu akcesoriów w wykorzystywanym na całym świecie standardzie. M/10 w tamtych czasach odzwierciedlał panujące trendy w modyfikacji platformy AR-15, cechując się większa ergonomią, celnością oraz swobodą w montażu różnego rodzajów akcesoriów.

Karabinki M/10 A2 – uwagę zwraca łoże z systemem Piatinny, składana muszka oraz poczciwy celownik pryzmatyczny ELCAN / Zdjęcia: Defense Visual Information Distribution Service

Z biegiem czasu, Duńczycy zdecydowali się na dalsza modernizację, wprowadzając M/10 A4 (C8 IUR), który po dziś dzień stanowi standardowe uzbrojenie Duńskich Sił Zbrojnych i stopniowo zastępowany będzie przez M/25. Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych w wariancie A4 wyróżnia się znacznie dłuższe łoże, przekładające się na jeszcze większą swobodę w montażu akcesoriów oraz możliwość stosowania preferowanego przez wielu strzelców dalszego ułożenia dłoni wspierającej na łożu.

Zdjęcia: Forsvaret

Najnowszy M/25 stanowi reprezentację dalszego rozwoju platformy C8, będąc specjalnie skonfigurowanym dla Duńczyków karabinkiem C8 MRR (Modular Rail Rifle). Najistotniejszą zmianą względem M/10 A4 jest nowa komora zamkowa o tzw. monolitycznej konstrukcji. Oznacza to, że komora i łoże stanowią jeden element. Dzięki temu, cały zespół cechuje się znacznie większa wytrzymałością mechaniczną oraz sztywnością. Cecha ta istotna jest w kwestii wykorzystania akcesoriów optoelektronicznych (np. przystawki nokto- i termowizyjne) oraz wskaźników laserowych. Dzięki monolitycznej konstrukcji, eliminuje się ryzyko zmiany punkty trafienia, wywołanej przez ugięcie się łoża w miejscu jego łączenia z komorą zamkową. W monolitycznych komorach zamkowych takie łączenie po prostu nie występuje.

Zdjęcie: FMI

Choć oficjalne źródła nie podają długości lufy M/25, tak z oficjalnej strony dowiedzieć się można, że 7 punktów montażowych M-LOK wskazuje na lufę długości 15,7 cala (398 mm). Należy zaznaczyć, że jest to lufa dłuższa niż wykorzystywanych przez Wojska Lądowe Stanów Zjednoczonych kbk M4A1, w których to długość lufy wynosi 14,5 cala (368 mm).

Tak jak we wszystkich poprzednio użytkowanych karabinkach Diemaco/Colt Canada, w nowym M/25 wykorzystano klasyczny dla AR-15 system gazowy z tłokiem wewnętrznym (internal piston), zwany także bezpośrednim odprowadzaniem gazów do suwadła (direct impingement, „DI”). Choć ostatnimi laty siły zbrojne poszczególnych państw decydują się na karabinki wywodzące się z platformy AR-15 o zewnętrznym systemie tłokowym (external piston), tak Duńczycy pozostają „wierni” klasycznemu rozwiązaniu. Choć oryginalna specyfikacja Colt Canada nie wskazuje na długość systemu gazowego, tak porównując karabinek proporcjonalnie z M4A1, wywnioskować można, że jest to system karabinkowy (carbine). Warto w tym momencie zaznaczyć, że system tłoka wewnętrznego jest wrażliwy na ciśnienie i ilość odprowadzanych przez boczny otwór w lufie gazów. W jego przypadku szczególne znaczenie ma dystans pomiędzy otworem bocznym a wylotem lufy. Im jest dłuższy, tym więcej gazów dostarczanych jest do rurki gazowej. Wynika to z faktu, iż gazy dostarczane są do suwadła tak długo, jak pocisk nie opuści lufy. Parametr ten w nomenklaturze nosi termin dwell time. Przy wykorzystanej w M/25 długości lufy wnioskować można, że dwell time jest dość długi, co skutkować może przegazowaniem systemu. W przypadku Colt Canada jest to raczej świadoma praktyka, gdyż wielu producentów umyślnie stosuje nieco przegazowany system w celu osiągnięcia większej niezawodności w trudnych warunkach oraz w zabrudzeniu. To, czy M/25 jest rzeczywiście „przegazowany,” pozostaje jednak w domysłach, gdyż dwell time to tylko jeden z kilku istotnych czynników mających wpływ na naturę funkcjonowania tego systemu gazowego.

Lufę niemalże na całej długości otacza długie łoże (element komory zamkowej) o wierzchniej szynie Picatinny oraz otworach M-LOK na godzinie 3, 6 i 9. W połączeniu z monolityczną konstrukcją, duńscy żołnierze zyskują karabinek o wysokiej ergonomii oraz zdolny do łatwego montażu różnego rodzajów akcesoriów. Monolityczna konstrukcja z długim „łożem” umożliwia również opieranie karabinka o podpory bez wywierania nacisku na lufę, który zazwyczaj kończy się zmianą punktu trafienia.

Poza oryginalną, monolityczną konstrukcją komory zamkowej, M/25 pod kątem manipulatorów nie odbiega zanadto od pozostałych AR-15 na rynku. Wśród obustronnych manipulatorów wymienia się bezpiecznik/selektor, napinacz oraz zatrzask magazynka. Wiele nowoczesnych karabinków platformy AR-15 wyposażanych jest w prawostronny zatrzask zamka – w M/25 takiego brakuje. Nie oznacza to wady, wprowadzenie nowego manipulatora oznaczałoby zapewne modyfikację szkoleń, gdyż element ten był nieobecny także w poprzednikach. Prawostronny zatrzask stanowi także kolejny element oraz otwór w komorze spustowej. Czynniki te przynieść mogą swoje mankamenty. Drugi zatrzask zamka to większa masa do pokonania przez dosyłacz magazynka, co zakłócić może niezawodność pracy. Dodatkowy otwór to natomiast większe prawdopodobieństwo dostania się zabrudzeń do wnętrza broni. Każde rozwiązanie ma swoje wady i zalety. Jak widać po ostatnich kontraktach na całym świecie, stosowane są różne podejścia do tego samego tematu.

M/25 wyróżnia się ziemistym wykończeniem oraz kompletowany jest z ergonomicznie ukształtowanym chwytem pistoletowym oraz kolbą Magpul CTR.

Z jaką optyką kompletowane będą karabinki M.25? FMI podaje, że w grudniu 2025 roku podpisano kontrakt na dostawę dodatkowych celowników pryzmatycznych ELCAN SpecterDR 1-4x. Celowniki dostarczane będą w konfiguracji cechującej się ziemistym wykończeniem oraz dodatkowym odcinkiem szyny Picatinny na obudowie, umożliwiającym montaż celownika kolimatorowego. Jak podaje FMI, duńscy żołnierze od wielu lat korzystają z celowników pryzmatycznych ELCAN, od starszy wersji o stałym powiększeniu, po obecne SpecterDR o zmiennym powiększeniu 1-4x. Celowniki SpecterDR 1-4x wykorzystywane są przez liczne formacje na całym świecie przez wiele lat i są konstrukcją sprawdzoną w boju, aczkolwiek zauważyć można stale rosnące zainteresowanie lunetami biegowymi o większych zakresach powiększenia (LPVO – Low Power Variable Optic).

Celownik ELCAN SpecterDR zakupiony przez Duńskie Siły Zbrojne / Zdjęcie: FMI

Ten sam komunikat wspomina także o zakupie wskaźników laserowych litewskiej spółki BROLIS.

Zdjęcie: BROLIS

Gevær M/25 stanowi interesujący przykład ewolucji platformy Diemaco/Colt Canada, której to kolejne wersje trafiają na uzbrojenie Duńskich Sił Zbrojnych.:

• M/95 oraz M/96 – klasyczne karabinki Diemaco,
• M/10 – znaczna modernizacja, wprowadzająca ergonomię przystosowaną dla żołnierza obciążonego ochroną balistyczną oraz większe możliwości montażu akcesoriów,
• M/25 – dalsze zwiększanie osiągów, wytrzymałości i łatwości konfigurowania wedle najnowszych standardów.

Choć M/25 stanowi nowoczesnego przedstawiciela platformy AR-15, tak w porównaniu do innych wprowadzanych oraz wprowadzonych już konstrukcji, w niektórych jego podzespołach zastosowano bardziej konserwatywne podejście. Karabinkowy system gazowy w wielu odpowiednikach zastąpiony został rozwiązaniami dłuższymi, zwanymi pośrednimi (mid-length lub autorskie rozwiązania producentów), które cechować się mają lepszym zbalansowaniem i mniejszym zużyciem. Brak prawostronnego zatrzasku zamka dla niektórych może być wadą, ale jest to w przypadku AR-15 manipulator uznawany wedle poszczególnych ekspertów – a także producentów –  za problematyczny. Przykładem jest amerykańska firma Sons Of Liberty Gun Works, która w karabinku MK1 dla USSOCOM zrezygnowała z tego dodatku, argumentując to priorytetyzacją prostoty konstrukcyjnej oraz niezawodności.

Podsumowując, M/25 to nowoczesny karabinek, pozostający w swoim rdzeniu zmodyfikowanym AR-15, którego liczne wersje oraz konstrukcje pochodne dominują wśród oddziałów specjalnych oraz trafiają na uzbrojenie kolejnych sił zbrojnych. Dziedzictwo kultowej już amerykańskiej konstrukcji stale trwa, a kolejne wprowadzane usprawnienia oraz rozwiązania technologiczne sprawiają, że pozycja tej platformy na rynku staje się jeszcze mocniejsza.

Oficjalne komunikaty FMI:

• FMI har underskrevet kontrakt på nye geværer fra Colt Canada,
• Ekstra geværgrej på vej til Forsvarets soldater.